Rūpasāri
Nội dung từ điển
được gọi theo tên mẹ, còn tên thật của ông là Upatissa (1). Phu nhơn
bà là Bàlamôn Vaṅganta (2). Bà có tất cả bảy người con đều trở
thành Alahán: Sāriputta, Upasena, Mahā Cunda, Revata-
Khadiravaniya, Cālā, Upacālā, và Sisūpacālā (3). Bà (cũng như
phu quân bà) không theo đạo của Thế Tôn nên tỏ ra rất buồn phiền
khi thấy các con lần lượt từ chối gia tài kết xù (800 triệu) để gia nhập
Tăng Đoàn. Bà mong giữ được đứa con trai út, Revata, nên lập gia
thất lúc chàng mới lên bảy, nhưng cũng thất bại (4). Bà rất chua cay
với chư tỳkheo đến khất thực (dầu bà không từ chối cúng dường).
Lần nọ, bà phỉ báng Tôn giả Sāriputta là “ăn đồ dư thừa--
ucchiṭṭhakhādaka” mà Tôn giả Rāhula chứng kiến lúc Tôn giả cùng
500 tỳkheo khác được bà thỉnh về nhà trai Tăng (5).
Một lần khác, Tôn giả Sāriputta đi cùng 500 đồng phạm hạnh
về viếng mẹ tại nhà ông chào đời, trong làng Nāḷaka, nhưng bà
không hay biết. Ngay sau hôm đến nơi, Tôn giả bị kiết lỵ nặng; Ngài
được nhiều chư Thiên, kể cả Đại Phạm thiên, chăm sóc. Lúc nghe
Mahā Cunda nói đến tên Tôn giả Sāriputta, bà đến xem và rất đổi
ngạc nhiên. Tôn giả kể chuyện Đại Phạm thiên làm đệ tử của Phật và
tán thán các phẩm hạnh của Ngài. Sau câu chuyện, bà đắc quả Dự
lưu. Tôn giả Sāriputta nhập diệt sáng ngày hôm sau; bà làm lễ hoả
táng Tôn giả rất long trọng (6).
Bà Rūpasārī còn được gọi là Surupasārī (7).
(1) SNA. i. 326; DhA. i. 73, etc.; nhiều Kinh điển Bắc tông (e.g.,
Dvy. 395) gọi Sāriputta là Śāradvatiputra. (2) DhA. ii.
84. (3) Ibid., 188; SA. iii. 172. (4) Xem s.v.
Revata. (5) DhA. iv. 164 f. (6) SA. iii. 172 ff,;
xem chi tiết trong s.v. Sāriputta. (7) E.g., ThigA.
162.
403
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
Nguồn và dẫn chiếu
-
Dhammapada Aṭṭhakathā
— COMMENTARY DhA. i. 73
-
Dhammapada Aṭṭhakathā
— COMMENTARY DhA. ii. 84
-
Dhammapada Aṭṭhakathā
— COMMENTARY DhA. iv. 164 f.
-
Saṃyutta Nikāya Aṭṭhakathā
— COMMENTARY SA. iii. 172Số lần xuất hiện: 2
-
Sutta Nipāta Aṭṭhakathā
— COMMENTARY SNA. i. 326
-
Therīgāthā Aṭṭhakathā
— COMMENTARY ThigA. 162. 403

Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn