Paṇḍita
Nội dung từ điển
trai; nhà ông sau về sau được gọi là Pañcachiddageha (q.v.).
Vào thời Phật Kassapa ông là Mahāduggata (q.v.).
Trong kiếp chót của ông, ông làm cháu ngoại của một thương gia
giàu có ở Sāvatthi. Trong thời kỳ mang thai ông, mẹ ông mong muốn được
cúng dường món cá hồng thượng vị lên 500 tỳkheo do Tôn giả Sāriputta
hướng dẫn. Bà còn mong được đắp y vàng và ngồi vào vòng ngoài của chư
tỳkheo để dùng thực phẩm thừa của tỳkheo. Mong ước của bà thành tựu và
bà trai tăng bảy lần như vậy. Lúc ấu nhi chào đời, bà đặt tên con là Paṇḍita
bởi lẽ trong khi bà cấn thai, tất cả mọi người trong nhà, dầu ngu dại hay đui
điếc, đều trở nên thông minh sáng sủa và hết bịnh tật.
458
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
Lúc lên 7, Paṇḍita muốn làm tu sĩ và được Trưởng lão Sāriputta
truyền giới. Lễ truyền giới được nối tiếp bằng một lễ mừng kéo dài bảy
hôm. Qua ngày thứ tám, Paṇḍita được Trưởng lão đưa vô làng cùng đi khất
thực. Trên đường đi, Paṇḍita nhìn thấy một số sự việc—cái mương, mũi
tên, thợ mộc--liền phát nguyện đạt quả Alahán. Được phép của Tôn giả
Sāriputta, Paṇḍita trở về tịnh xá. Trước khi quay gót, Paṇḍita xin với
Trưởng lão đem về cho một ít cá hồng của thí chủ cúng dường.
Tại tịnh xá, Thiên chủ Sakka tạo không gian tĩnh lặng và giữ mặt
trời cùng mặt trăng đứng yên để Paṇḍita không bị quấy rầy. Phật thấy vậy
bèn yêu cầu Tôn giả Sāriputta ở lại tịnh xá hầu giúp Paṇḍita đạt thành sở
nguyện. Sau một thời gian ngắn, Paṇḍita đắc quả Alahán; mọi người hoan
hỷ (2).
(1) (2)
DhA. iv. 176 ff. Ibid., ii. 139 ff.
Nguồn và dẫn chiếu
-
Dhammapada Aṭṭhakathā
— COMMENTARY DhA. iv. 176 ff.

Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn