Nigaṇṭhā

Nigaṇṭhā.—Ni Kiền Tử. Tên gọi của các người theo Kỳ Na Giáo
(Jaina), đệ tử của Giáo trưởng Nigaṇṭha Nātaputta. Khác với các Acelaka,
họ chỉ mặc một y che phía trước, mà họ bảo là để che cho bụi khỏi lọt vô
bình bát, vì cát bụi là những cá thể hiện thực được phú cho nguyên lý sống
(actual individuals endowed with the principle of life) (1). Giới điều của họ
được tóm lược trong bốn loại cấm giới (cātuyāma-saṃvara) (2). Trung tâm
chánh của họ vào thời Phật là Vesāli (3) và Nālanda (4); tuy nhiên họ còn có
nhiều nơi khác, như Rājagaha (5).
402

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


Ngoài Nātaputta, phái Nigaṇṭha có nhiều vị danh tiếng khác, như
Dīgha-Tapassī và Saccaka (q.v.) bên phía nam; Saccā, Lolā, Avavādakā,
và Paṭācārā (6) bên phía nữ. Cư sĩ Nigaṇṭhā mặc y trắng (7).
Trong cách xếp hạng Chaḷabhijāti của Sư trưởng Pūraṇa Kassapa,
các Ekasāṭaka-Nigaṇṭhā đứng hàng thứ ba, màu đỏ (8). Phật chê trách các
Nigaṇṭhāputta vì 10 tà pháp: không có lòng tin, ác giới, không có xấu hổ,
không có sợ hãi, không làm bạn các bậc Chơn nhơn, khen mình chê người,
chấp thủ các vấn đề hiện tại, gian xảo, ác dục, theo tà kiến (9). Phật dạy rằng
trai giới của họ ―không quả lớn, không lợi ích lớn, không chói sáng, không
ánh sáng lớn‖ (10). Họ được gọi là Nigaṇṭhā vì họ tuyên bố rằng họ được giải
thoát (amhākaṃ ganthanakileso palibujjhanakileso natthi,
kilesagaṇṭhirahitā mayan ti evaṃ vāditāya laddhanāmavasena Nigaṇṭho)
(11)
.
Kinh điển có nói đến sự chia rẽ trầm trọng giữa các Nigaṇṭhā sau
khi Nātaputta qua đời ở Pāvā. Chú giải (13) nói Nātaputta biết trước khi
nhắm mắt rằng giáo thuyết của ông không đem lại lợi lớn nên muốn các đệ
tử của mình nhận giáo pháp của Phật. Để thực hiện điều này, ông dạy cho
hai đệ tử khác nhau hai con đường khác nhau (đoạn diệt—uccheda và bất
diệt—sassata) trước khi lìa trần. Do đó mới có sự tranh cãi và sự chia rẽ
giữa các Nigaṇṭhā (14).
Theo nhiều Jātaka, Tăng Đoàn Nigaṇṭha có trước thời Phật. Nữ tu
khổ hạnh Saccatapāvī trong Kuṇāla Jātaka (15) được mô tả như một
setasamaṇī và có thể thuộc phái Śvetambaras, trong lúc một tà sư trong
Mahābodhi Jātaka (16) được xem như chính là Nigaṇṭha Nātaputta.
Hình như ở Tích Lan đã có một làng Nigaṇṭha từ thuở xa xưa .
Lúc Vua Paṇḍukābhaya thiết lập Anurādhapura, ông có xây trú xứ cho
các Nigaṇṭhā Jotiya, Giri và Kumbhaṇḍa (17). Các nơi này vẫn còn được
sử dụng khi Phật giáo đến Tích Lan, vì được nói tới dưới triều Vua
Veṭṭagāmaṇī (circa 44 A.C.), và chính Veṭṭagāmaṇī cho phá trú xứ của Giri
để xây Abhayagiri-vihāra tại đó (18).
(1) (2)
DhA. iii. 489. Xem s.v. Nigaṇṭha Nātaputta.
(3) (4)
E.g., J. iii. 1; M. i. 228. M. i. 371. Cư sĩ hộ trì chánh
vào thời Phật là Tướng quân Sīha ở Vesāli, Upaligahapati ở Nālanda và
(5)
Thích tử Vappa ở Kapilavatthu (AA. ii.751). E.g., ở
(6)
Kālasilā trên sườn của núi Isigili (M. i. 92). J. iii. 1.
(7) (8) (9)
M. ii. 244. A. iii. 384. A. v. 150.
(10) (11)
Ibid., i. 205 f. E.g., MA. i. 423.
(12) (13)
M. ii. 243 f.; D. iii. 117, 210. DA. iii. 906; MA.
(14)
ii. 831. Các Nigaṇṭhā tồn tại ít ra đến thời của Trưởng lão
Nāgasena, vì Vua Milinda được khuyên nên tham khảo một vị Đạo sư tên
403

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


Nigaṇṭa Nātaputta; vị đạo sư này có thể là học trò của vị đạo sư cùng tên và
(15) (16)
cùng thời với Phật. J. v. 427. J. v. 246.
(17) (18)
Mhv. x. 97 f. Ibid., xxxiii. 42 f.

Publication: PUBLISH_NORMAL

Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH

Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED