Nghi Thức Thọ Pháp-Hành Thiền-Tuệ

Lễ thọ pháp-hành thiền-tuệ là việc làm theo truyền thống từ thời-kỳ Đức-Phật cho đến nay. Khi Đức-Phật còn trên thế gian, các tỳ-khưu đền hầu đảnh lễ Đức-Phật kính xin thọ pháp-hành thiền-định hoặc pháp-hành thiền- tuệ, rồi tìm nơi thanh vắng để thực-hành, hoặc đến xin thọ pháp-hành nơi Ngài Đại-trưởng-lão, hoặc Ngài Trưởng-lão, hoặc Ngài Thiền-sư, v.v…

Trước khi làm lễ thọ pháp-hành thiền-tuệ, nếu hành- giả là cận-sự-nam, cận-sự-nữ nên làm lễ thọ tam-quy và chánh-mạng đệ-bát-giới (ājīvaṭṭhamakasīla) nghĩa là giới thứ 8 là giới-chánh-mạng từ vị Thiền-sư.

Trước khi thọ tam-quy, hành-giả nên làm lễ sám hối lỗi lầm của mình trước sự hiện diện vị Thiền-sư chứng minh, để tránh mọi sự trở ngại, trong khi thực-hành pháp-hành thiền-tuệ như sau:

1. Nghi thức sám hối

Hành-giả nên thành tâm sám hối rằng:

• Kính bạch Ngài Trưởng-lão, xin phép Ngài, con xin thành tâm sám hối những lỗi lầm do cố ý hoặc vô ý phạm đến Đức-Phật, Đức-Pháp. Đức-Tăng, Tam-bảo, cùng với các bậc Thầy tổ, cha mẹ, … từ trước cho đến hiện-tại này. Kể từ nay về sau, con hết sức cố gắng cẩn trọng giữ gìn không để tái phạm.

Kính xin Ngài chứng minh cho con, và nhận biết những lỗi lầm của con. Bạch Ngài.

Do tác-ý thiện-tâm này, nên tất cả mọi điều tai hại không xảy đến với con, và nguyện vọng thực-hành pháp- hành thiền-tuệ cho được thành tựu.   (Đảnh lễ 3 lần)

Ngài Thiền-sư khuyên dạy:

• Này hành-giả! Con đã nhận biết những lỗi lầm do cố ý hoặc vô ý phạm đến Đức-Phật, Đức-Pháp, Đức- Tăng, Tam-bảo, cùng với các bậc Thầy tổ, cha mẹ,… từ trước cho đến hiện-tại này.

Sư chứng minh và nhận biết sự thành tâm sám hối, sửa chữa những lỗi lầm của con.

Vậy, kể từ nay về sau, con phải nên cố gắng cẩn trọng giữ gìn thân, khẩu, ý tránh không để tái phạm. Người nào đã nhận biết được lỗi lầm của mình, rồi biết sám hối, sửa chữa đúng theo pháp luật của Đức-Phật, thì người ấy chắc chắn sẽ tiến hóa trong mọi thiện-pháp trong giáo pháp của Đức-Phật.

Hành-giả bạch rằng: “Sādhu! Bhante, Sādhu! Lành thay! Lành thay! Bạch Ngài.

2. Lễ thọ tam-quy và chánh-mạng đệ bát-giới

Hành-giả đảnh lễ vị Thiền-sư xong, rồi hành nghi lễ theo tuần tự như sau:

Lễ sám hối Tam-bảo

• Lễ sám hối Đức-Phật-bảo

Uttamaṅgena vande’haṃ, pādapaṃsuṃ varuttamaṃ. Buddhe yo khaliko doso, Buddho khamatu taṃ mama.

Con hết lòng thành kính cúi đầu đảnh lễ,

Bụi trần dưới bàn chân cao thượng Đức-Phật. Lỗi lầm nào con đã phạm đến Phật-bảo,

Cúi xin Phật-bảo xá tội ấy cho con.    (đảnh lễ)

• Lễ sám hối Đức-Pháp-bảo

Uttamaṅgenavande’haṃ,Dhammañca duvidhaṃ varaṃ. Dhamme yo khaliko doso,Dhammo khamatu taṃ mama.

Con hết lòng thành kính cúi đầu đảnh lễ,

Hai hạng Pháp-bảo: Pháp-học và pháp-hành, Lỗi lầm nào con đã phạm đến Pháp-bảo,

Cúi xin Pháp-bảo xá tội ấy cho con. (đảnh lễ)

• Lễ sám hối Đức-Tăng-bảo

Uttamaṅgena vande’haṃ, Saṃghañca duvidhuttamaṃ. Saṃghe yo khaliko doso, Saṃgho khamatu taṃ mama.

Con hết lòng thành kính cúi đầu đảnh lễ,

Hai bậc Tăng-bảo: Phàm-Tăng và Thánh-Tăng, Lỗi lầm nào con đã phạm đến Tăng-bảo,

Cúi xin Tăng-bảo xá tội ấy cho con. (đảnh lễ)

Bài kệ cầu nguyện

Iminā puññakammena, sabbe bhayā vinassantu. Nibbānaṃ adhigantuṃ hi, sabbadukkhā pamuccāmi.

Do nhờ năng lực thiện-tâm sám hối này, Cầu xin mọi tai hoạ hãy đều tiêu diệt,

Mong chứng đắc Thánh-đạo, Thánh-quả, Niết-bàn, Cầu mong giải thoát mọi cảnh khổ tái-sinh.

• Lễ thọ tam-quy và ājīvaṭṭhamakasīla

Nếu một hành-giả (số ít) thì đọc như sau:

Ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha ājīvaṭṭhamakasīlaṃ dhammaṃ yācāmi anuggahaṃ katvā, sīlaṃ detha me. Bhante.

Dutiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha ājivaṭṭhamaka- sīlaṃ dhammaṃ yācāmi anuggahaṃ katvā, sīlaṃ detha me. Bhante.

Tatiyampi, ahaṃ Bhante, tisaraṇena saha ājivaṭṭhamaka- sīlaṃ dhammaṃ yācāmi anuggahaṃ katvā, sīlaṃ detha me. Bhante.

• Nếu nhiều hành-giả (số nhiều) thì đọc như sau:

Mayaṃ Bhante, tisaraṇena saha ājīvaṭṭhamakasīlaṃ dhammaṃ yācāma anuggahaṃ katvā, sīlaṃ detha no Bhante.

Dutiyampi, mayaṃ Bhante, tisaraṇena saha ājivaṭṭha- makasīlaṃ dhammaṃ yācāma anuggahaṃ katvā, sīlaṃ detha no Bhante.

Tatiyampi, mayaṃ Bhante, tisaraṇena saha ājīvaṭṭha- makasīlaṃ dhammaṃ yācāma anuggahaṃ katvā, sīlaṃ detha no Bhante.

Nghĩa:

• Kính bạch Ngài Trưởng-lão, Con xin thọ phép quy-y Tam-bảo và thọ-trì chánh-mạng đệ-bát-giới.

Kính xin Ngài có tâm từ tế độ hướng dẫn thọ phép quy-y Tam-bảo và thọ-trì chánh-mạng đệ-bát-giới cho con. Bạch Ngài.

• Kính bạch Ngài Trưởng-lão, Con xin thọ phép quy- y Tam-bảo và thọ-trì chánh-mạng đệ-bát-giới.

Kính xin Ngài có tâm từ tế độ hướng dẫn thọ phép quy-y Tam-bảo và thọ-trì chánh-mạng đệ-bát-giới cho con, lần thứ nhì. Bạch Ngài.

• Kính bạch Ngài Trưởng-lão, Con xin thọ phép quy- y Tam-bảo và thọ-trì chánh-mạng đệ-bát-giới.

Kính xin Ngài có tâm từ tế độ hướng dẫn thọ phép quy-y Tam-bảo và thọ-trì chánh-mạng đệ-bát-giới cho con, lần thứ ba. Bạch Ngài. (đảnh lễ).

Ths: Yamahaṃ vadāmi, taṃ vadehi.

(Sư hướng dẫn từng câu nào, con nên đọc theo đúng từng câu ấy).

Hg:  Āma. Bhante. (Dạ, xin vâng. Bạch Ngài).

Ths: Namo tassa Bhagavato Arahato Sammāsam- buddhassa.

Con đem-hết lòng thành kính đảnh lễ Đức-Thế-Tôn ấy, Đức A-ra-hán, Đức-Phật Chánh-Đẳng-Giác.

• Thọ phép quy-y Tam-bảo

• Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Phật.

• Dhamaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Pháp.

• Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Tăng.

• Dutiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Phật, lần thứ nhì.

• Dutiyampi Dhamaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Pháp, lần thứ nhì.

• Dutiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Tăng, lần thứ nhì.

• Tatiyampi Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Phật, lần thứ ba.

• Tatiyampi Dhamaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Pháp, lần thứ ba.

• Tatiyampi Saṃghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.

Con đem hết lòng thành kính xin quy-y Tăng, lần thứ ba.

Ths: Tisaraṇagamanaṃ paripuṇṇaṃ.

(Phép quy-y Tam-bảo trọn vẹn bấy nhiêu).

Hg:  Āma. Bhante. (Dạ, xin vâng. Kính bạch Ngài).

• Thọ trì ājīvaṭṭhamakasīla

1- Pāṇātipātā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi. Con xin thọ trì điều giới, có tác-ý tránh xa sự sá- sinh. 2- Adinnādānā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

Con xin thọ trì điều giới, có tác-ý tránh xa sự trộm-cắp.

3. Kāmesu micchācārā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

Con xin thọ trì điều giới, có tác-ý tránh xa sự tà-dâm.

4. Musāvādā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

Con xin thọ trì điều giới, có tác-ý tránh xa sự nói-dối.

5. Pisuṇavācā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

Con xin thọ trì điều giới, có tác-ý tránh xa sự nói lời chia rẽ.

6. Pharusavācā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi. Con xin thọ trì điều giới, có tác-ý tránh xa sự nói lời thô tục. 7-Samphappalāpā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

Con xin thọ trì điều giới, có tác-ý tránh xa sự nói lời vô ích.

8- Micchājīvā veramaṇisikkhāpadaṃ samādiyāmi.

Con xin thọ trì điều giới, có tác-ý tránh xa cách sống tà mạng.

Tisaraṇena saha ājīvaṭṭhamakasīlaṃ dhammaṃ sādhukaṃ katvā, appamādena sampādetha.

(Các con đã thọ phép quy-y Tam-bảo và thọ-trì chánh-mạng đệ-bát-giới (ājīvaṭṭhamakasīla) xong, các con nên cố gắng giữ gìn cho được trong sạch và trọn vẹn, để làm nền tảng cho mọi thiện-pháp được phát triển, bằng pháp không dể duôi, thực-hành pháp-hành tứ-niệm-xứ.

Hg: Āma, Bhante. (Dạ, xin vâng. Kính bạch Ngài).

Ths: Sīlena sugatiṃ yanti, sīlena bhogasampadā. Sīlena nibbutiṃ yanti, tasmā sīlaṃ visodhaye.

Chúng-sinh tái-sinh cõi trời, nhờ giữ giới, Chúng-sinh đầy đủ của cải, nhờ giữ giới, Chúng-sinh giải thoát Niết-bàn, nhờ giữ giới, Vậy, các con nên giữ giới, cho trong sạch!

Hg: Sādhu! Sādhu! Lành thay! Lành thay!

Sau khi đã thọ phép quy-y Tam-bảo và thọ-trì ājīvaṭ-

ṭhamakasīla xong, tiếp theo hành-giả nên đọc 3 bài kệ khẳng định quy-y Tam-bảo rằng:

Natthi me saraṇaṃ aññaṃ, Buddho me saraṇaṃ varaṃ. Etena saccavajjena, hotu me jayamaṅgalaṃ.

Natthi me saraṇaṃ aññaṃ, Dhammo me saraṇaṃ varaṃ. Etena saccavajjena, hotu me jayamaṅgalaṃ.

Natthi me saraṇaṃ aññaṃ, Saṃgho me saraṇaṃ varaṃ. Etena saccavajjena, hotu me jayamaṅgalaṃ.

Chẳng có nơi nào đáng cho con nương nhờ, Phật-bảo nơi nương nhờ cao thượng của con, Do nhờ năng lực của lời chân thật này,

Cầu mong cho con được hạnh phúc cao thượng. Chẳng có nơi nào đáng cho con nương nhờ, Pháp-bảo nơi nương nhờ cao thượng của con,

Do nhờ năng lực của lời chân thật này,

Cầu mong cho con được hạnh phúc cao thượng. Chẳng có nơi nào đáng cho con nương nhờ, Tăng-bảo nơi nương nhờ cao thượng của con,

Do nhờ năng lực của lời chân thật này,

Cầu mong cho con được hạnh phúc cao thượng.

Hoàn thành xong lễ thọ quy-y Tam-bảo và thọ-trì

ājīvaṭṭhamakasīla: Chánh-mạng đệ-bát-giới.

Nhận xét về giới ājīvaṭṭhamakasīla

Hành-giả là bậc xuất gia sa-di, tỳ-khưu hoặc người tại gia cận-sự-nam, cận-sự-nữ đều có giới-hạnh theo phạm- hạnh của mình và còn phải nghiêm chỉnh thực-hành ājīvaṭṭhamakasīla: Chánh-mạng đệ-bát-giới này nữa, bởi vì giới này còn có tên là ādibrahmacariyakasīla:⁽¹⁾ Giới-hành phạm-hạnh phần đầu.

¹ Bộ Visuddhimagga, phần Sīlaniddesa.

Chánh-mạng đệ-bát-giới nghĩa là chánh-mạng là giới thứ 8. Giới này gồm có 8 điều-giới như sau:

• Điều-giới có tác-ý tránh xa sự sát-sinh.
• Điều-giới có tác-ý tránh xa sự trộm-cắp.
• Điều-giới có tác-ý tránh xa sự tà-dâm.

Ba điều-giới này thuộc về chánh-nghiệp.

• Điều-giới có tác-ý tránh xa sự nói-dối.
• Điều-giới có tác-ý tránh xa sự nói lời chia rẽ.
• Điều-giới có tác-ý tránh xa sự nói lời thô tục.
• Điều-giới có tác-ý tránh xa sự nói lời vô ích.

Bốn điều-giới này thuộc về chánh-ngữ

8- Điều-giới có tác-ý tránh xa cách sống tà-mạng

thuộc về chánh-mạng.

Ājīvaṭṭhamakasīla: Chánh-mạng đệ-bát-giới còn gọi là ādibrahmacariyakasīla: Giới-hành phạm-hạnh phần đầu có 3 chánh là chánh-nghiệp, chánh-ngữ, chánh-mạng thuộc về phần-giới trong pháp-hành bát-chánh-đạo.

• Nếu pháp-hành bát-chánh-đạo thuộc về tam-giới thì 3 chánh này gọi là aniyatayogīcetasika: 3 bất-định tâm- sở còn thuộc về nānākadācicetasika: Mỗi bất-định tâm- sở này riêng rẽ đồng sinh với 8 đại-thiện-tâm có mỗi đối-tượng khác nhau.
• Nếu pháp-hành bát-chánh-đạo thuộc về siêu-tam- giới thì 3 chánh này gọi là niyata ekato cetasika: 3 cố- định tâm-sở chắc chắn đồng sinh với nhau trong 4 Thánh-đạo-tâm, 4 Thánh-quả-tâm có đối-tượng Niết- bàn siêu-tam-giới.

Cho nên, hành-giả thực-hành pháp-hành thiền-tuệ, đến khi chứng đắc Thánh-đạo-tâm nào Thánh-đạo-tâm ấy có đối-tượng Niết-bàn siêu-tam-giới, thì bát-chánh-

đạo hợp đủ 8 chánh là chánh-kiến, chánh-tư-duy, chánh- ngữ, chánh-nghiệp, chánh-mạng, chánh-tinh-tấn, chánh- niệm, chánh-định đồng sinh với Thánh-đạo-tâm, Thánh- quả-tâm ấy, nên chánh-nghiệp, chánh-ngữ, chánh-mạng thuộc về phần-giới trong bát-chánh-đạo siêu-tam-giới.

3- Lễ hiến dâng sinh-mạng

* Lễ hiến dâng sinh mạng lên Đức-Phật

Hành-giả thực-hành pháp-hành thiền-định, hoặc pháp- hành thiền-tuệ ở một mình nơi thanh vắng, phát sinh sợ hãi, hoặc các hàng phi nhân đến quấy nhiễu, hoặc các loài thú dữ có thể làm hại đến sinh-mạng của mình.

Để tránh khỏi những trở ngại cho việc thực-hành pháp-hành thiền-định hoặc pháp-hành thiền-tuệ, hành- giả nên làm lễ hiến dâng sinh-mạng của mình lên Đức- Phật, trước khi thực-hành pháp-hành thiền-định hoặc pháp-hành thiền-tuệ.

Trong bộ Visuddhimagga: Thanh-Tịnh-Đạo hướng dẫn đọc lời hiến dâng sinh mạng lên Đức-Phật rằng:

“Imā’haṃ Bhagavā, attabhāvaṃ tumhākaṃ pariccajāmi.”⁽¹⁾ (3 lần, rồi đảnh lễ Đức-Phật)

• Kính bạch Đức-Thế-Tôn, con xin thành kính hiến dâng sinh-mạng của con lên Ngài.

Sau khi đã làm lễ hiến dâng sinh-mạng của mình lên Đức-Phật rồi, hành-giả nên phát sinh đức-tin trong sạch nơi Đức-Phật-bảo, Đức-Pháp-bảo, Đức-Tăng-bảo, đó là thiện-pháp phát sinh hộ trì hành-giả thực-hành pháp- hành thiền-định hoặc pháp-hành thiền-tuệ được thuận lợi, tiến hóa trong mọi thiện-pháp.

Đức-Phật dạy rằng:

¹ Bộ Visuddhimagga, phần Kammaṭṭhānaggahana niddesa.

“Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, …”⁽¹⁾ Thật vậy, thiện-pháp hộ trì người hành pháp.

* Lễ hiến dâng sinh-mạng đến thiền-sư

Hành-giả ban đầu thực-hành pháp-hành thiền-định hoặc pháp-hành thiền-tuệ cần phải nương nhờ nơi vị Thiền-sư thông hiểu rành rẽ về pháp-học Phật-giáo và có đầy đủ kinh nghiệm về pháp-hành Phật-giáo, nhất là pháp-hành thiền-định và pháp-hành thiền-tuệ.

Để cho vị Thiền-sư tận tâm chỉ dạy tỉ mỉ các đối-tượng thiền-tuệ mà hành-giả có ý nguyện muốn thực-hành, và giảng giải rành rẽ tất cả mọi sắc-pháp, mọi danh-pháp thuộc về chân-nghĩa-pháp (paramatthadhamma) mà hành-giả cần phải hiểu biết rõ để thực-hành đúng theo pháp-hành-tuệ.

Hành-giả nên làm lễ hiến dâng sinh-mạng của mình

đến vị Thiền-sư.

Trong bộ Visuddhimagga: Thanh-Tịnh-Đạo hướng dẫn đọc lời hiến dâng sinh-mạng đến vị Thiền-sư rằng:

“Imā’haṃ Bhante, attabhāvaṃ tumhākaṃ pariccajāmi.”⁽²⁾ (3 lần, rồi đảnh lễ Ngài)

• Kính bạch Ngài Trưởng-lão, con xin thành kính hiến dâng sinh-mạng của con đến Ngài.

Sau khi đã làm lễ hiến dâng sinh-mạng của mình đến vị Thiền-sư rồi, hành-giả là người đệ-tử dễ dạy, biết vâng lời dạy dỗ của vị Thiền-sư ấy⁽³⁾, trong suốt thời gian thực-hành.

¹ Dhammapadaṭṭhakatthā, tích Sambahulabhikkhuvatthu.

² Bộ Visuddhimagga, phần Kammaṭṭhānaggahana niddesa.

³ Nếu hành-giả xét thấy pháp-hành của mình không phát triển thì có thể thay đổi vị Thiền-sư khác, đó là việc bình thường.

• Lễ thọ pháp-hành thiền-tuệ

Phật-giáo gồm có 3 pháp:

• Pháp-học Phật-giáo đó là theo học Tam-tạng Pāḷi và Chú-giải Pāḷi gồm tất cả lời giáo huấn của Đức-Phật.
• Pháp-hành Phật-giáo đó là pháp-hành-giới, pháp- hành thiền-định, pháp-hành thiền-tuệ.
• Pháp-thành Phật-giáo đó là 4 Thánh-đạo, 4 Thánh- quả và Niết-bàn.

Để tỏ lòng tôn kính Pháp-bảo, hành-giả cần phải làm

“Lễ cầu pháp-hành” với vị Thiền-sư, nên đọc câu:

“Nibbānassa me Bhante, sacchikaraṇatthāya vipassanākammaṭṭhānaṃ detha.”(3 lần, rồi đảnh lễ)

• Kính bạch Ngài Trưởng-lão, kính xin Ngài có tâm từ tế độ hướng dẫn, chỉ dạy cho con pháp-hành thiền-tuệ, để con thực-hành hầu mong chứng ngộ Niết-bàn, giải thoát khổ sinh. Bạch Ngài.

Sau khi hành-giả lễ cầu pháp-hành thiền-tuệ xong, vị Thiền-sư tận tâm chỉ dạy về pháp-hành thiền-tuệ cho hành-giả.

• Cúng-dường Tam-bảo và lời phát-nguyện

Cúng dường Tam-bảo là cúng dường Đức-Phật-bảo, Đức-Pháp-bảo, Đức-Tăng-bảo là nơi quy-y nương nhờ đối với các hàng thanh-văn đệ-tử, để tỏ lòng tôn kính ngôi Tam-bảo, hằng ngày đêm, các hàng thanh-văn đệ-tử thường lễ bái, cúng dường đến ngôi Tam-bảo.

Đức-Phật dạy cách cúng-dường:

• Amisapūjā: Cúng dường bằng phẩm vật, …
• Paṭipattipūjā: Cúng dường bằng pháp-hành: Pháp- hành-giới, pháp-hành thiền-định, pháp-hành thiền-tuệ,…

Trong 2 cách cúng dường, Đức-Phật tán dương ca tụng paṭipattipūjā là cao thượng hơn cả.

Để lòng tôn kính Đức-Phật-bảo, Đức-Pháp-bảo, Đức- Tăng-bảo, nhân dịp may, cơ hội tốt hy hữu này, hành-giả thành kính cúng-dường bằng pháp-hành thiền-tuệ lên ngôi Tam-bảo, đọc bằng lời như sau:

• Imāya dhammānudhammapaṭipattiyā Buddhaṃ pūjemi.

Con đem hết lònh thành kính cúng dường Đức-Phật- bảo bằng pháp-hành thiền-tuệ này.

• Imāya dhammānudhammapaṭipattiyā Dhammaṃ pūjemi.

Con đem hết lònh thành kính cúng dường Đức-Pháp- bảo bằng pháp-hành thiền-tuệ này.

• Imāya dhammānudhammapaṭipattiyā Saṃghaṃ pūjemi.

Con đem hết lònh thành kính cúng dường Đức-Tăng- bảo bằng pháp-hành thiền-tuệ này.

Lời phát nguyện

• Addhā imāya paṭipattiyā jāti-jarā-maraṇamhā parimuccissāmi. (3 lần).

Chắc chắn, con sẽ giải thoát khỏi khổ sinh, lão, tử bằng pháp-hành thiền-tuệ này.

Như vậy, mục đích cứu cánh của hành-giả thực-hành pháp-hành thiền-tuệ cốt yếu là chứng đắc Niết-bàn giải thoát khổ tử sinh luân-hồi trong ba giới bốn loài.

(Xong nghi thức thọ pháp-hành thiền-tuệ)

Đoạn Kết

Pháp-hành-thiền-tuệ là pháp-hành chỉ có trong Phật-giáo mà thôi, hoàn toàn không có ngoài Phật-giáo.

Pháp-hành thiền-tuệ có từ khi Đức-Phật Gotama xuất hiện trên thế gian, khi giáo-pháp của Đức-Phật Gotama được phát triển, được lưu truyền trên thế gian, rồi sẽ bị mai một dần dần theo thời gian thì pháp-hành thiền-tuệ bị mất trước, còn tuổi thọ Phật-giáo đến 5000 năm sẽ bị suy đồi hoàn toàn trên cõi người này.

Pháp-hành thiền-tuệ là pháp-hành dẫn đến giải thoát khổ tử sinh luân-hồi trong ba giới bốn loài, đối với chư vị Bồ-tát thanh-văn-giác đã từng tích luỹ đầy đủ 10 pháp-hạnh ba-la-mật (pāramī) và 5 pháp-chủ (indriya) từ vô số kiếp quá-khứ được lưu trữ ở trong tâm sinh rồi diệt, từ kiếp này sang kiếp kia, cho đến kiếp hiện-tại.

Kiếp hiện-tại chư vị Bồ-tát thanh-văn-giác có duyên lành đến hầu đảnh lễ Đức-Phật hoặc chư bậc Thánh thanh-văn đệ-tử của Đức-Phật, lắng nghe chánh-pháp của Đức-Phật, có đức-tin trong sạch nơi Tam-bảo: Đức- Phật-bảo, Đức-Pháp-bảo, Đức-Tăng-bảo.

Chư vị Bồ-tát thanh-văn-giác ấy là hành-giả có giới- hạnh trong sạch làm nơi nương nhờ, thực-hành pháp- hành thiền-tuệ dẫn đến chứng ngộ chân-lý tứ Thánh-đế y theo Đức-Phật, chứng đắc Thánh-đạo nào, Thánh-quả ấy trở thành bậc Thánh thanh-văn đệ-tử của Đức-Phật bậc nào tùy theo năng lực của 10 pháp-hạnh ba-la-mật và 5 pháp-chủ của mỗi vị Bồ-tát thanh-văn-giác.

Thánh thanh-văn đệ-tử có 4 bậc, mà mỗi bậc Thánh thanh-văn giảm dần được sự khổ tâm trong kiếp hiện-tại và kiếp vị-lai như sau:

1. Bậc Thánh Nhập-lưu đã diệt tận được 2 loại phiền- não là tà-kiến trong 4 tham-tâm hợp với tà-kiến và đã diệt tận được hoài-nghi trong si-tâm hợp với hoài-nghi không còn dư sót.

• Kiếp hiện-tại, bậc Thánh Nhập-lưu không còn khổ tâm do 2 loại phiền-não tà-kiến và hoài-nghi trong 5 bất-thiện-tâm (ác-tâm) là 4 tham-tâm hợp với tà-kiến và 1 si-tâm hợp với hoài-nghi ấy nữa, chỉ còn khổ tâm do 4 tham-tâm không hợp với tà-kiến, 2 sân-tâm và 1 si-tâm hợp với phóng-tâm mà thôi.
• Kiếp vị-lai, sau khi bậc Thánh Nhập-lưu chết, tuyệt đối không tái-sinh kiếp sau trong 4 cõi ác-giới, mà chỉ có đại-thiện-nghiệp trong đại-thiện-tâm cho quả tái-sinh kiếp sau đầu thai làm người hoặc hóa-sinh làm vị thiên-nam, vị thiên-nữ trên cõi trời dục-giới, nhiều nhất 7 kiếp nữa mà thôi. Đến kiếp thứ 7, bậc Thánh Nhập-lưu chắc chắn sẽ trở thành bậc Thánh A-ra-hán, rồi sẽ tịch diệt Niết- bàn, giải thoát khổ tử sinh luân-hồi trong tam-giới.

2. Bậc Thánh Nhất-lai đã diệt tận được 1 loại phiền- não sân loại thô trong 2 sân-tâm không còn dư sót.

• Kiếp hiện-tại, bậc Thánh Nhất-lai không còn khổ tâm do phiền-não sân loại thô trong 2 sân-tâm ấy nữa, chỉ còn khổ tâm do 2 sân-tâm loại vi-tế, 4 tham-tâm không hợp với tà-kiến, 1 si-tâm hợp với phóng-tâm mà thôi.
• Kiếp vị-lai, sau khi bậc Thánh Nhất-lai chết, chỉ có đại-thiện-nghiệp trong đại-thiện-tâm cho quả tái-sinh kiếp sau đầu thai làm người hoặc hóa-sinh làm vị thiên- nam, vị thiên-nữ trên cõi trời dục-giới, 1 kiếp nữa mà thôi. Trong kiếp ấy, bậc Thánh Nhất-lai chắc chắn sẽ trở thành bậc Thánh A-ra-hán, rồi sẽ tịch diệt Niết-bàn, giải thoát khổ tử sinh luân-hồi trong tam-giới.

3. Bậc Thánh Bất-lai đã diệt tận được 1 loại phiền- não sân loại vi-tế trong 2 sân-tâm không còn dư sót.

• Kiếp hiện-tại, bậc Thánh Bất-lai không còn khổ tâm do phiền-não sân trong 2 sân-tâm ấy nữa, chỉ còn khổ tâm do 4 tham-tâm không hợp với tà-kiến và 1 si-tâm hợp với phóng-tâm mà thôi.
• Kiếp vị-lai, sau khi bậc Thánh Bất-lai chết, không còn tái-sinh trở lại cõi dục-giới, chỉ có sắc-giới thiện- nghiệp trong bậc thiền sắc-giới thiện-tâm nào cho quả tái-sinh kiếp sau hóa-sinh làm vị phạm-thiên trên tầng trời sắc-giới phạm-thiên tương xứng với bậc thiền sắc- giới quả-tâm ấy. Vị phạm-thiên Thánh Bất-lai ấy chắc chắn sẽ trở thành bậc Thánh A-ra-hán tại tầng trời sắc- giới phạm-thiên ấy, rồi sẽ tịch diệt Niết-bàn, giải thoát khổ tử sinh luân-hồi trong tam-giới.

4. Bậc Thánh A-ra-hán đã diệt tận được 7 loại phiền- não còn lại là tham, ngã-mạn, buồn-chán, si, phóng- tâm, không biết hổ-thẹn tội-lỗi, không biết ghê-sợ tội-lỗi trong 4 tham-tâm không hợp với tà-kiến, 1 si-tâm hợp với phóng-tâm không còn dư sót.

• Kiếp hiện-tại, bậc Thánh A-ra-hán hoàn toàn không còn khổ tâm do phiền-não trong bất-thiện-tâm nào nữa, chỉ còn khổ thân mà thôi. Bậc Thánh A-ra-hán đến khi hết tuổi thọ, đồng thời tịch diệt Niết-bàn, giải thoát khổ tử sinh luân-hồi trong tam-giới.

Sở dĩ người nào chịu nỗi khổ tâm là vì phiền-não trong bất-thiện-tâm (ác-tâm) của người ấy.

Về phần khổ thân là do tứ đại không điều hòa, hễ chúng sinh có thân thì ắt có nỗi khổ thân đó là điều dĩ nhiên khó tránh khỏi được.

Vị Bồ-tát thanh-văn-giác nào thuộc về hạng người tam-nhân (tihetukapuggala) đã từng tích lũy đầy đủ 10 pháp-hạnh ba-la-mật và 5 pháp-chủ từ vô số kiếp quá- khứ cho đến kiếp hiện-tại, có duyên lành gặp được Phật- giáo đang được lưu truyền trên thế gian.

Vị Bồ-tát thanh-văn-giác ấy đến hầu đảnh lễ Ngài Trưởng-lão thiền sư, lắng nghe chánh-pháp của Đức- Phật, có đức-tin trong sạch nơi Tam-bảo: Đức-Phật-bảo, Đức-Pháp-bảo, Đức-Tăng-bảo, có giới-hạnh trong sạch làm nơi nương nhờ, là hành-giả thực-hành pháp-hành thiền-tuệ dẫn đến chứng ngộ chân-lý tứ Thánh-đế y theo Đức-Phật, chứng đắc 4 Thánh-đạo, 4 Thánh-quả và Niết- bàn, diệt tận được mọi tham-ái, mọi phiền-não không còn dư sót, trở thành bậc Thánh A-ra-hán hoàn toàn không có khổ tâm nữa, chỉ còn có khổ thân mà thôi.

Bậc Thánh A-ra-hán kiếp hiện-tại đến khi hết tuổi thọ gọi là tịch diệt Niết-bàn, giải thoát khỏi khổ thân, đồng thời giải thoát khỏi mọi cảnh khổ tử sinh luân-hồi trong ba giới bốn loài. Đó là quả-báu đặc biệt của pháp-hành thiền-tuệ trong Phật-giáo.

Patthanā

Iminā puññakammena,   sukhī bhavāma sabbadā. Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo, loke sattā sumaṅgalā.

Vietnam-raṭṭhikā sabbe ca, janā pappontu sāsane. Vuḍḍhiṃ viruḷhivepullaṃ, patthayāmi nirantaraṃ.

Do nhờ phước thiện thanh cao này, Cho chúng con thường được an-lạc.

Cầu mong chánh-pháp được trường tồn, Tất cả chúng-sinh được hạnh phúc.

Dân tộc Việt Nam được phát triển, Tiến hóa hưng thịnh trong Phật giáo. Bần sư cầu nguyện với tâm thành,

Hằng mong được thành tựu như nguyện.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo lokasmiṃ.

Ciraṃ tiṭṭhatu saddhammo Vietnam-raṭṭhasmiṃ.

Cầu nguyện chánh-pháp được trường tồn trên thế gian. Cầu nguyện chánh-pháp được trường tồn trên Tổ quốc Việt Nam thân yêu.

PL. 2562 / DL. 2018

Rừng Núi Viên Không Xã Tóc Tiên, Huyện Tân Thành Tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu.

Tỳ-khưu Hộ-Pháp (Dhammarakkhita Bhikkhu) (Aggamahāpaṇḍita)

SÁCH THAM KHẢO VÀ TRÍCH DẪN

• Vinayapiṭakapāḷi và Vinayaṭṭhakathāpāḷi.
• Suttantapiṭakapāḷi và Suttantaṭṭhakathāpāḷi.
• Abhidhammapiṭakapāḷi và Abhidhammaṭṭhakathāpāḷi.
• Bộ Visuddhimagga và Bộ Visisuddhimaggamahāṭīkā.
• Bộ Abhidhammatthasaṅgaha của Ngài Đại-Trưởng- Lão Bhaddanta Anuruddha.
• Toàn bộ Mahābuddhavaṃsa của Ngài Đại-Trưởng- Lão Bhaddanta Vicittasārābhivaṃsa (Visiṭṭhatipiṭakadhara, Mahātipiṭakakovida, Tipiṭakadharadhammabhaṇḍāgārika).
• Toàn bộ sách giáo khoa “Paramatthajotika” của Ngài Đại-Trưởng-Lão Bhaddanta Saddhammajotika.
• Các bộ sách của Ngài Đại-Trưởng-Lão Bhaddanta Ledi Sayadaw, v.v…

Thông Báo Tin Vui

Bộ sách Nền-Tảng-Phật-Giáo của soạn-giả Tỳ-Khưu Hộ-Pháp (Dhammarakkhita Bhikkhu) (Aggamahāpaṇḍita) là bộ sách gồm có 9 chương, chia ra làm 10 quyển được sắp xếp theo thứ tự từ quyển I đến quyển X. Quyển I: Tam-Bảo làm nền tảng cho quyển II: Quy-Y Tam-Bảo, v.v… cho đến quyển IX: Pháp-Hành Thiền-Định làm nền tảng cho quyển X: Pháp-Hành Thiền-Tuệ.

Bộ sách Nền-Tảng-Phật-Giáo này đã được tái bản có sửa và bổ sung, đã chuyển sang ebook, được đưa vào trang web “trungtamhotong.org”. Nếu quý độc-giả nào có nhu cầu tìm hiểu thì vào trang web “trungtamhotong.org”, vào mục “thư viện”, tìm đến soạn giả: Tỳ-Khưu Hộ- Pháp, sẽ thấy tên các file sách bằng pdf.

Quý độc-giả nào dùng hệ điều hành IOS thì click vào tên sách và chọn “Mở trong iBooks”, sách sẽ tự động tải về máy. Còn với hệ điều hành android thì quý độc-giả có thể tải phần mềm đọc file pdf như Adobe Acrobat Reader, sau khi tải về sách sẽ nằm trong phần mềm đó, chỉ cần mở phần mềm lên sẽ thấy file sách.

Trong mỗi file sách, ở trang thứ 3 (Món quà pháp), dưới góc bên phải có ô “Mục lục”, chỉ cần click vào đó sẽ nhảy đến trang “Mục lục”. Còn nếu muốn đọc sách theo thứ tự thì quý độc-giả chỉ cần lật từng trang sách như bình thường.

Mỗi quyển sách file ebook được trình bày có số trang hoàn toàn giống hệt như số trang quyển sách bên ngoài, cho nên, rất thuận lợi cho độc-giả đã từng đọc quyển

sách nào rồi, mà quên tích nào hoặc pháp nào, v.v… không biết ở trong trang sách nào, thì độc-giả chỉ cần đánh tên tích ấy hoặc tên pháp ấy trong ô tìm kiếm, sẽ tìm được một cách mau chóng ngay tức thì.

Cho nên, xin hân hạnh thông báo tin vui này đến quý vị độc-giả, rất mong được quý độc-giả quan tâm, chân thành biết ơn quý độc-giả.

Đã xuất bản:

• TÌM HIỂU PHÁP-HÀNH THIỀN-TUỆ (Tái Bản)
• 8 SỰ TÍCH PHẬT LỰC
• Hạnh Phúc An Lành: THIỆN ÁC
• GƯƠNG BẬC XUẤT-GIA
• TÌM HIỂU PHƯỚC BỐ-THÍ (Tái Bản)
• Hạnh Phúc An Lành: HIẾU NGHĨA
• Hạnh Phúc An Lành: NHẪN NẠI
• Hạnh Phúc An Lành: GIÁO-PHÁP
• Hạnh Phúc An Lành: TÂM-TỪ
• PHÁP MÔN NIỆM ÂN-ĐỨC-PHẬT (Tái Bản)
• Thực-Hành Pháp-Hành Thiền-Tuệ: ĐỐI-TƯỢNG TỨ OAI-NGHI
• CON ĐƯỜNG GIẢI THOÁT KHỔ
• Ý NGHĨA ĐÊM RẰM THÁNG TƯ
• BÀI KINH CHO NGƯỜI BỆNH
• LỄ DÂNG Y KATHINA
• ĐỨC-PHẬT VỚI CÂY ĐẠI-BỒ-ĐỀ
• NGÔI BẢO THÁP GOTAMACETIYA
• Nền-Tảng-Phật-Giáo: 10 PHÁP-HẠNH BA-LA-MẬT BẬC THƯỢNG
• Nền-Tảng-Phật-Giáo: TRÍ -TUỆ SIÊU-VIỆT
• Nền-Tảng-Phật-Giáo: CẨM NANG QUY-Y TAM-BẢO
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển I: TAM-BẢO (Tái Bản)
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển II: QUY-Y TAM- BẢO (Tái Bản)
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển III: PHÁP-HÀNH-GIỚI (Tái Bản)
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển IV: NGHIỆP VÀ QUẢ CỦA NGHIỆP
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển V: PHƯỚC-THIỆN
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển VI: PHÁP-HẠNH BA-LA-MẬT 1
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển VII: PHÁP-HẠNH BA-LA-MẬT 2
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển VIII: PHÁP-HẠNH BA-LA-MẬT 3
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển IX: PHÁP-HÀNH THIỀN-ĐỊNH
• Nền-Tảng-Phật-Giáo Quyển X: PHÁP-HÀNH THIỀN-TUỆ
• VI-DIỆU-PHÁP HIỆN THỰC TRONG CUỘC SỐNG
• NGŨ-GIỚI LÀ THƯỜNG GIỚI CỦA MỌI NGƯỜI
• KINH CHUYỂN-PHÁP-LUÂN

NỀN-TẢNG-PHẬT-GIÁO

QUYỂN X

PHÁP-HÀNH THIỀN-TUỆ

TỲ-KHƯU HỘ-PHÁP

*********************

NHÀ XUẤT BẢN TÔN GIÁO

53 Tràng Thi - Quận Hoàn Kiếm - Hà Nội

ĐT: 24-3782 2845 – FAX: 24-3782 2841

Email: [email protected]

Chịu trách nhiệm xuất bản Giám đốc - Tổng biên tập TS. BÙI THANH HÀ

Biên tập

NGUYỄN THỊ THANH THỦY

Sửa bản in

TỲ-KHƯU HỘ-PHÁP

Trình bày & Vi tính

DHAMMANANDĀ Upāsikā

Địa chỉ liên lạc và phát hành

CHÙA TỔ BỬU LONG

81/1, Đường Nguyễn Xiển, Long Bình, Quận 9, TP. Hồ Chí Minh

ĐT: +84 - 28 3889 7653 / DĐ: +84 (0) 778608925

E-mail: [email protected]

Số lượng in: 1.000 bản, Khổ 13.5 x 20.5 cm,

In tại: Xí nghiệp In Nguyễn Minh Hoàng, 510 Trường Chinh, phường 13, quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh.

Số ĐKXB: 3964 - 2018/CXBIPH/05 – 174/TG

Mã ISBN: 978-604-61-5877-6

QĐXB: 444/QĐ-NXBTG Ngày 21 tháng 11 năm 2018 In xong và nộp lưu chiểu quý I năm 2019.