Layout Options

Header Options

  • Choose Color Scheme

Sidebar Options

  • Choose Color Scheme

Main Content Options

  • Page Section Tabs
  • Light Color Schemes
Tìm kiếm nhanh

Rājagaha

PERSON Mapping: UNRESOLVED Evidence: A ID: ppn_32ea9a21dea453f21b63

Nội dung từ điển

Rājagaha.—Kinh đô của vương quốc Magadha. Có hai thành
phố riêng biệt: thành luỹ xưa trên đồi có tên là Giribbaja rất cổ do
Vua Mahāgovinda xây dựng; thành phố mới dưới chơn đồi do Vua
Bimbisāra kiến tạo (2); hai tên Rājagaha và Giribbaja được dùng lẫn

370

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


lộn (3); Giribbaja thường được dùng trong văn thơ. Như tên
Giribbaja (Sơn thành) hàm ý, kinh đô được bao bọc bởi năm đồi,
Paṇḍava, Gijhakūṭa, Vebhāra, Isigili, và Vepulla (4). Còn tên
Rājagaha có nghĩa là nơi trị vì của các vua, như Vua Mandhātā và
Mahāgovinda (5). Tính theo thời đại của các vua vừa kể, Rājagaha
là một kinh đô rất cổ (6).
Chú giải (7) nói rằng Rājagaha chỉ có dân chúng sanh sống
trong thời của chư Phật và các Chuyển luân thánh vương, ngoài ra đó
là nơi giải trí của các Dạxoa lúc xuân về.
Trên phía Bắc của Rājagaha là xứ Dakkhiṇagiri (8).
Rājagaha được nhắc rất thường trong kinh điển. Phật đến
Rājagaha ngay sau khi xuất thế bằng cách bộ hành 30 lý dọc theo
sông Anomā (9) và trở lại thành đô này trong năm đầu tiên sau khi
đắc đạo như đã hứa với nhà vua (10); bấy giờ Ngài đến thẳng từ
Gayā (sau khi chuyển hoá ba anh em Kassapa, tức nhóm Tebhātika
Jaṭila) và được nhà vua tiếp đón long trọng, với Thiên chủ Sakka giả
làm một nam tử dẫn đường và nói kệ tán thán Ngài. Trong nhơn
duyện này, nhà vua cúng dường Veḷuvana lên Tăng Đoàn và Ngài
truyền giới cho Sāriputta và Moggallāna (sau trở thành hai Đại đệ
tử của Ngài) (11). Bấy giờ, cũng có rất nhiều người gia nhập Tăng
Đoàn khiến Ngài bị oan là đã làm tan vở nhiều gia đình. Trong số
những vị được truyền giới có nhóm Sattarasavaggiyā do Upāli dẫn
đầu.
Phật an cư mùa mưa đầu tiên tại Rājagaha và trở lại vào mùa
đông và hè tiếp theo. Thấy dân chúng không mấy hoan hỷ với hình
ảnh của tỳkheo áo vàng, Ngài đi Dakkhiṇagiri rồi Kapilavatthu
(12). Nhưng sau đó, theo Chú giải của Buddhavaṃsa (13), Ngài trở
lại đây an cư các mùa mưa thứ ba, tư, mười bảy và hai mươi. Sau
năm hoằng pháp thứ 20, Ngài lập Sāvatthi làm nơi thường trú, nhưng
vẫn tiếp tục đến Rājagaha.
Phật thuyết nhiều kinh tại Rājagaha: Āṭānāṭiya,
Udumbarika, Kassapasihanāda, Jīvaka, Mahāsakuladāyi,
Sakkapañha (q.v.) (14). Ngài cũng có chế định nhiều giới luật tại
đây.
Phật viếng Rājagaha lần sau cùng ngay trước khi nhập
Nípbàn. Bấy giờ, Ngài có tiếp kiến Đại thần Vassakāra của Vua

371

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


Ajātasattu gởi đến để thỉnh ý Ngài về xác suất thắng quân Vajji của
ông (15).
Rājagaha được Đại Trưởng lão Mahā Kassapa và chư
tỳkheo chọn làm nơi Kết tập I; chư vị câu hội tại Sattapaṇṇiguhā và
được Vua Ajātasattu nhiệt tình ủng hộ (16). Nhà vua còn xây trong
Rājagaha tháp thờ xá lợi Phật mà Ngài được chia (17). Mahāvaṃsa
(18) còn ghi rằng về sau ông thu hồi về Rājagaha bảy doṇa xá lợi từ
các nơi khác, trừ Rāmagāma, và tôn trí trong một tháp lớn. Truyền
thuyết nói rằng Vua Asoka thỉnh xá lợi từ tháp lớn này để thờ trong
các tháp do ông kiến tạo.
Rājagaha là một trong sáu thành phố quan trọng vào thời
Phật hiện tiền (19) và có nhiều lộ đi ngang. Đường Rājagaha-
Takkasilā dài 192 lý, chạy qua Sāvatthi cách Rājagaha 45 lý, và
xuyên các cửa của Jetavana (20). Parāyaṇa Vagga (21) có nói đến
con đường vòng đai (mà thanh niên đệ tử của Bàlamôn khổ hạnh
Bāvarī đi từ Patiṭṭhāna đến Rājagaha) đi qua Māhissati, Ujjeni,
Gonaddha, Vedisā, Vanasavhaya, Kosambī, Sāketa, Sāvathi,
Setavyā, Kapilavatthu, Kusinārā. Đường Rājagaha-Kapilavatthu
dài sáu lý (23). Trong chuyến du hành sau cùng trên đoạn đường
này, Phật ghé qua Ambalaṭṭhikā, Nālandā, Pāṭaligāma (nơi Ngài
qua sông Hằng), Kiṭigāma, Nādikā, Vesāli, Bhaṇḍagāma,
Hatthigāma, Ambagāma, Jambugāma, Bhoganagara, Pāvā, và
sông Kakuttha (bên kia sông là vườn xoài và vườn cây sāla của dân
Malla). Đường từ sông Hằng đến Rājagaha dài năm lý. Lúc Phật
viếng Vesāli theo lời mời của dân Licchavī, Ngài du hành trên đoạn
đường này, và đường được hai nhà vua hai bên sông đua nhau trang
trí để cung nghinh Ngài (25). Đường Rājagaha-Nālandā dài một lý;
Phật thường kinh hành trên đoạn này (26).
Ngoài Veḷuvana và tịnh xá Kalandakanivāpa trong ấy,
Rājagaha còn có nhiều địa danh thường được đề cập trong kinh sách
như: Sitavana, Ambavana của Jivaka, Pipphaliguhā,
Udumbarikārāma, Moranivāpa với Paribbājakārāma,
Tapodārāma, Indasālaguhā trong Vediyagiri, Sattapaṇṇiguhā,
Laṭṭhivana, Maddakucchi, Supatiṭṭhacetiya, Pāsāṇakacetiya,
Sappasoṇḍikapabbhāra, và ao Sumāgadhā.


372

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


Cho đến ngày Thế Tôn nhập diệt, Rājagaha có 18 tịnh xá lớn
(27). Rājagaha được lợi thế có hai sông Tapodā và Sappinī (28).
Trong thành có Lưu trú xá Potter để khách phương xa sử dụng (29).
Thành rất a toàn lúc ban đêm vì được đóng cửa chặt chẻ và ngoại bất
nhập nội bất xuất (30). Thành luỹ rất kiên cố (nhờ sự chăm lo của
Đại thần Vassakāra) vì xu hướng gây chiến của dân Licchavī. Chung
quanh Rājagaha, có các làng sau: Ambasaṇḍā (21) và Sālindiya (22)
trên phía Đông Bắc, Kīṭāgiri, Upatissagāma, Kolitagāma,
Andhakavinda, Sakkhara, và Codanāvatthu (q.v.). Vào thời Phật,
Rājagaha có 180 trệu dân, 90 trong thành và 90 ở ngoại ô; điều kiện
vệ sanh không khả quan (33). Trưởng giả Anāthapiṇḍika (thành
hôn với em gái của Chủ ngân khố ở Rājagaha, và em gái của Trưởng
giả thành hôn với Chủ nhân khố) gặp Phật lần đầu tiên lúc viếng
Rājagaha.
Rājagaha có lễ hội đặc biệt, Giraggasamajjā (q.v.); thành
phố thường mời nghệ nhơn về thành diễn cả tuần cho công chúng
xem (34).
Sau khi Phật nípbàn, Rājagaha trên đà đi xuống trên cả hai
phương diện, uy thế cũng như tài chánh. Vua Sisunāga dời đô về
Vesāli và sau đó Vua Kālāsoka kiến tạo thủ đô mới Pulatthipura;
Pulatthipura ngay trong thời Phật hiện tiền đã là một vị trí chiến lược
quan trọng rồi. Lúc Ngài Huyền Trang viếng Rājagaha, thành phố
này có nhiều Bàlamôn và đang xuống cấp trầm trọng (35). Tuy
nhiên, Rājagaha tiếp tục được xem như một trung tâm Phật giáo quan
trọng; lễ đặt viên đá đầu tiên của Mahā Thūpa có đến tám vạn
tỳkheo tham dự dưới sự chủ trì của Đại Trưởng lão Indagutta (36).
(1) VvA. p. 82; nhưng Cp. D. ii. 235 nói rằng ông kiến tạo bảy
thành phố. (2) Theo Ngài Huyền Trang (Beal, ii. 145)
kinh đô của Bimbisāra là Kuśāgra thường bị hoả tai nên ông kiến tạo
kinh đô mới trên địa điểm của một nghĩa địa; kinh đô mới này được
xây cất gấp rút vì áp lực xâm lăng của Vua trị vì Vesāli và mang tên
Rājagaha vì Vua Bimbisāra đến ngụ đầu tiên. Hai Ngài Huyền Trang
và Pháp Hiển (Giles: 49) đều nghĩ kinh thành Rājagaha do Vua
Ajātasattu sáng lập. Pargiter (Ancient Ind. Historical Tradition, p.
149) nói rằng thành cổ được gọi là Kuśāgrapura theo vương hiệu của
Kusāgra, một vị vua thời cổ xưa của Magadha. Ramāyana (i. 7, 32)

373

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli


gọi thành đô là Vasumati; Mahābhārata gọi là Bārhadrapura (ii. 24,
44), Varāha, Vṛṣabha, Ṛṣigiri, Caityaka (xem PHAI., p. 70). Thành
còn được gọi là Bimbisārapuri và Magadhapura (SNA. ii. 584).
(3) E.g., SN. vs. 405. (4) SNA. ii. 382; được biết
(M. iii. 68) các đồi này , trừ Isigili, còn có tên khác, e.g., Vepulla là
Vaṅkaka (S. ii. 191). Saṃyutta Nikāya (i. 206) có nói đến một ngọn
nữa, Indakūṭa. Xem thêm Kāḷasilā. (5) SNA. ii. 413.
(6) Trong Vidhurapaṇḍita Jātaka (J. vi. 271),
Rājagaha được gọi là thủ đô của Aṅga; ấy là lúc Aṅga bị sát nhập vô
Magadha. (7) E.g., SNA. loc. cit. (8) SA. i.
188. (9) J. i. 66. (10) Xem Pabbajjā Sutta
và Chú giải về kinh này. (11) Xem chi tiết trong Vin. i. 35 ff.
(12) Ibid., 77 ff. (13) p. 3. (14)
Xem thêm s.v. Gotama và chuyện Ngài chinh phục voi Nālagiri
(q.v.). (15) D. ii. 72. (16) Vin. ii. 285; Sp. i. 7 f.;
DA. i. 8 f., etc. (17) D. ii. 166. (18) Mhv. xxxi. 21;
MṬ. 564. (19) Các thành phố khác là Campā,
Sāvatthi, Sāketa, Kosambī, và Benares (D. ii. 147). (20)
MA. ii. 987; SA. i. 283. (21) SN. vss. 1011-3. (22)
AA. i. 115; MA. i. 360. (23) DA. ii. 609. (24)
D. ii. 72 ff. (25) DhA. iii. 439 f.; xem thêm Mtu. i. 253
ff.; theo Dvy. (p. 55) qua sông Hằng bằng thuyền của Vua Magadha
hay của dân Licchavī ở Vesāli. (26) DA. i. 35. (27)
Sp. i. 9. (28) Xem chi tiết trong s.v. (29) E.g.,
Pukkusāti (MA. ii. 987); ở đây cũng có sảnh đường (Town Hall) (J.
iv. 72). (28) Vin. iv. 116 f.; thành có 32 cổng chánh và 64
cửa nhỏ (DA. i. 450; MA. ii. 795). Một cổng thành Rājagaha có tên
là Taṇḍulapāla (M. ii. 185). Chung quanh Rājagaha là cõi của Ngạ
quỷ (MA. ii. 960; SA. i. 31). (31) D. ii. 263. (32)
J. iii. 293. (33) SA. i. 241; DhA. ii. 43; các Mettiya-
Bhummajaka lấy Rājagaha làm trung tâm chánh vì sự trù phú của
thành này (Sp. iii. 614). Thành phố thường bị dịch tễ (DhA. i. 232).
(34) Xem e.g., chuyện của Uggasena. (35)
Beal, op.cit., ii. 167. (36) Mhv. xxix. 30.



374

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli

Nguồn và dẫn chiếu

  1. Aṅguttara Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    AA. i. 115
  2. Dīgha Nikāya — CANON_NIKAYA
    D. ii. 235
  3. Dīgha Nikāya — CANON_NIKAYA
    D. ii. 166
  4. Dīgha Nikāya — CANON_NIKAYA
    D. ii. 147
  5. Dīgha Nikāya — CANON_NIKAYA
    D. ii. 72 ff.
  6. Dīgha Nikāya — CANON_NIKAYA
    D. ii. 263
  7. Dīgha Nikāya — CANON_NIKAYA
    D. ii. 72
  8. Dīgha Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    DA. i. 35
  9. Dīgha Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    DA. i. 8 f.
  10. Dīgha Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    DA. ii. 609
  11. Dīgha Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    DA. i. 450
  12. Dhammapada Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    DhA. iii. 439 f.
  13. Dhammapada Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    DhA. i. 232
  14. Dhammapada Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    DhA. ii. 43
  15. Jātaka — CANON_JATAKA_TEXT
    J. iv. 72
  16. Jātaka — CANON_JATAKA_TEXT
    J. vi. 271
  17. Jātaka — CANON_JATAKA_TEXT
    J. iii. 293
  18. Jātaka — CANON_JATAKA_TEXT
    J. i. 66
  19. Majjhima Nikāya — CANON_NIKAYA
    M. iii. 68
  20. Majjhima Nikāya — CANON_NIKAYA
    M. ii. 185
  21. Majjhima Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    MA. ii. 987
    Số lần xuất hiện: 2
  22. Majjhima Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    MA. i. 360
  23. Majjhima Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    MA. ii. 960
  24. Majjhima Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    MA. ii. 795
  25. Mahāvaṃsa — CHRONICLE
    Mhv. xxxi. 21
  26. Mahāvaṃsa — CHRONICLE
    Mhv. xxix. 30
  27. Saṃyutta Nikāya — CANON_NIKAYA
    S. ii. 191
  28. Saṃyutta Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    SA. i. 283
  29. Saṃyutta Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    SA. i. 31
  30. Saṃyutta Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    SA. i. 241
  31. Saṃyutta Nikāya Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    SA. i. 188
  32. Sutta Nipāta — CANON_KHUDDAKA
    SN. v
    Số lần xuất hiện: 2
  33. Sutta Nipāta Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    SNA. ii. 584
  34. Sutta Nipāta Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    SNA. ii. 382
  35. Sutta Nipāta Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    SNA. ii. 413
  36. Sutta Nipāta Aṭṭhakathā — COMMENTARY
    SNA. l
  37. Samantapāsādikā — COMMENTARY_VINAYA
    Sp. i. 7 f.
  38. Samantapāsādikā — COMMENTARY_VINAYA
    Sp. i. 9
  39. Samantapāsādikā — COMMENTARY_VINAYA
    Sp. iii. 614
  40. Vinaya Piṭaka — CANON_VINAYA
    Vin. iv. 116 f.
  41. Vinaya Piṭaka — CANON_VINAYA
    Vin. ii. 285
  42. Vinaya Piṭaka — CANON_VINAYA
    Vin. i. 35 ff.
Publication: PUBLISH_NORMAL
Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH
Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED

Giới thiệu

Nikaya Tâm Học là cuốn sổ tay internet cá nhân về Đức Phật, cuộc đời Đức Phật và những thứ liên quan đến cuộc đời của ngài. Sách chủ yếu là sưu tầm , sao chép các bài viết trên mạng , kinh điển Nikaya, A Hàm ...
Live Statistics
43
Packages
65
Dropped
18
Invalid

Tài liệu chia sẻ

  • Các bài kinh , sách được chia sẻ ở đây

Những cập nhật mới nhất

Urgent Notifications