Assalāyana
Nội dung từ điển
thạo Kinh Vệđà và các đề tài liên hệ. Có 500 Bàlamôn sống trong
thủ phủ yêu cầu chàng đến thảo luận với Phật để bác bỏ giáo lý của
Ngài. Chàng chỉ chấp thuận sau nhiều lần đƣợc nài nỉ, vì chàng nói,
Gotama là một ngƣời suy tƣ sâu sắc, có chủ thuyết riêng, rất khó
đánh bại. Chàng đến viếng Phật và hỏi Phật nghĩ thế nào khi ngƣời
ta nói rằng chỉ có Bàlamôn mới là ngƣời thuộc dòng cao, những
ngƣời con hợp pháp của Phạm thiên. Phật giảng cho chàng thấy thái
độ tự phụ đó không có căn bản, mà chỉ có giới đức mới đƣa con
ngƣời đến sự thanh tịnh và bất kỳ ai trong bốn giai cấp xã hội cũng
đều có thể trƣởng dƣỡng giới đức ấy. Assalāyana ngồi im và rất bất
mãn. Nhƣng khi Phật kể cho chàng nghe câu chuyện xƣa theo đó
Asita Devala đã đánh bại các Bàlamôn có tƣ tƣởng tƣởng tợ, chàng
mới dịu xuống và bắt đầu cảm phục Phật. Sau đó, chàng xin quy y
Phật (1). Phật Âm (2) có nói thêm rằng Assalāyana trở thành đệ tử rất
thuần thành của Phật và có xây đền thờ ngay trong dinh để tu tập, và
tiếp theo sau đó, tất cả con cháu trong gia đình ông cho đến thời Phật
Âm đều xây đền thờ tƣơng tợ trong tƣ gia họ.
Có giả thuyết nói rằng Assalāya là cha của Mahākoṭṭhita,
(q. v.) và là chồng của Candavatī. Tuy nhiên, giả thuyết này hơi khó
chấp nhận: Mahākoṭṭhita nói rằng ông quy y Phật sau khi nghe Phật
thuyết bài pháp từng giáo hoá cha ông (yadā me pitaraṃ Buddho
vinayī sabbasuddhiyā) (3). Nếu là sự thật, đó không thể nào là bài
pháp Assalāyana Sutta, bởi vào lúc pháp này đƣợc thuyết Assalāyana
chỉ mới 16 tuổi; hơn thế nữa, không có pháp nào nói về
“sabbasuddhi” đƣợc thuyết cho Assalāyana nghe.
(1)
M. ii. 147 ff. (2)
MA. ii. 785. (3)
ThgA. i.
31; Ap. ii. 480. (4)
i. 372.
Nguồn và dẫn chiếu
-
Apadāna
— CANON_KHUDDAKA Ap. ii. 480
-
Majjhima Nikāya
— CANON_NIKAYA M. ii. 147 ff.
-
Majjhima Nikāya Aṭṭhakathā
— COMMENTARY MA. ii. 785

Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn