Asibandhakaputta

Asibandhakaputta.—Thôn trƣởng (gāmaṇi). Lúc đến vƣờn xoài
Pārileyyaka ở Nālandā yết kiến Phật, ông vấn đạo và những câu hỏi
của ông đƣợc ghi trong Saṃyutta Nīkaya (1). Một trong những câu
hỏi của ông liên quan đến tập tục của ngƣời Bàlamôn
Pacchābhūmaka (Bàlamôn ở trên dải đất miền Tây; có thể ông
thuộc vùng này). Đó là họ nhắc ngƣời chết lên không trung, đƣa ra

247

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli

ngoài và gọi hồn để ngƣời này sớm lên thiên đàng. Dĩ nhiên, với tƣ
cách là một Alahán, vân vân., Phật có thể làm cho cả thế gian lên
thiên đàng nếu Ngài muốn. Phật trả lời Ngài không thể và, bằng
nhiều ẩn dụ, giảng rằng chỉ có nghiệp mới có thể dẫn dắt con ngƣời
đến chỗ tái sanh. Một lần khác, để trả lời, Phật nói với ông rằng Phật
giảng giải pháp một cách viên mãn cho một số chớ không phải cho
tất cả các môn đệ; cũng nhƣ ngƣời nông dân cấy lúa trong thữa ruộng
hạng nhứt trƣớc rồi mới tới ruộng hạng nhì, ruộng hạng ba.
Asibandhakaputta thƣa rằng, theo Đạo sƣ Nigaṇṭha Nātaputta
(2)
, con ngƣời thƣờng sống thế nào thì vận mạng của họ sẽ nhƣ thế ấy.
Phật chỉ sự phi lý của quan niệm này và nói rằng tất cả các Nhƣ lai
đều có đặt giới luật rõ ràng để hƣớng dẫn môn đệ đắc quả.
Kinh sách có ghi rằng một lần nọ, khi Nālandā bị nạn đói
hoành hành, Asibandhaka đến viếng Đạo sƣ Nigaṇṭha Nātaputta và
đƣợc ông giao cho trọng trách đi đối thoại với Phật nhằm mục đích
hạ Ngài. Thoạt tiên Asibandhaka rất do dự, nhƣng sau đó đƣợc thầy
đề xuất cho một câu mẹo để hỏi Phật, ông thuận lên đƣờng. Có phải
thật rằng Phật ca tụng từ bi với ngƣời trong cùng bộ tộc? Tại sao, rồi
Phật có đi khất thực trong thôn xóm bị đói kém chăng? Phật trả lời
rằng có tám cách làm hại ngƣời trong cùng bộ tộc, và khất thực
không phải là một trong tám cách đó. Cảm phục, Asibandhakaputta
quy y Phật.
Câu chuyện giữa Phật và Asibandhakaputta nói về sự tái
sanh do nghiệp lực đƣợc kể trong Nettippakaraṇa (4).
(1)
iv. 312 ff. (2)
Ông đƣợc mô tả nhƣ một Nigaṇtha-sāvaka
(S. iv. 317). (3)
Ibid., 332 ff. (4)
pp. 45-47.

Asilakkhaṇa Jākata (N0. 126).—Chuyện Tƣớng Của Kiếm.
Trong Benares có một Bàlamôn có thể đoán sự may mắn của gƣơm
đao bằng cách ngửi. Một hôm, trong lúc ngửi ông lỡ hắt hơi khiến
lƣỡi gƣơm cắt đứt chót mũi ông. Vua ban cho ông chót mũi giã mà
không ai có thể phân biệt thiệt hƣ.
Vua có một công nƣơng và một cháu nuôi sống chung nhau;
đến tuổi trƣởng thành hai ngƣời yêu nhau tha thiết. Họ muốn cƣới
nhau, nhƣng vua không tán thành và chia rẽ đôi trẻ. Công tử bèn hối
lộ một mụ già để đƣợc toại nguyện. Mụ già trình vua rằng công
nƣơng bị tà nhập và muốn cứu nàng chỉ có cách nhờ quân sĩ hộ tống

248

Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli

nàng vô nghĩa địa, đặt nàng lên chiếc giƣờng mà dƣới đó có một xác
chết, rồi tắm nàng để trừ tà.
Xác chết dƣới giƣờng không ai khác hơn là công tử; chàng
đƣợc trao cho một ít tiêu để có thể làm mình hắc hơi đúng lúc. Quân
sĩ đƣợc cho biết nếu phép trừ tà linh nghiệm, xác chết sẽ hắt hơi rồi
ngồi dậy và đem chết chóc cho ai mà xác đụng phải. Lúc nghe xác
hắt hơi, tất cả quân sĩ bỏ chạy tán loạn. Âm mƣu thành công. Đôi
uyên ƣơng cƣới nhau và đƣợc vua tha thứ. Về sau, họ lên ngôi trị vì
thiên hạ.
Một hôm, Bàlamôn thử gƣơm vô tình đứng ngoài nắng bị
nắng nóng làm chảy chót mũi giã. Ông ôm đầu hỗ thẹn. ―Không sao
đâu,‖ quân vƣơng vừa cƣời vừa nói, ―hắt hơi không tốt cho một số
ngƣời nhƣng tốt cho một số khác. Hắc hơi làm ông rơi mũi giã,
nhƣng đem lại cho trẫm ngai vàng và hoàng hậu.‖
Chuyện đƣợc kể liên quan đến một Bàlamôn sống trong
vƣơng quốc Kosala; ông thử gƣơm bằng cách ngửi. Ông chỉ nói tốt
cho các gƣơm đao mà chủ có hối lộ cho ông. Một hôm ông ngửi phải
chiếc gƣơm có rắc tiêu của ông chủ bất mãn, khiến ông hắc hơi và bị
gƣơm xẻ đôi chiếc mũi. Tỳkheo có lần nói chuyện của ông ngay lúc
Phật đến; Phật kể chuyện xƣa cho tỳkheo nghe.
Hai Bàlamôn nói trong hai câu chuyện chỉ là một ngƣời trong
hai kiếp khác nhau (1).
(1)
J. i. 455-8.

Publication: PUBLISH_NORMAL

Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH

Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED