Santati
Nội dung từ điển
vương quốc để trị vì trong bảy ngày và một cung nữ có tài múa ca.
Trong bảy ngày làm vua, ông tiệc tùng thoả thuê; ngày thứ bảy, ông
trang sức rực rỡ, ngự vương tượng ra bãi tắm. Phật gặp ông giữa
đường; ông ngồi trên lưng voi đảnh lễ Ngài; Ngài mĩm cười và đi
qua. Lúc được Ānanda bạch, Ngài nói rằng hôm ấy Santati sẽ đắc
quả Alahán và mệnh chung.
Santati tắm xong lên sảnh đường trong thượng uyển uống
rượu, trong lúc nàng cung nữ vua ban lên ca múa. Vì chay tịnh trong
bảy ngày để thân thể thon đẹp, nàng kiệt sức ngã ra chết. Santati đau
buồn và bắt đầu chay tịnh. Ông đến yết kiến Phật. Ngài vì ông nói
bốn câu kệ; ông đắc quả Alahán và bạch xin được nhập nípbàn. Ngài
719
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
chấp thuận với điều kiện ông lên hư không kể lại cuộc đời mình.
Ông bay lên cao chừng bảy ngọn dừa kể lại cho đại chúng các công
đức mình đã lập trong quá khứ.
Vào 90 kiếp trước, trong thời Phật Vipassī, Santati làm gia
chủ ở Bhandhumati, từng quy y với Phật và đi rao giảng về Tam Bảo.
Vua Bandhumā ban cho ông vòng hoa đeo cổ và cấp ông ngựa để
ông đi hoằng pháp. Sau đó, nhà vua tiếp ban cho ông xe, tài sản,
châu báo và một thớt voi. Ông đi thuyết pháp trong suốt 84 ngàn
năm; thân ông phát mùi hương trầm và miệng ông phát mùi hương
sen.
Trong lúc ngồi kiết già kể chuyện xưa, ông phát khởi ý tưởng
về lửa và nhập nípbàn. Lửa bốc cháy toàn thân ông. Phật thâu xá lợi
của ông và tôn trí trong đền xây tại ngã tư đường cái.
Có dư luận hỏi Santati là Bàlamôn hay tỳkheo? Phật bảo
ông là cả hai(1).
(1)
DhA. iii. 78-84; Sn. i. 350; MA. i. 188; cf. chuyện của
Abhayarājakumāra.
Nguồn và dẫn chiếu
-
Dhammapada Aṭṭhakathā
— COMMENTARY DhA. iii. 78
-
Majjhima Nikāya Aṭṭhakathā
— COMMENTARY MA. i. 188

Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn