Vương quốc Kosala
Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn
Sahampati
PERSON
Mapping: UNRESOLVED
Evidence: A
ID: ppn_e7d275e17a101b8ebc0e
Nội dung từ điển
Sahampati.--Đại Phạm Thiên. Đại Phạm Thiên Sahampati đến
Uruvelā, trên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Ajapālanigrodha để
thỉnh cầu Phật chuyển pháp luân, lúc Ngài đang phân vân. Phật chấp
786
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
nhận lời thỉnh cầu(1) cũng như lời xác quyết của Sahampati rằng chư
Phật trong quá khứ đều lấy giáo pháp mình làm Thầy(2).
Buddhaghosa luận rằng(3) Phật do dự vì muốn để Sahampati bạch lời
thỉnh cầu, hầu chúng sanh hằng ái kính Đại Phạm Thiên ắt sẽ quan
tâm đến pháp nhiều hơn; bấy giờ Sahampati là vị Đại Phạm Thiên
trưởng thưởng nhứt (jeṭṭha-Mahābrahmā)(4).
Có lần, Sahampati thấy nữ Bàlamôn mẹ của Trưởng lão
Brahmadeva cúng dường lên chư Phạm Thiên, ông khuyên bà nên
cúng dường lên Trưởng lão(5). Lần khác Sahampati bạch Phật
chuyện Kokāliya bị sanh xuống Địa ngục Paduma(6). Saṃyutta
Nikāya(7) có ghi lại một số kệ của Sahampati nói tại Andhakavinda
trong lúc Phật ngồi ngoài trời dưới mưa rơi từng hột. Kệ tán thán đời
sống cùng những tu tập của chư tỳkheo và lợi lạc gặt hái được.
Sahampati còn đi với Thiên chủ Sakka đến đứng dựa cột cửa của am
Phật nghe Thiên chủ kính lễ Phật; đoạn ông kính lễ Ngài bằng câu
“Thế Tôn hãy thuyết pháp, có những người sẽ hiểu”(8). Lúc Phật
nhập diệt, Sahampati có kệ rằng Bậc Đạo sư cũng bỏ năm uẩn như
mọi sanh vật; Ngài là Đấng Tuyệt Luân, Hùng Lực, Giác Ngộ(9).
Vào thời Phật Kassapa, Sahampati làm Tỳkheo Sahaka, tu
tập năm căn, tái sanh lên cõi Phạm Thiên, và được gọi là
Sahampati(10). Chú giải luận rằng(11) ông là Phạm thiên Anahàm sanh
lên Suddhāvāsā và sống trên cõi này trọn một kiếpba, nhờ ông đắc
quả thiền thứ nhứt lúc làm tỳkheo. Chú giải Buddhavaṃsa(12) nói
rằng danh tánh ông chính thật là “Sahakapati”. Lúc Phật đắc đạo,
Sahampati giương lộng che Ngài; lộng có đường kính ba do tuần (1
do tuần=11,2 km)(13). Có lần, ông dưng lên Phật xâu chuỗi ngọc
(ratanadāma) lớn như núi Sineru(14). Ngoài Phật, Sahampati còn hầu
Ālindakavāsi-MahāPhussadeva ngày ông đắc quả Alahán(15).
Phạm Thiên Sahampati có thể liên quan đến Phạm Thiên
Svayambhū đề cập trong kinh văn về Phạm thiên.
(1) (2)
Vin. i. 5 f.; S. i. 137 f. Ibid., 139; xem thêm S. v.
167 f., 185, 232, trong ấy ông có lời xác quyết tương tợ về bốn niệm
(3)
xứ và năm căn; A. ii. 10 f. E.g., SA. i. 155.
(4) (5) (6)
DA. ii. 467. S. i. 140 f. Sn. p.
(7) (8)
125; cp. S. i. 151; A. v. 172. S. i. 154 f.
(9) (10)
Ibid., 233. D. ii. 157; S. i. 158. S. v. 233.
787
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
(11) (12)
SnA. ii. 476; SA. i. 155. BuA. p.
(13)
11; xem thêm p. 29. Ibid., 239; chuyện được tạc trên
phù điêu trong Điện xá lợi của Mahā Thūpa (Mhv. xxx. 74); cp. J. iv.
(14) (15)
266. KhA. 171; Sp. i. 115; Vsm. 201.
(16)
VibhA. 352. VT. i. 86, n. 1.
Uruvelā, trên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Ajapālanigrodha để
thỉnh cầu Phật chuyển pháp luân, lúc Ngài đang phân vân. Phật chấp
786
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
nhận lời thỉnh cầu(1) cũng như lời xác quyết của Sahampati rằng chư
Phật trong quá khứ đều lấy giáo pháp mình làm Thầy(2).
Buddhaghosa luận rằng(3) Phật do dự vì muốn để Sahampati bạch lời
thỉnh cầu, hầu chúng sanh hằng ái kính Đại Phạm Thiên ắt sẽ quan
tâm đến pháp nhiều hơn; bấy giờ Sahampati là vị Đại Phạm Thiên
trưởng thưởng nhứt (jeṭṭha-Mahābrahmā)(4).
Có lần, Sahampati thấy nữ Bàlamôn mẹ của Trưởng lão
Brahmadeva cúng dường lên chư Phạm Thiên, ông khuyên bà nên
cúng dường lên Trưởng lão(5). Lần khác Sahampati bạch Phật
chuyện Kokāliya bị sanh xuống Địa ngục Paduma(6). Saṃyutta
Nikāya(7) có ghi lại một số kệ của Sahampati nói tại Andhakavinda
trong lúc Phật ngồi ngoài trời dưới mưa rơi từng hột. Kệ tán thán đời
sống cùng những tu tập của chư tỳkheo và lợi lạc gặt hái được.
Sahampati còn đi với Thiên chủ Sakka đến đứng dựa cột cửa của am
Phật nghe Thiên chủ kính lễ Phật; đoạn ông kính lễ Ngài bằng câu
“Thế Tôn hãy thuyết pháp, có những người sẽ hiểu”(8). Lúc Phật
nhập diệt, Sahampati có kệ rằng Bậc Đạo sư cũng bỏ năm uẩn như
mọi sanh vật; Ngài là Đấng Tuyệt Luân, Hùng Lực, Giác Ngộ(9).
Vào thời Phật Kassapa, Sahampati làm Tỳkheo Sahaka, tu
tập năm căn, tái sanh lên cõi Phạm Thiên, và được gọi là
Sahampati(10). Chú giải luận rằng(11) ông là Phạm thiên Anahàm sanh
lên Suddhāvāsā và sống trên cõi này trọn một kiếpba, nhờ ông đắc
quả thiền thứ nhứt lúc làm tỳkheo. Chú giải Buddhavaṃsa(12) nói
rằng danh tánh ông chính thật là “Sahakapati”. Lúc Phật đắc đạo,
Sahampati giương lộng che Ngài; lộng có đường kính ba do tuần (1
do tuần=11,2 km)(13). Có lần, ông dưng lên Phật xâu chuỗi ngọc
(ratanadāma) lớn như núi Sineru(14). Ngoài Phật, Sahampati còn hầu
Ālindakavāsi-MahāPhussadeva ngày ông đắc quả Alahán(15).
Phạm Thiên Sahampati có thể liên quan đến Phạm Thiên
Svayambhū đề cập trong kinh văn về Phạm thiên.
(1) (2)
Vin. i. 5 f.; S. i. 137 f. Ibid., 139; xem thêm S. v.
167 f., 185, 232, trong ấy ông có lời xác quyết tương tợ về bốn niệm
(3)
xứ và năm căn; A. ii. 10 f. E.g., SA. i. 155.
(4) (5) (6)
DA. ii. 467. S. i. 140 f. Sn. p.
(7) (8)
125; cp. S. i. 151; A. v. 172. S. i. 154 f.
(9) (10)
Ibid., 233. D. ii. 157; S. i. 158. S. v. 233.
787
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
(11) (12)
SnA. ii. 476; SA. i. 155. BuA. p.
(13)
11; xem thêm p. 29. Ibid., 239; chuyện được tạc trên
phù điêu trong Điện xá lợi của Mahā Thūpa (Mhv. xxx. 74); cp. J. iv.
(14) (15)
266. KhA. 171; Sp. i. 115; Vsm. 201.
(16)
VibhA. 352. VT. i. 86, n. 1.
Nguồn và dẫn chiếu
-
Aṅguttara Nikāya
— CANON_NIKAYA A. ii. 10 f.
-
Aṅguttara Nikāya
— CANON_NIKAYA A. v. 172
-
Dīgha Nikāya
— CANON_NIKAYA D. ii. 157
-
Dīgha Nikāya Aṭṭhakathā
— COMMENTARY DA. ii. 467
-
Jātaka
— CANON_JATAKA_TEXT J. iv
-
Mahāvaṃsa
— CHRONICLE Mhv. xxx. 74
-
Saṃyutta Nikāya
— CANON_NIKAYA S. i. 137 f.
-
Saṃyutta Nikāya
— CANON_NIKAYA S. v. 167 f.
-
Saṃyutta Nikāya
— CANON_NIKAYA S. i. 140 f.
-
Saṃyutta Nikāya
— CANON_NIKAYA S. i. 151
-
Saṃyutta Nikāya
— CANON_NIKAYA S. i. 154 f.
-
Saṃyutta Nikāya
— CANON_NIKAYA S. i. 158
-
Saṃyutta Nikāya
— CANON_NIKAYA S. v. 233
-
Saṃyutta Nikāya Aṭṭhakathā
— COMMENTARY SA. i. 155Số lần xuất hiện: 2
-
Samantapāsādikā
— COMMENTARY_VINAYA Sp. i. 115
-
Vinaya Piṭaka
— CANON_VINAYA Vin. i. 5 f.
-
Visuddhimagga
— POST_CANONICAL Vsm. 201
Publication: PUBLISH_NORMAL
Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH
Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED
