Vương quốc Kosala
Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn
Mātali
PERSON
Mapping: UNRESOLVED
Evidence: A
ID: ppn_0080caa7ab5cedb894f2
Nội dung từ điển
Mātali.—Thiên tử quản xa của Thiên chủ Sakka. Con ông là
Sikhaṇḍhi được ái nữ của Timbarū là Bhaddā Suriyavaccasā yêu;
nhưng sau đó nàng bỏ chàng đi tìm Pañcasikha (1).
Mātali là người thân cận của Thiên chủ Sakka và luôn đi theo
Thiên chủ như là một bạn tâm giao hơn là nô bộc. Thiên tử ở bên
cạnh Thiên chủ trong trận chiến với các Atula và láy xe Vejayanta-
ratha kéo bởi ngàn con ngựa Sindh lướt trên đầu sóng chạy trốn với
cô dâu Sujātā (3). Thiên tử đi với Thiên chủ xuống thế, giả dạng
làm cá trong Culladhanuggaha Jātaka, Bàlamôn trong
Bilārakosiya Jātaka và Suddhābhojana Jātaka, hoặc con chó đen
to trong Mahākaṇha Jātaka. Thiên tử được Thiên chủ phái xuống
trần làm Guttila, Nimi, Makhādeva, và Sādhīna để đưa người lên
cõi Tāvatiṃsa; trên đường Thiên tử thường giới thiệu những cảnh
quang hữu ích (4).
236
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
Thiên tử Mātali theo hầu Phật lúc Ngài trên cõi Tāvatiṃsa
trở về trần thế sau khi thuyết giảng Abhidhamma; bấy giờ Thiên tử đi
bên trái Đức Thế Tôn và dưng lên Ngài Thiên hương và Thiên hoa
(5).
Trong Bilārakosiya Jātaka (q.v.) và Suddhābhojana Jātaka
(q.v.), Mātali được gọi là con của Suriya. Ānanda (6) và Mahā
Kassapa (7) từng làm Mātali trong nhiều kiếp. Mātali là chúa
Cànthátbà trong Mahāsamaya Sutta (8) và chúa Dạxoa trong
Āṭānātiya Sutta (9), thường được Phật tử van vái lúc hữu sự.
(1) D. ii. 268. (2) Xem e.g., đàm thoại trong S. i.
221, 224, 234 ff.; và Vv. iv. 9. (3) DhA. i. 279 f.; J. i. 202 f.
(4) Xem chi tiết trong s.v. (5) DhA. iii.
226. (6) Xem J. i. 206; iv. 180; v. 412; vi. 129.
(7) J. iv. 69. (8) D. ii. 258. (9) Ibid., iii.
204.
Sikhaṇḍhi được ái nữ của Timbarū là Bhaddā Suriyavaccasā yêu;
nhưng sau đó nàng bỏ chàng đi tìm Pañcasikha (1).
Mātali là người thân cận của Thiên chủ Sakka và luôn đi theo
Thiên chủ như là một bạn tâm giao hơn là nô bộc. Thiên tử ở bên
cạnh Thiên chủ trong trận chiến với các Atula và láy xe Vejayanta-
ratha kéo bởi ngàn con ngựa Sindh lướt trên đầu sóng chạy trốn với
cô dâu Sujātā (3). Thiên tử đi với Thiên chủ xuống thế, giả dạng
làm cá trong Culladhanuggaha Jātaka, Bàlamôn trong
Bilārakosiya Jātaka và Suddhābhojana Jātaka, hoặc con chó đen
to trong Mahākaṇha Jātaka. Thiên tử được Thiên chủ phái xuống
trần làm Guttila, Nimi, Makhādeva, và Sādhīna để đưa người lên
cõi Tāvatiṃsa; trên đường Thiên tử thường giới thiệu những cảnh
quang hữu ích (4).
236
Từ Điển Danh Từ Riêng Pāli
Thiên tử Mātali theo hầu Phật lúc Ngài trên cõi Tāvatiṃsa
trở về trần thế sau khi thuyết giảng Abhidhamma; bấy giờ Thiên tử đi
bên trái Đức Thế Tôn và dưng lên Ngài Thiên hương và Thiên hoa
(5).
Trong Bilārakosiya Jātaka (q.v.) và Suddhābhojana Jātaka
(q.v.), Mātali được gọi là con của Suriya. Ānanda (6) và Mahā
Kassapa (7) từng làm Mātali trong nhiều kiếp. Mātali là chúa
Cànthátbà trong Mahāsamaya Sutta (8) và chúa Dạxoa trong
Āṭānātiya Sutta (9), thường được Phật tử van vái lúc hữu sự.
(1) D. ii. 268. (2) Xem e.g., đàm thoại trong S. i.
221, 224, 234 ff.; và Vv. iv. 9. (3) DhA. i. 279 f.; J. i. 202 f.
(4) Xem chi tiết trong s.v. (5) DhA. iii.
226. (6) Xem J. i. 206; iv. 180; v. 412; vi. 129.
(7) J. iv. 69. (8) D. ii. 258. (9) Ibid., iii.
204.
Nguồn và dẫn chiếu
-
Dīgha Nikāya
— CANON_NIKAYA D. ii. 268
-
Dīgha Nikāya
— CANON_NIKAYA D. ii. 258
-
Dhammapada Aṭṭhakathā
— COMMENTARY DhA. i. 279 f.
-
Dhammapada Aṭṭhakathā
— COMMENTARY DhA. iii. 226
-
Jātaka
— CANON_JATAKA_TEXT J. i. 202 f.
-
Jātaka
— CANON_JATAKA_TEXT J. i. 206
-
Jātaka
— CANON_JATAKA_TEXT J. iv. 69
-
Saṃyutta Nikāya
— CANON_NIKAYA S. i. 221
Publication: PUBLISH_NORMAL
Review: P2_EXTERNAL_MATCH_HIGH
Merge policy: BLOCKED_UNLESS_CONFIRMED
