Abhirūpā-Nandā Therī
Nội dung từ điển
Khemaka. Bà sanh ở Kapilavatthu và đƣợc đặt tên Nandā. Vì sắc
đẹp và sự duyên dáng vƣợt bực, bà đƣợc gọi là Abhirūpā-Nandā.
Vào ngày dành cho bà chọn phu quân, chàng thanh niên
Thích tử bà chọn rủi chết (1) và bà bị cha mẹ ép buộc phải xuất gia.
Trong Ni Đoàn, bà tránh mặt Phật sợ bị Phật quở trách mình tự si mê
với sắc đẹp của mình. Để tìm cách cho bà gặp Ngài, Phật chỉ thị cho
Mahā Pajāpati đƣa tất cả tỳkheo ni đến để đƣợc chỉ giáo. Đến lƣợt
170
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
Nandā, bà nhờ một ngƣời khác thay bà. Phật không nhận ngƣời thay
thế nên bà phải đích thân tới. Trong lúc bà nghe Phật thuyết, Phật
hoá ra một thiên hƣơng rồi làm cho nàng héo hon vì tuổi già, để cho
Abhirūpā-Nandā thấy và khổ não. Rồi vào một lúc thuận tiện Phật
nói cho bà biết tƣớng vô thƣờng của sắc đẹp. Công phu thiền quán
về đề tài này, bà đắc quả Alahán (2).
Hai câu kệ Phật thuyết cho bà nghe mà bà dùng làm đề tài
tham thiền đƣợc kể trong Therīgāthā (3).
Vào thời Phật Vipassī, Nandā là con gái của một phú hộ giàu
có trong thị trấn Bandhumatī của Phật. Nghe Phật thuyết, bà theo
Ngài, và khi Ngài diệt độ, bà dâng một chiếc tán bằng vàng cẩn ngọc
thạch lên tháp xây ngay trên nền hoả táng Phật (4).
Các kệ kể trong Chú giải Therīgāthā (nhƣ đƣợc rút ra từ
Apadāna) thật sự thuộc Mettā, và đƣợc tìm thấy trong Apadāna (ii.
515), quy nguyên về Ekapiṇḍadāyikā. Các câu kệ thật sự đƣợc quy
cho bà thấy trong Apadāna dƣới tên của Abhirūpā Nandā, và phù hợp
với câu chuyện kể trong Chú giải Therīgāthā.
(1)
Chuyện trong Apadāna (ii. 609) không có nói đến cái chết của
ngƣời cầu hôn, mà nói rằng có nhiều ngƣời cầu hôn khiến bà gặp khó
khăn, khó khăn mà cha mẹ bà muốn tránh bằng cách ép bà xuất gia.
(2)
ThigA. 81 f.; SnA. i. 241-2. (3)
vân vân.
19, 20. (4)
Ap. ii. 608.
Nguồn và dẫn chiếu
-
Apadāna
— CANON_KHUDDAKA Ap. ii. 608
-
Therīgāthā Aṭṭhakathā
— COMMENTARY ThigA. 81 f.

Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn