Sanaṅkumāra

Sanaṅkumāra.—Thường Đồng Hình Phạm thiên. Kinh điển(1)
có ghi lại bài kệ nổi danh nói là của ông tán thán Phật lúc ông viếng
Ngài trên bờ sông Sappinī(2) (Xem Sanaṅkumāra Sutta, q.v.). Có
kinh(3) lại nói bài kệ này là của Phật(3).
Đại Phạm thiên Sanaṅkumāra là một đệ tử thuần thành của
Phật; ông từng dự buổi thuyết kinh Mahāsamaya Sutta(4). Có lần ông
thị hiện làm Pañcasikha(5) ngồi kiết già trên hư không tuyên bố bằng
Phạm âm(6) với đại hội chư Thiên do Thiên chủ Sakka chủ trì với sự
tham dự của cả bốn Đại Thiên vương rằng ông hoan hỷ khi thấy
Sakka và chư Thiên trên cõi Tāvatiṃsa đảnh lễ bậc Như Lai cùng
Chánh pháp vi diệu. Tiếp theo, ông hiện thành 33 hình tượng khác
nhau, mỗi hình ngồi trên một sàng và giọng của ông được nói một
cách khiến mỗi vị Thiên nghĩ rằng “vị ngồi trên chỗ ngồi của ta, chỉ

716

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


vị ấy nói mà thôi.” Rồi ông thâu nhiếp tất cả thân thành một thân lên
ngồi trên ngai của Thiên chủ Sakka và nói với Thiên chúng về bốn
pháp thần túc (idhi), về ba con đường tắt hướng đến an lạc đã được
Thế Tôn chứng ngộ, về bốn niệm xứ, và về bảy pháp Định tư lương
(samādhiparikkhārā). Ông khuyến giáo những ai tin tưởng Phật,
Pháp, Tăng không có thối chuyển, sẽ được Chánh pháp hướng dẫn,
như có hơn hai trăm bốn mươi vạn vị cư sĩ ở Magadha đã diệt trừ ba
kiết sử, chứng quả Dự lưu. Sau khi thuyết xong, ông tự tâm mình
biết được tâm của Bắc Đại vương Thiên vương Vessavaṇa, nói với
Đại vương như sau: “Trong thời quá khứ đã có một Ðại sư thù thắng
như vậy, một pháp thoại thù thắng như vậy, đã được trình bày một
con đường đặc biệt như vậy Trong thời gian tương lai, sẽ có một
Ðại sư thù thắng như vậy, một pháp thoại thù thắng như vậy, sẽ được
trình bày một con đường đặc biệt như vậy".
Sanaṅkumāra có nghĩa là Thường Đồng (Ever Young).
Buddhaghosa nói rằng(7) trong một tiền kiếp ông hành thiền lúc còn là
một thiếu niên để tóc năm chòm (pañcacūḷakakumārakāle) và tái
sanh lên cõi Phạm thiên với thiền chứng đắc được không bi suy
suyển. Ông thích và giữ được “bộ dó” thiếu nên được gọi như vậy.
Rhys Davids(8) xem truyền thuyết Sanaṅkumāra của Ấn Độ như
truyền thuyết Galahad của phương Tây. Chuyện cổ nhứt là chuyện
trong Chāṇḍogya Upaniṣad (Chương VII) nói rằng chàng hiệp sĩ lý
tưởng mà thánh thiện này dạy một Bàlamôn các Sự thật. Trong
Mahābhārata(9) , ông nói lên tâm tư mình như diễn tả trong bài kệ
nêu trên. Kinh điển cổ sơ nói rằng ông là một trong năm hay bảy
người con tâm-sanh (mind-born) luôn luôn thanh tịnh và trinh nguyên
của Phạm thiên. Kinh điển của Kỳ na giáo lại kể tỉ mỉ một truyền
thuyết của một hiệp sĩ bị sa vào lưới tình và chỉ nói tới sự thanh tịnh
hoá một cách vắn tắt ở cuối câu chuyện(10)
(1) (2)
D. i. 121; M. i. 358; S. i. 153; A. v. 327. S. i. 153
(3) (4) (5)
S. ii. 284. D. ii. 261.
Vì tất cả chư Thiên đều giống Pañcasikha, theo Chú giải (DA. ii.
(6)
640). Phạm âm là tiếng nói có tám đặc điểm sau: lưu
loát, dễ hiểu, dịu ngọt, nghe rõ ràng, sung mãn, phân minh, thâm sâu
(7)
và vang động (D. ii. 211). MA. ii. 584; cf. SA. i.
(8) (9)
171. Dial. ii. 292, n. 3; cf. i. 121, n. 1.

717

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli

(10)
iii. 185 (Bombay Edition). Xem J.R.A.S. 1894, p.
344; 1897, p. 585 f.; Revue de l’Histoire des Religions, vcl. xxxi. pp.
29 ff.

Publication: PUBLISH_NORMAL

Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH

Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED