Viḍūḍabha

Viḍūḍabha.—Thái tử của Vua Pasenadi và Hoàng hậu
Vāsabhakhattiyā. Hoan hỷ sanh được hoàng thái tử, nhà vua sai cận
thần đến vấn Hoàng thái hậu để đặt tên. Vị cận thần bị điếc nên nghe
“vallabha=được ưa thích hơn hết” thành “Viḍūḍabha” nên đặt cho
Hoàng tử tên như vậy. Hoàng tử được vua cha phong cho phẩm
senāpati với mục đích làm vui lòng Đức Thế Tôn (1).
Lúc lên 7, Viḍūḍabha muốn đến thăm bà ngoại để biếu quà,
nhưng Hoàng hậu không muốn nên nói bà ở rất xa. Mãi đến năm lên
16, chàng mới được về quê ngoại ở Kapilavatthu. Bấy giờ, các
Vương tử họ Thích đều gởi con cái trẻ tuổi hơn Viḍūḍabha đi khỏi
thành để khỏi phải trả lễ lúc chàng vái chào. Hôm chàng ra về, một
tuỳ tùng của chàng nghe được lời sỉ nhục từ miệng của một nô tỳ
đang dùng sữa và nước để rửa chiếc ghế chàng đã sử dụng. Tìm
hiểu, chàng biết được cái nhục mà các Thích tử đã dành cho Vua cha
(gả cho ông con của một kẻ hạ tiện), Viḍūḍabha quyết trả thù.
Sau khi lên ngôi (2), Viḍūḍabha xuất chinh sang
Kapilavatthu. Biết được việc này, Đức Phật ra đứng dưới tàn cây với
bóng râm thưa thớt trên ranh giới của vương quốc Sākya. Thấy Phật,
Vua Viḍūḍabha thỉnh Ngài đến tàn cây cổ thụ gần đó để tránh nắng.
Phật nói rằng nhà vua chớ ngại, bóng của thân thuộc Ngài làm Ngài
mát rồi (3). Viḍūḍabha hiểu ý, rút quân trở về. Ba lần Viḍūḍabha ra
quân, ba lần nhà vua gặp Phật và rút quân. Lần thứ tư, biết rằng số
phần đã dành cho người Sākya (vì trong tiền kiếp họ đã thảy thuốc
độc xuống một dòng sông), Phật không xuất hiện nữa.
Quân Sākya ra trận nhưng không có ý định giết chóc nên bắn
cung mà không ai chết. Viḍūḍabha để ý biết nên ra lệnh không giết
các Thích tử theo Mahānāma (ông ngoại của Viḍūḍabha), còn các
Thích tử khác, kể cả con nít, đều bị tàn sát hết. Những Thích tử

549

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


không bị giết được gọi là Tiṇasākuyā và Naḷasākiyā (4) vì họ đứng
tại chỗ tay cầm cọng cỏ (tiṇa) hay cọng sậy (naḷa). Mahānāma bị bắt
và được Viḍūḍabha mời ngồi cùng bàn dùng cơm, nhưng ông xin
được đi tắm (để gieo mình xuống sông tự vẫn vì không muốn dùng
cơm chung bàn với con của một nô tỳ). Ông được các Nāga cứu
sống đưa về cõi Nāga. Đêm hôm ấy, Vua Viḍūḍabha đóng trại trên
bờ sông Aciravatī. Một số binh sĩ của ông ngủ trên bờ, một số khác
ngủ gần dòng nước; một số ngủ gần dòng nước không phạm ác pháp
trong tiền kiếp nên được bầy kiến xuất hiện đưa đến chỗ an toàn,
trong lúc các binh sĩ khác bị nước dưng nữa đêm cuốn đi sạch (5).
(1) Viḍūḍabha được gọi là senāpati trong hai Kinh Piyajātika (M.
ii. 110) và Kaṇṇakathala (M. ii. 127). (2) Xem chi tiết
trong s.v. Pasenadi. (3) Vì ánh nắng này, Phật bị nhức
đầu suốt cuộc đời của Ngài (UdA. 265; Ap. i. 300). (4)
Theo kinh sách Trung Hoa, Viḍūḍabha tấn cung 500 Thích nữ, nhưng
tất cả không những không tòng phục ông mà còn mạ lỵ vương tộc.
Ông ra lệnh chặt tay chơn tất cả và thảy thây xuống hố. Phật có cử
một tỳkheo đến thuyết pháp cho họ nghe và tất cả đều được sanh lên
cõi trời. Sakra thu lượm xương họ và hoả táng tất cả (Beal, op. cit. ii.
11 f.). Pallava thứ 11 của Avadānakalpalatā có kể câu chuyện tương
tợ. Viḍūḍabha giết 77 ngàn Thích tử và bắt đem về 80 ngàn nam nữ
thiếu niên họ Thích. Các thiếu nữ sỉ vả ông và bị ông giết hết.
(5) Chuyện được trích từ DhA. i. 346-9, 357-61; nhưng xem
thêm J. i. 133 và iv. 146 f., 151 f.

Publication: PUBLISH_NORMAL

Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH

Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED