Sātāgira
Nội dung từ điển
trong số 28 chúa Dạxoa. Cả hai từng làm tỳkheo vào thời Phật
Kassapa, nhưng vì làm chứng gian (cho Tỳkheo Abdhammavādī bị
kết tội vi phạm Vinaya do Tỳkheo Dhammavādi (q.v.) ngồi xử nên bị
sanh làm dạxoa; Sātāgira ở Sātapabbata còn Hemavata ở Hy Mã
Lạp Sơn. Hai ông gặp lại nhau trong đại hội Dạxoa ở Bhagalavati-
pabbata.
Lần nọ, trong một buổi thuyết pháp đầu tiên của Phật,
Sātāgira có mặt nhưng vì lo tìm Hemavata trong đại hội nên không
chú tâm theo dỏi được lời Phật dạy. Chiều tối, lúc Phật còn đang
thuyết, Sātāgira cùng 500 môn đệ đi tìm Hemavata. Họ gặp
Hemavata tại Rājagaha trên đường Hemavata đi mời Sātagira lên
Hy Mã Lạp Sơn để chiêm ngưỡng bông hoa nở rộ chưa bao giờ được
thấy trên núi này. Sātāgira nói sở dĩ có hiện tượng này vì có Phật ra
đời, và để trả lời các câu hỏi của Hemavata, ông tán thán các đức
hạnh của bậc Đạo sư vô thượng (xem Hemavata Sutta, Sn. 153-80).
Buddhaghosa luận rằng(1) Sātāgira và Hemavata gặp nhau
không phải trong buổi thuyết pháp đầu tiên của Phật mà là lúc Phật
trú tại tịnh xá Gotāmaka. Nữ cư sĩ Kālī Kuraragharikā (q.v.) ngồi
hóng mát nghe được câu chuyện trao đổi giữa Sātāgira và Hemavata
tại Rājagaha, phát khởi tâm tịnh tín đối với Phật và đắc quả Dự lưu.
Sau câu chuyện, Hemavata đi cùng Sātagira đến Isipatana
yết kiến Phật. Ông được Phật giảng pháp giữa canh khuya. Hoan hỷ,
ông nguyện sẽ rao giảng Luật Pháp này cho mọi chúng sanh(2).
Lần nọ, lúc đi câu hội Dạxoa, Sātāgira, Hemavata và tuỳ
tùng không du hành qua được am thất của Dạxoa Āḷavaka vì có Phật
ngự trong ấy (không ai có thể bay trên đầu Phật). Đoàn hạ xuống
799
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
đảnh lễ Phật và mừng cho Āḷavaka được dịp gặp Ngài và nghe Ngài
thuyết pháp(3).
Āṭānāṭiya Sutta(4) mô tả Sātāgira như một Dạxoa có nhiều
thần lực mà các Phật tử thường van vái lúc hữu sự. Ông được xác
định là vị Dạxoa trong Bhisa Jātaka(5).
(1) (2)
SnA. i. 199. Chuyện được kể trong Chú giải
(3)
của Hemavata Sutta (SnA. i. 194-216); cf. AA. i. 134 f.
Ibid., 221; chuyện tương tợ được kể về hai ông lúc hai ông bay ngang
(4)
trú xứ của Dạxoa Ajakalāpaka (UdA. 64). D. iii.
(5)
204. J. iv. 314.
Nguồn và dẫn chiếu
-
Aṅguttara Nikāya Aṭṭhakathā
— COMMENTARY AA. i. 134 f.
-
Dīgha Nikāya
— CANON_NIKAYA D. iii
-
Jātaka
— CANON_JATAKA_TEXT J. iv. 314
-
Udāna Aṭṭhakathā
— COMMENTARY UdA. 64

Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn