Pukkusāti

Pukkusāti.—Tỳkheo trẻ mà Phật gặp ở nhà của người thợ gốm
Bhaggava ở Rājagaha. Được hỏi, Pukkusāti hoan hỷ xin chia phòng ngay
và trong nhơn duyên này Phật nói kinh Dhātuvibhaṅga Sutta. Sau khi
pháp thoại chấn dứt, Pukkusāti nhận ra Phật, tạ lỗi đã không đảnh lễ Ngài
đúng thời, và bạch xin được Ngài truyền đại giới. Phật hoan hỷ và bảo ông
đi tìm y bát. Trên đường, Pukkusāti bị bò húc chết. Tin đến tai Phật, Ngài
bảo Pukkusāti đã đắc Anahàm, sanh về cõi trên và không bao giờ trở lui lại
nữa (1).
Trong Chú giải về Dhātuvibhaṅga Sutta, Buddhaghosa (2) có đề cặp
nhiều đến Pukkusāti. Ông giải rằng Pukkusāti từng làm vua ở Takkasilā
đồng thời và đồng tuổi với Vua Bimbisāra. Hai nhà vua này giao hảo rất
tốt đẹp dầu chưa một lần gặp mặt, nhờ sự qua lại buôn bán của các thương
buôn giữa hai xứ. Lần nọ, Pukkusāti gởi biếu Bimbisāra món quà gồm gấm
vóc vô giá đặt trong tám rương sơn mài. Quà được Bimbisāra nhận trước
mặt triều thần. Để đáp đền, Bimbisāra không thấy có vật chất nào xứng
đáng để gởi sang Pukkusāti nên khởi lên ý tưởng thông tin sự xuất hiện trên
đời này của Phật, Pháp và Tăng. Nhà vua bèn cho khắc lên bảng vàng mô tả
Tam Bảo, lời dạy của Phật, như Thánh đạo tám ngành, bốn Niệm xứ và Ba
mươi hai phẩm trợ đạo. Bảng vàng được giữ trong rương bao phủ bởi nhiều
rương khác chứa châu ngọc và đặt trên lưng vương tượng đưa ra tới biên
thuỳ. Lễ nghi này được các xứ mà bảng vàng đi ngang qua tuân thủ trang
nghiêm. Pukkusāti nhận quà, đọc bảng vàng, vô cùng hoan hỷ, và quyết
định xuất thế. Ông tự cắt tóc, dắp y vàng và ra đi trong sự than khóc của
thần dân. Ông đi 192 dặm đến Sāvatthi, ngang qua Jetavana. Những
551

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


tưởng Phật trú tại Rājagaha ông đi thêm 45 dặm nữa tìm Phật, không ngờ
Phật đang trú tại Sāvatthi. Bấy giờ trời sụp tối, ông vào tá túc trong nhà của
Bhaggava. Qua thiên nhãn, Phật biết Pukkusāti đến nhà của Bhaggava nên
đến đó để có dịp thuyết kinh Dhātuvibhaṅga như nói trên. Sau khi mạng
chung (3), Pukkusāti sanh lên cõi Avihā, nơi mà ông cùng sáu vị khác đắc
quả Alahán ngay lúc ra đời (4).
Pukkusāti là một trong bảy tỳkheo trong thời Phật Kassapa, từng
lên núi sống tuyệt thực cho đến khi chứng quả Alahán. Vị Trưởng lão đắc
quả Alahán, một vị khác đắc quả Anahàm, còn năm vị kia mạng chung và
sanh về cõi Tusita. Trong kiếp này, năm vị ấy là: Pukkusāti, Kumāra-
Kassapa, Dārucīriya, Dabba-Mallaputta, và Sabhiya (5).
(1)
M. iii. 237-47; trong kinh này Pukkusāti được gọi là người con trai
thuộc gia đình danh tiếng (kulaputta) (iii. 238); xem thêm J. iv. 180 và DhA.
(2)
ii. 35. MA. ii. 979 ff. Cp. chuyện của Vua Tissa trị vì Roruva
(3)
(ThagA. i. 199 f.) Con bò húc Pukkusāti là một nữ Dạxoa sanh
làm bò cái trong 100 kiếp. Trong đời sau cùng, bò nữ Dạxoa húc không chỉ
Pukkusāti mà còn húc Bāhiya Dārucīriya, Tambadāṭhika, và người cùi
(4)
Suppabuddha (DhA. ii. 35). Xem danh tánh của các vị
(5)
kia trong S. i. 35, 60 . Ap. ii. 473; DhA. ii. 212; UdA. 81;
nhưng MA. i. 335 nói chỉ có ba vị là Pukkusāti, Dārucīriya và Kassapa.

Publication: PUBLISH_NORMAL

Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH

Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED