Ekuddāna (Ekuddāniya) Thera

Ekuddāna (Ekuddāniya) Thera.—Alahán. Ông là con của một
Bàlamôn giàu có ở Sāvatthi, xin gia nhập Tăng Đoàn vì ngƣỡng mộ
oai nghi của Đức Phật lúc ông thấy Ngài trong lễ cúng dƣờng
Jetavana. Ông sống trong rừng suốt thời gian thọ Sadi. Một hôm
ông đến yết kiến Phật. Phật thấy Tôn giả Sāriputta đang mải mê
trầm tƣ gần đó, xƣớng lên vần kệ nói rằng đối với tỳkheo có tƣ duy
cao thƣợng và tỉnh thức, khổ não không thể đến (1). Sadi học kệ ấy
rồi trở về rừng công phu thiền quán về ý nghĩa của vần kệ, do đó ông
đƣợc gọi là Ekuddāniya. Sau đó ông chứng đắc và trở thành bậc
Alahán. Về sau, lúc Tôn giả Ānanda yêu cầu ông nói pháp, ông
dùng vần kệ ấy làm kim chỉ nam.
Đƣợc biết vào thời Phật Atthadassī ông là một Trƣởng
dạxoa, từng khóc than vì đã lỡ mất duyên may khi Phật nhập diệt.
Một đệ tử của Phật, Sāgara, khuyến khích ông cúng dƣờng lên tháp
Phật. Vào thời Phật Kassapa ông làm gia chủ và có nghe Phật

518

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli

xƣớng vần kệ nói trên. Ông bèn gia nhập Tăng Đoàn, hành thiền 20
ngàn năm, nhƣng không đắc chứng (2).
Trong những ngày trai giới, Ekuddāna thƣờng kêu gọi lâm
thần (deities of the forest) dự buổi đọc giới bổn và nghe ông đọc vần
kệ nói trên; các lâm thần rất hoan hỷ. Một hôm trai giới nọ, có hai
trƣởng lão thông thạo Kinh điển đến viếng ông, mỗi vị đem theo 500
tỳkheo tuỳ tùng. Thấy chƣ tỳkheo, ông rất hoan hỷ và nói: ―Hôm nay
chúng ta sẽ đƣợc nghe Giới luật.‖ Đƣợc yêu cầu giải thích, ông nói
khi Pháp đƣợc thuyết, rừng già sẽ rộn rã tiếng reo vui của chƣ Thiên.
Để chƣ tỳkheo tin lời, ông lên sàng tọa và đọc vần kệ của ông. Tiếng
hoan hô của chƣ Thiên vang dội cả khu rừng. Chƣ trƣởng lão rất khó
chịu và bạch trình Phật. Phật giảng rằng số kiến thức không quan
trọng bằng phẩm chất của sự hiểu biết.
Kệ của Ekuddāna nói trên đƣợc thấy trong Vinaya (4) và đƣợc
Cūlapanthaka sử dụng thƣờng xuyên. Mỗi lần tới phiên ông thuyết
pháp cho chƣ tỳkheo ni ở Sāvatthi, ni chúng không mong thâu đạt
đƣợc gì hơn bởi ông cứ lập đi lập lại vần kệ cũ của ông. Nghe nói
vậy, ông thi triển thần thông về sự hiểu biết Pháp của ông, và rất
đƣợc ngƣỡng mộ.
(1)
Xem Dhammapāda, 259. (2)
ThagA. i. 153 f.; Thag. v.
68. (3)
DhA, iii. 384 f. (4)
Vin. iv. 54.

Publication: PUBLISH_NORMAL

Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH

Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED