Vajji – Bạt-kỳ

Tổng quan

Vajji (Pāli: Vajji/Vajjī; Sanskrit: Vṛji/Vṛjji; Hán-Việt: Bạt-kỳ) là một trong những thế lực chính trị quan trọng của miền bắc Ấn Độ trong thời Đức Phật.

Vajji thường được liệt kê trong mười sáu Mahājanapada, nhưng về cơ cấu chính trị nó khác đáng kể so với những vương quốc quân chủ như Magadha và Kosala.

Vajji là một liên minh các cộng đồng/clan theo mô hình gaṇa-saṅgha, thường được gọi là Vajjian Confederacy – Liên minh Vajji.

Trong số các cộng đồng thuộc liên minh, Licchavi là thành phần nổi bật nhất trong kinh điển Phật giáo.

Trung tâm quan trọng nhất của Vajji là:

Vesālī (Vaiśālī; Tỳ-xá-ly).

Vesālī đồng thời là một trong những thành phố quan trọng nhất trong cuộc đời hoằng pháp của Đức Phật.

Vajji không phải một vương quốc quân chủ

Tên tiếng Việt “Nước Bạt-kỳ” có thể giữ lại để thuận tiện tra cứu.

Tuy nhiên không nên mô tả Vajji như:

“Vương quốc Vajji.”

Cách chính xác hơn là:

Liên minh Vajji / cộng hòa Vajji / liên minh gaṇa-saṅgha Vajji.

Không có một vị vua duy nhất cai trị Vajji theo mô hình Bimbisāra của Magadha hoặc Pasenadi của Kosala.

Quyền lực được phân bố giữa các cộng đồng và những người lãnh đạo thuộc tầng lớp khattiya.

Điều này đặc biệt quan trọng vì chính cơ cấu chính trị tập thể của Vajji trở thành chủ đề trong Mahāparinibbāna Sutta – DN 16.

Vesālī – trung tâm của Vajji

Vesālī (Sanskrit: Vaiśālī; Hán-Việt: Tỳ-xá-ly) là thành phố quan trọng nhất gắn với Vajji và người Licchavi.

Đức Phật nhiều lần cư trú và thuyết pháp tại Vesālī.

Thành phố này gắn với:

• Mahāvana – Đại Lâm;

• Kūṭāgārasālā – Trùng Các giảng đường;

• Ambapālī;

• Mahāpajāpatī Gotamī;

• người Licchavi;

• nhiều bài kinh quan trọng;

• và giai đoạn cuối cuộc đời Đức Phật.

Do đó quan hệ database nền tảng nên là:

Vajji → Vesālī → Mahāvana → Kūṭāgārasālā.

Mahāvana – Đại Lâm

Mahāvana – Đại Lâm là khu rừng lớn gần Vesālī.

Đây là một trong những địa điểm Đức Phật thường trú khi đến Vajji.

Website Nikaya Tâm Học đã có record riêng cho:

Rừng Đại Lâm (Mahāvana) thuộc Vesālī (Bạt-kỳ).

Vì vậy nên tạo liên kết trực tiếp:

Vajji → Vesālī → Mahāvana.

Mahāvana không nên chỉ xuất hiện như một địa danh độc lập mà phải nằm trong cấu trúc địa lý Vajji–Vesālī.

Kūṭāgārasālā – Trùng Các giảng đường

Tại Mahāvana có:

Kūṭāgārasālā – Trùng Các giảng đường.

Đây là một trong những địa điểm Đức Phật cư trú và thuyết pháp nhiều lần khi ở Vesālī.

Nhiều bài kinh mở đầu với bối cảnh:

Đức Phật trú tại Vesālī, trong Mahāvana, tại Kūṭāgārasālā.

Do đó database nên dùng cấu trúc:

Vajji
→ Vesālī
→ Mahāvana
→ Kūṭāgārasālā
→ Đức Phật / các bài kinh liên quan.

Người Licchavi

Licchavi (Licchavī) là cộng đồng nổi bật nhất thuộc liên minh Vajji trong các nguồn Phật giáo.

Các vị Licchavi thường xuất hiện trong kinh điển với tư cách những nhân vật quyền thế tại Vesālī.

Họ không nên được hiểu đơn giản như thần dân của một vị “vua Vajji”.

Licchavi có tầng lớp lãnh đạo riêng và tham gia hệ thống chính trị cộng hòa.

Một số nguồn gọi nhiều người Licchavi bằng danh hiệu rāja.

Nhưng ở đây rāja không nhất thiết có nghĩa mỗi người là một quốc vương độc lập theo cách hiểu hiện đại.

Cách phù hợp hơn là hiểu họ như các thành viên quý tộc/lãnh đạo của chính thể cộng hòa.

Vesālī và đời sống chính trị cộng hòa

Vajji đặc biệt có giá trị đối với việc nghiên cứu lịch sử chính trị Ấn Độ cổ đại vì kinh điển mô tả một cơ chế quản trị dựa trên hội họp và đồng thuận.

Đức Phật nhắc đến việc người Vajji:

thường xuyên hội họp;

hội họp đông đủ;

làm việc trong tinh thần hòa hợp;

và duy trì những truyền thống chính trị–xã hội đã được thiết lập.

Đây là một trong những bằng chứng Phật giáo quan trọng nhất về mô hình gaṇa-saṅgha.

Bảy điều giúp Vajji không suy vong

Một trong những nội dung nổi tiếng nhất liên quan Vajji xuất hiện ở đầu DN 16 – Mahāparinibbāna Sutta.

Vua Ajātasattu của Magadha muốn tấn công Vajji.

Ông sai đại thần Bà-la-môn Vassakāra đến gặp Đức Phật.

Trong cuộc đối thoại, Đức Phật hỏi Ānanda về tình trạng của người Vajji.

Bảy nguyên tắc được nêu ra, thường gọi là:

satta aparihāniyā dhammā – bảy pháp không suy giảm.

Nội dung tổng quát gồm:

1. Người Vajji thường xuyên hội họp đông đủ.

2. Họ hội họp, làm việc và giải tán trong hòa hợp.

3. Họ không tùy tiện đặt ra điều chưa được đặt ra hoặc phá bỏ những quy định/truyền thống đã được thiết lập.

4. Họ kính trọng những bậc trưởng thượng Vajji và lắng nghe họ.

5. Họ không cưỡng ép hay bắt giữ phụ nữ và thiếu nữ thuộc các gia đình.

6. Họ tôn trọng các nơi thờ tự/thánh địa của Vajji.

7. Họ bảo vệ và tạo điều kiện cho các bậc Arahant đến cư trú, và cho những vị đang ở được an ổn.

Khi những nguyên tắc này còn được duy trì, Đức Phật nói có thể mong đợi sự phát triển chứ không phải suy giảm của Vajji.

Đây là một trong những đoạn kinh đặc biệt quan trọng để liên kết với record Vajji.

Ajātasattu và kế hoạch đánh Vajji

Vua Ajātasattu của Magadha có ý định chinh phục Vajji.

Ông tuyên bố rằng dù Vajji mạnh và thịnh vượng, ông vẫn muốn tiêu diệt họ.

Đại thần Vassakāra được phái đến hỏi ý Đức Phật.

Đức Phật không cung cấp chiến thuật quân sự.

Thay vào đó Ngài hỏi Ānanda về việc người Vajji có còn duy trì bảy nguyên tắc không suy giảm hay không.

Vassakāra hiểu rằng:

khi Vajji còn đoàn kết và duy trì những nguyên tắc ấy, họ rất khó bị đánh bại bằng sức mạnh trực tiếp.

Đây là một trong những sự kiện quan trọng nhất để hiểu quan hệ:

Magadha ↔ Vajji.

Vassakāra

Vassakāra là đại thần Bà-la-môn của Magadha dưới thời Ajātasattu.

Vai trò của ông rất quan trọng trong phần mở đầu DN 16.

Database nên tạo:

Magadha → Ajātasattu → Vassakāra

và:

Vassakāra → Đức Phật → Vajji → DN 16.

Điều này giúp kết nối hai record quốc gia Magadha và Vajji thông qua một sự kiện kinh điển cụ thể.

Vajji và Magadha

Hai chính thể nằm ở hai phía của một không gian chiến lược quan trọng thuộc lưu vực sông Gaṅgā.

Magadha là một vương quốc quân chủ đang mở rộng.

Vajji là một liên minh cộng hòa.

Quan hệ giữa hai bên vì thế đặc biệt đáng chú ý.

Đối với bản đồ thời Đức Phật, nên thể hiện rõ:

Magadha – phía nam sông Gaṅgā

và

Vajji/Vesālī – phía bắc sông Gaṅgā.

Ranh giới chính xác thay đổi theo thời kỳ nên không cần vẽ như đường biên quốc gia hiện đại.

Ambapālī

Ambapālī (Ambapālika; Am-ba-pa-li) là một nữ cư sĩ nổi tiếng của Vesālī.

Bà được kinh điển mô tả là một gaṇikā nổi tiếng của thành phố.

Trong chuyến hành trình cuối đời, Đức Phật đến Vesālī.

Ambapālī nghe tin và đến gặp Ngài.

Sau khi nghe pháp, bà mời Đức Phật và Tăng đoàn dùng bữa vào ngày hôm sau.

Các thanh niên Licchavi cũng muốn mời Đức Phật nhưng Ambapālī đã được nhận lời trước.

Sau bữa ăn, bà cúng dường vườn xoài Ambapālī cho Tăng đoàn.

Quan hệ dữ liệu:

Vajji → Vesālī → Ambapālī → Ambapālivana → Đức Phật.

Ambapālivana – vườn xoài Ambapālī

Ambapālivana là vườn xoài của Ambapālī tại Vesālī.

Đức Phật từng cư trú tại đây.

Sau đó khu vườn được cúng dường cho Tăng đoàn.

Đây là một địa danh rất thích hợp để tạo record riêng vì nó xuất hiện trong những sự kiện quan trọng của giai đoạn cuối cuộc đời Đức Phật.

Mahāpajāpatī Gotamī và Vesālī

Vesālī còn đặc biệt quan trọng đối với lịch sử Tăng đoàn Tỳ-kheo-ni.

Theo Luật tạng, sau khi Đức Phật rời Kapilavatthu, Mahāpajāpatī Gotamī cùng một nhóm phụ nữ Sakya đi đến Vesālī.

Họ đến Mahāvana – Kūṭāgārasālā, nơi Đức Phật đang trú.

Mahāpajāpatī tiếp tục xin được xuất gia.

Ānanda sau đó đứng ra thỉnh cầu Đức Phật.

Trình thuật Luật tạng đặt một bước ngoặt rất quan trọng trong lịch sử hình thành Bhikkhunī Saṅgha – Ni đoàn tại Vesālī.

Vì vậy nên liên kết:

Vajji → Vesālī → Mahāvana → Mahāpajāpatī Gotamī → Bhikkhunī Saṅgha.

Ānanda tại Vesālī

Ānanda có vai trò đặc biệt trong nhiều sự kiện xảy ra tại Vesālī.

Ông xuất hiện trong câu chuyện Mahāpajāpatī xin xuất gia.

Ông cũng là người trực tiếp trả lời Đức Phật trong đoạn kinh về bảy pháp không suy giảm của Vajji.

Trong giai đoạn cuối cuộc đời Đức Phật, Ānanda tiếp tục đồng hành với Ngài qua Vesālī và các địa điểm thuộc Vajji.

Do đó Vesālī là một địa điểm quan trọng trong mạng quan hệ của Ānanda.

Beluvagāma

Beluva/Beluvagāma là một làng gần Vesālī.

Trong chuyến hành trình cuối đời, Đức Phật quyết định trải qua mùa mưa tại Beluva, trong khi các Tỳ-kheo an cư quanh Vesālī.

Tại đây Đức Phật mắc một cơn bệnh rất nặng.

Ngài vượt qua bệnh trong thời gian đó và tiếp tục hướng dẫn Ānanda.

Sự kiện này nằm trong DN 16.

Do đó nên tạo:

Vajji → Vesālī → Beluvagāma → mùa an cư cuối → DN 16.

Mùa an cư cuối cùng của Đức Phật

Beluva có ý nghĩa đặc biệt vì truyền thống kinh điển đặt mùa an cư cuối cùng của Đức Phật tại đây.

Sau mùa mưa này, Ngài rời vùng Vesālī và tiếp tục hành trình cuối cùng dẫn đến Kusinārā.

Do đó trong timeline cuộc đời Đức Phật có thể tạo chuỗi:

Vesālī
→ Beluva
→ rời Vajji
→ Pāvā
→ Kusinārā
→ Mahāparinibbāna.

Đức Phật nhìn Vesālī lần cuối

Trong trình thuật chuyến hành trình cuối cùng, Đức Phật rời Vesālī và nhìn lại thành phố.

Truyền thống xem đây là lần cuối Ngài nhìn Vesālī trước khi tiếp tục hành trình về phía Kusinārā.

Chi tiết này làm cho Vesālī trở thành một địa điểm có ý nghĩa đặc biệt trong giai đoạn cuối cuộc đời Đức Phật.

Cāpāla Cetiya

Cāpāla Cetiya là một trong những địa điểm nổi tiếng tại Vesālī.

DN 16 đặt một sự kiện quan trọng tại đây trong giai đoạn cuối cuộc đời Đức Phật.

Kinh kể Đức Phật nói với Ānanda về khả năng một Như Lai có thể duy trì mạng sống trong một thời gian dài nếu được thỉnh cầu thích hợp.

Ānanda không nhận ra hàm ý và không thỉnh Ngài.

Sau đó Đức Phật quyết định từ bỏ thọ hành.

Cāpāla Cetiya vì vậy nên là một record riêng:

Vajji → Vesālī → Cāpāla Cetiya → DN 16.

Các cetiya quanh Vesālī

Nguồn kinh điển nhắc đến nhiều cetiya tại hoặc quanh Vesālī, gồm những tên như:

• Udena Cetiya;

• Gotamaka Cetiya;

• Sattambaka Cetiya;

• Bahuputta Cetiya;

• Sārandada Cetiya;

• Cāpāla Cetiya.

Những địa điểm này rất hữu ích để xây dựng bản đồ Vesālī chi tiết.

Không nhất thiết tất cả đều phải được mô tả như “chùa Phật giáo” theo nghĩa hiện đại.

Cetiya trong bối cảnh cổ có thể là nơi linh thiêng, điện thờ hoặc địa điểm được tôn kính đã tồn tại trong đời sống tôn giáo địa phương.

Dịch bệnh Vesālī và Ratana Sutta

Truyền thống chú giải kể rằng Vesālī từng chịu:

• nạn đói;

• bệnh dịch;

• và sự quấy nhiễu của các phi nhân.

Người Licchavi thỉnh Đức Phật đến.

Theo truyền thống, Đức Phật dạy Ratana Sutta – Kinh Châu Báu, và Ānanda đi quanh thành trì tụng kinh, rảy nước.

Sau đó tai họa chấm dứt.

Đây là một truyền thống rất nổi tiếng trong Theravāda.

Nhưng cần ghi rõ:

phần kể chi tiết về dịch bệnh Vesālī và Ānanda tụng Ratana Sutta chủ yếu thuộc truyền thống/chú giải.

Không nên trình bày toàn bộ câu chuyện như một trình thuật lịch sử trực tiếp của Nikāya.

Saccaka

Saccaka là một du sĩ nổi tiếng sống tại Vesālī và có quan hệ với người Licchavi.

Ông nổi tiếng về tài biện luận.

Hai bài kinh Trung Bộ đặc biệt liên quan là:

MN 35 – Cūḷasaccaka Sutta

và

MN 36 – Mahāsaccaka Sutta.

Các cuộc đối thoại giữa Đức Phật và Saccaka cung cấp thêm một lớp quan trọng về đời sống trí thức và tôn giáo của Vesālī.

Quan hệ database:

Vajji → Vesālī → Saccaka → MN 35 / MN 36.

Sunakkhatta Licchaviputta

Sunakkhatta, một người thuộc dòng Licchavi, xuất hiện trong nhiều nguồn kinh điển.

Tên gọi Licchaviputta trực tiếp cho thấy quan hệ của ông với người Licchavi.

Đây là một nhân vật rất thích hợp để liên kết:

Vajji → Licchavi → Sunakkhatta.

Sīha Senāpati

Sīha, vị tướng quân của người Licchavi, là một cư sĩ nổi tiếng trong kinh điển.

Ông ban đầu có quan hệ với Nigaṇṭha Nātaputta.

Sau khi nghe danh Đức Phật và đến gặp Ngài, Sīha trở thành một người hộ trì Phật giáo.

Sự kiện này cho thấy môi trường tôn giáo Vesālī có tính đa dạng, với nhiều truyền thống śramaṇa cùng hoạt động.

Quan hệ:

Vajji → Vesālī → Licchavi → Sīha Senāpati → Đức Phật.

Các Licchavi trẻ tuổi

Kinh điển nhiều lần mô tả các thanh niên Licchavi xuất hiện tại Vesālī.

Họ thường được mô tả với:

• trang phục đẹp;

• xe ngựa;

• màu sắc rực rỡ;

• đời sống quý tộc.

Trong DN 16, khi họ đến gặp Đức Phật, Ānanda được gợi nhớ đến hình ảnh chư thiên Tāvatiṃsa.

Những đoạn này cung cấp một bức tranh sinh động về tầng lớp quý tộc Licchavi.

Vesālī và Nigaṇṭha Nātaputta

Vùng Vajji cũng là địa bàn hoạt động quan trọng của các truyền thống tôn giáo khác.

Nigaṇṭha Nātaputta, nhân vật được truyền thống Phật giáo đồng nhất với Mahāvīra của Jainism, có nhiều đệ tử và ảnh hưởng trong khu vực.

Saccaka và Sīha là hai ví dụ cho môi trường tranh luận và cạnh tranh tôn giáo tại Vesālī.

Vì vậy không nên mô tả Vesālī như một thành phố “chỉ có Phật giáo”.

Đây là một trung tâm tôn giáo đa dạng của miền bắc Ấn Độ.

Vajji và Tăng đoàn Tỳ-kheo-ni

Trong lịch sử Phật giáo, Vesālī giữ một vị trí đặc biệt do trình thuật về Mahāpajāpatī Gotamī.

Sự kiện tại Mahāvana liên quan trực tiếp đến quá trình phụ nữ được chấp thuận vào đời sống xuất gia.

Vì vậy Vajji là một trong những địa danh quan trọng nhất khi nghiên cứu lịch sử Bhikkhunī Saṅgha.

Chuỗi dữ liệu:

Sakya
→ Mahāpajāpatī Gotamī
→ Vesālī
→ Mahāvana
→ Bhikkhunī Saṅgha.

Đại hội kết tập lần thứ hai

Truyền thống Luật tạng đặt Đại hội kết tập Phật giáo lần thứ hai tại Vesālī, khoảng một thế kỷ sau Parinibbāna.

Nguyên nhân liên quan đến những tranh luận về một số thực hành giới luật của các Tỳ-kheo Vajji.

Đây là một sự kiện cực kỳ quan trọng trong lịch sử Phật giáo.

Tuy nhiên cần phân biệt thời kỳ:

Đức Phật tại thế
≠
Vesālī khoảng một thế kỷ sau Parinibbāna.

Không nên dùng sự kiện kết tập lần hai để mô tả chính trị Vajji thời Đức Phật mà không ghi mốc thời gian.

Vị trí địa lý

Vajji nằm ở miền bắc lưu vực sông Gaṅgā.

Trung tâm Vesālī thường được xác định với khu vực Basarh/Vaishali, thuộc bang Bihar, Ấn Độ ngày nay.

Vùng Vajji nằm:

phía bắc Magadha

và

phía bắc sông Gaṅgā.

Không nên vẽ một đường biên quá chính xác.

Liên minh Vajji bao gồm nhiều cộng đồng nên ranh giới chính trị không nhất thiết hoạt động giống biên giới quốc gia hiện đại.

Trên bản đồ nên ghi:

“Vajji Confederacy – phạm vi ước định.”

Vajji và Videha

Videha có quan hệ lịch sử và chính trị quan trọng với Vajji.

Thành Mithilā là trung tâm nổi tiếng của Videha trong truyền thống Ấn Độ.

Trong thời kỳ Đức Phật, các cộng đồng Videha thường được đặt trong không gian chính trị rộng hơn của Vajji.

Tuy nhiên cấu trúc chính xác của liên minh và danh sách các thành viên khác nhau tùy nguồn.

Vì vậy không nên tạo một danh sách “tám bộ tộc Vajji” rồi coi mọi tên là chắc chắn ngang nhau.

Cách an toàn:

Licchavi – thành phần nổi bật và được chứng thực rất mạnh.

Videha – thành phần/khu vực liên hệ quan trọng.

Các thành viên khác – ghi theo từng nguồn truyền thống.

Vai trò của Vajji trong lịch sử Phật giáo

Vajji có ít nhất bảy ý nghĩa đặc biệt.

Thứ nhất – chính trị

Đây là ví dụ nổi bật về một liên minh gaṇa-saṅgha tồn tại bên cạnh các vương quốc quân chủ.

Thứ hai – Vesālī

Một trong những thành phố Đức Phật thường xuyên viếng thăm.

Thứ ba – Mahāvana

Một trung tâm cư trú và thuyết pháp quan trọng.

Thứ tư – Tỳ-kheo-ni Saṅgha

Vesālī gắn với bước ngoặt trong việc thành lập cộng đồng Tỳ-kheo-ni.

Thứ năm – DN 16

Bảy pháp không suy giảm của Vajji là một trong những nội dung chính trị–xã hội đặc sắc nhất trong Nikāya.

Thứ sáu – hành trình cuối đời Đức Phật

Vesālī và Beluva giữ vị trí đặc biệt trong những tháng cuối đời của Ngài.

Thứ bảy – lịch sử sau Đức Phật

Vesālī gắn với Đại hội kết tập lần thứ hai theo truyền thống Luật tạng.

Nhân vật liên quan

• Đức Phật Gotama

• Ānanda

• Mahāpajāpatī Gotamī

• Ambapālī

• Ajātasattu

• Vassakāra

• Saccaka

• Sunakkhatta Licchaviputta

• Sīha Senāpati

• các vị lãnh đạo Licchavi

• các Tỳ-kheo và Tỳ-kheo-ni cư trú tại Vesālī

Địa danh liên quan

• Vesālī

• Mahāvana

• Kūṭāgārasālā

• Ambapālivana

• Beluvagāma

• Cāpāla Cetiya

• Sārandada Cetiya

• Udena Cetiya

• Gotamaka Cetiya

• Sattambaka Cetiya

• Bahuputta Cetiya

• Gaṅgā

• Magadha

• Videha

• Mithilā

Kinh điển nên liên kết

DN 16 – Mahāparinibbāna Sutta

Đây là nguồn quan trọng nhất:

• Ajātasattu muốn đánh Vajji;

• Vassakāra gặp Đức Phật;

• bảy pháp không suy giảm;

• Ambapālī;

• Vesālī;

• Beluva;

• Cāpāla Cetiya;

• hành trình cuối đời Đức Phật.

DN 24 – Pāṭika Sutta

→ Vesālī và môi trường Licchavi/Vajji.

MN 35 – Cūḷasaccaka Sutta

→ Saccaka tại Vesālī.

MN 36 – Mahāsaccaka Sutta

→ Saccaka và Đức Phật.

Luật tạng

→ Mahāpajāpatī Gotamī và lịch sử Tỳ-kheo-ni Saṅgha.

Luật tạng – truyền thống kết tập lần hai

→ Vesālī khoảng một thế kỷ sau Parinibbāna.

Khuddakapāṭha/Sutta Nipāta – Ratana Sutta

→ nên liên kết nhưng phải tách nội dung kinh khỏi câu chuyện chú giải về dịch bệnh Vesālī.

Đính chính dữ liệu hiện tại

Record Vajji nên được chuẩn hóa ở một số điểm.

1. Không gọi Vajji là một vương quốc.

Nên dùng:

Liên minh Vajji / cộng hòa Vajji.

2. Không đồng nhất Vajji với Licchavi.

Licchavi là thành phần nổi bật của liên minh Vajji nhưng hai tên không hoàn toàn đồng nghĩa.

3. Không đồng nhất Vajji với Vesālī.

Vajji là liên minh/lãnh thổ.

Vesālī là trung tâm đô thị nổi bật.

4. Đưa DN 16 thành nguồn trung tâm của record.

Đây là một trong những trường hợp hiếm mà kinh điển cung cấp thông tin rất rõ về cơ cấu chính trị của một cộng đồng.

5. Liên kết Mahāvana với Vesālī.

Website đã có record Mahāvana nhưng cần đặt nó trong cây địa lý Vajji.

6. Đưa Ambapālī và Ambapālivana vào mạng địa danh.

Đây là một trong những quan hệ Vesālī quan trọng nhất.

7. Đưa Beluva vào timeline cuối đời Đức Phật.

Đây là nơi Ngài trải qua mùa an cư cuối.

8. Tách Ratana Sutta khỏi câu chuyện chú giải về dịch bệnh.

Không nên coi toàn bộ câu chuyện chú giải là nội dung trực tiếp của bài kinh.

9. Tách Đại hội kết tập lần hai khỏi thời Đức Phật.

Sự kiện này xảy ra sau Parinibbāna theo truyền thống.

Mô tả ngắn đề nghị

“Vajji (Bạt-kỳ) là một liên minh gaṇa-saṅgha và một trong những thế lực chính trị quan trọng của miền bắc Ấn Độ thời Đức Phật, với Vesālī là trung tâm nổi bật và người Licchavi là một thành phần chủ yếu. Vajji đặc biệt quan trọng trong kinh điển qua bảy pháp không suy giảm được Đức Phật nhắc đến trong DN 16. Vesālī còn gắn với Mahāvana, Ambapālī, quá trình hình thành Tăng đoàn Tỳ-kheo-ni và những chặng quan trọng trong hành trình cuối đời của Đức Phật.”

Dữ liệu đề nghị

Tên: Vajji / Vajjī
Sanskrit: Vṛji / Vṛjji
Hán-Việt: Bạt-kỳ
Loại: Mahājanapada / liên minh gaṇa-saṅgha
Không nên gọi: vương quốc Vajji
Trung tâm nổi bật: Vesālī
Cộng đồng nổi bật: Licchavi
Khu vực liên hệ: Videha
Tu viện/khu cư trú: Mahāvana – Kūṭāgārasālā
Địa điểm khác: Ambapālivana, Beluva, Cāpāla Cetiya
Quan hệ chính trị: Magadha ↔ Vajji
Vua đối địch: Ajātasattu của Magadha
Nhân vật: Ambapālī, Sīha, Saccaka, Sunakkhatta, Ānanda, Mahāpajāpatī Gotamī
Kinh quan trọng nhất: DN 16
Vị trí hiện đại: Bắc Bihar, Ấn Độ (ước định)
Chứng cứ Nikāya: Rất cao
Độ chắc chắn ranh giới: Trung bình/thấp

Mức độ chắc chắn

RẤT CAO – Vajji thuộc nhóm các Mahājanapada/chính thể lớn được kinh điển biết đến.

RẤT CAO – Vajji có cơ cấu chính trị mang tính liên minh/cộng hòa thay vì chế độ quân chủ tập quyền.

RẤT CAO – Vesālī là trung tâm quan trọng của người Vajji/Licchavi.

RẤT CAO – DN 16 ghi Ajātasattu dự định tấn công Vajji và Đức Phật nêu các pháp không suy giảm của Vajji.

RẤT CAO – Đức Phật nhiều lần cư trú tại Vesālī–Mahāvana.

RẤT CAO – Ambapālī và vườn xoài của bà gắn với Vesālī.

RẤT CAO – Beluva/Vesālī gắn với giai đoạn cuối đời Đức Phật.

CAO – LUẬT TẠNG – Vesālī có vai trò quan trọng trong trình thuật thành lập Tăng đoàn Tỳ-kheo-ni.

TRUYỀN THỐNG/CHÚ GIẢI – câu chuyện đầy đủ về dịch bệnh Vesālī và việc tụng Ratana Sutta.

TRUYỀN THỐNG LUẬT TẠNG HẬU PHẬT – Đại hội kết tập lần thứ hai tại Vesālī.

TRUNG BÌNH/THẤP – đường biên chính xác của liên minh Vajji trên bản đồ hiện đại.

Nước Bạt-kỳ (Vajji)