Buddhaghosa Thera
Nội dung từ điển
một Bàlamôn sanh trong làng gần Buddhagayā. Ông làu thông ba kinh
Vệđà và nhiều ngành liên hệ. Một hôm, ông tranh luận thua Trưởng lão
Revata, ông xin gia nhập Tăng Đoàn và học Phật. Ông có giọng nói trầm
như Phật và lời nói vang khắp cõi như Phật nên được gọi là Buddhaghosa.
640
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
Trong lúc an trú với Revata, ông viết Ñāṇodaya và Atthasālinī, và bắt đầu
soạn Parittaṭṭhakathā (Chú giải súc tích) về Tam Tạng Kinh. Nhằm mục
đích hoàn tất luận văn này, theo đề nghị của Revata (2) ông qua Tích Lan để
được Trưởng lão Saṅghapāla ở Mahāvihāra truyền dạy các Chú giải Tích
Lan. Sau khi học xong, ông viết Visuddhimagga; được sự chấp thuận của
các vị Trưởng lão ở Mahāvihāra, ông chuyển các Chú giải tiếng Tích Lan ra
tiếng Pāli, bấy giờ ông trú tại Ganthākara-vihāra (3). Ông trở về
Jambudīpa sau khi hoàn tất công tác (4).
Ngoài các luận văn nói trên, Trưởng lão Buddhaghosa còn soạn
Samantapāsādikā và Kaṇkhāvitaraṇī về Vinaya Piṭaka;
Sumaṅgalavilāsinī, Papañcasudanī, Sāratthappakāsinī và
Manorathapūranī về Sutta Piṭaka. Ông còn được nói là sưu soạn các Chú
giải về Khuddakapāṭha và Sutta Nipāta (gọi là Paramatthajotikā) và về
Dhammapāda. Ông cũng có viết một loạt Chú giải về Abhidhamma Piṭaka
(Atthasālinī, Sammohavinodanī và Pañcappakaraṇaṭṭhakathā).
Jātakaṭṭhakathā có lẽ cũng do ông viết (5).
(1)
Sās. (p. 29) nói rằng cha ông là một Tế sư tên Kesa, mẹ ông là Kesī.
(2)
Gv. (66) lại viết cha ông là Tế sư của Vua Saṅgāma. Sās. (p. 29)
(3)
nói ông được gởi đi Tích Lan vì tội nghĩ rằng mình hơn thầy.
Kinh điển Miến Điện nói ông được Āloka-Vihāra cho một bản sao của Tam
(4)
Tạng và các Chú giải. Nhưng xem P.L.C. 83, n. 1.
(5)
Xem chi tiết nơi s.v. Xem thêm Law: Life and Work of
Buddhaghosa, và P.L.C. 79 ff. Chuyện đời ông kể trên được rút từ Cv.
xxxvii. 215 ff. Xem danh sách các biên soạn của Buddhaghosa trong Gv.
pp. 59 và 68.
Nguồn và dẫn chiếu
-
Cūḷavaṃsa
— CHRONICLE Cv. xxxvii. 215 ff.

Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn