Dīgha Nikāya
Sutta 15
Mahā-Nidāna Suttaṃ
Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series
[55]
[55] [1][wrrn][pts][bodh][than][olds] Evaṃ me sutaṃ.
Ekaṃ samayaṃ Bhagavā Kurūsu viharati,|| Kammāsadammaṃ nāma Kurūnaṃ nigamo.|| ||
Atha kho āyasmā Ānando yena Bhagavā ten’upasaṅkami,|| upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ nisīdi.|| ||
Eka-m-antaṃ nisinno kho āyasmā Ānando Bhagavantaṃ etad avoca:|| ||
“Acchariyaṃ bhante, abbhutaṃ bhante,|| yāva gambhīro c’āyaṃ bhante,|| paṭicca-samuppādo gambhīravabhāso ca.|| ||
Atha ca pana me uttānakuttānako viya khāyatī” ti.|| ||
[2][wrrn][pts][bodh][than][olds] “Mā h’evaṃ Ānanda avaca,|| mā h’evaṃ Ānanda avaca.|| ||
Gambhīro c’āyaṃ Ānanda paṭicca-samuppādo gambhīrāvabhāso ca.|| ||
Etassa Ānanda dhammassa ananubodhā appaṭivedhā evam ayaṃ pajā tantākulaka-jātā guḷāguṇḍika-jātā muñja-babbaja-bhūtā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nāti-vattati.|| ||
[3][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Atthi ida-p-paccayā jarā-maraṇan’ ti?|| ||
Iti puṭṭhena satā Ānanda,|| [56] ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.”|| ||
“‘Kim paccayā jarā-maraṇan’? ti|| iti ce vadeyya,|| ‘Jāti-paccayā jarā-maraṇan’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.”|| ||
“‘Atthi ida-p-paccayā jātī’? ti|| iti puṭṭhena satā Ānanda,|| ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.”|| ||
“‘Kim paccayā jātī’? ti|| iti ce vadeyya, ‘Bhava-paccayā jātī’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.”|| ||
“‘Atthi ida-p-paccayā bhavo’? ti|| iti puṭṭhena satā Ānanda,|| ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.”|| ||
“‘Kim paccayā bhavo’? ti|| iti ce vadeyya,|| ‘Upādāna-paccayā bhavo’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.”|| ||
“‘Atthi ida-p-paccayā upādānan’? ti|| iti puṭṭhena satā Ānanda,|| ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.|| ||
“‘Kim paccayā upādānan’? ti|| iti ce vadeyya,|| ‘Taṇhā-paccayā upādānan’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.|| ||
“‘Atthi ida-p-paccayā taṇhā’? ti|| iti puṭṭhena satā Ānanda|| ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.|| ||
‘Kim paccayā taṇhā’? ti|| iti ce vadeyya,|| ‘Vedanā-paccayā taṇhā’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.|| ||
“‘Atthi ida-p-paccayā vedanā’? ti|| iti puṭṭhena satā Ānanda|| ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.|| ||
‘Kim paccayā vedanā’? ti|| iti ce vadeyya,|| ‘Phassa-paccayā vedanā’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.|| ||
“‘Atthi ida-p-paccayā phasso’? ti|| iti puṭṭhena satā Ānanda|| ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.|| ||
‘Kim paccayā phasso’? ti|| iti ce vadeyya,|| ‘Nāma-rūpa-paccayā phasso’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.|| ||
“‘Atthi ida-p-paccayā nāma-rūpan’? ti|| iti puṭṭhena satā Ānanda|| ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.
‘Kim paccayā nāma-rūpan’? ti|| iti ce vadeyya,|| ‘Viññāṇa-paccayā Nāma-rūpan’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.|| ||
“‘Atthi ida-p-paccayā viññāṇan’? ti|| iti puṭṭhena satā Ānanda|| ‘Atthī’ ti’ssa vacanīyaṃ.|| ||
‘Kim paccayā viññāṇan’? ti|| iti ce vadeyya,|| ‘Nāma-rūpa-paccayā viññāṇan’ ti|| icc assa vacanīyaṃ.|| ||
3. ‘Iti kho Ānanda nāma-rūpa-paccayā viññāṇaṃ,|| viññāṇa-paccayā nāma-rūpaṃ,|| Nāma-rūpa-paccayā phasso,|| phassa-paccayā vedanā,|| vedanā-paccayā taṇhā,|| taṇhā-paccayā upādānaṃ,|| upādāna-paccayā bhavo,|| bhava-paccayā jāti,|| jāti-paccayā jarā-maraṇaṃ|| jarā-maraṇa-paccayā soka- [57] parideva-dukkha-domanass’ūpāyāsā sambhavanti.|| ||
Evam etassa kevalassa dukkha-k-khandhassa samudayo hoti.|| ||
[4][wrrn][pts][bodh][than][olds] ‘Jāti-paccayā jarā-maraṇan’|| ti iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ yathā jāti-paccayā jarā-maraṇaṃ.|| ||
Jāti va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici|| seyyath’īdaṃ devānaṃ vā devattāya,|| Gandhabbānaṃ vā gandhabbattāya,|| yakkhānaṃ vā yakkhattāya,|| bhūtānaṃ vā bhūtattāya,|| manussānaṃ vā manussattāya,|| catu-p-padānaṃ vā catu-p-padattāya,|| pakkhinaṃ vā pakkhittāya,|| siriṃsapānaṃ vā siriṃsapattāya,|| tesaṃ tesaṃ va hi Ānanda sattāṇaṃ tathattāya jāti nābhavissa,|| sabbaso jātiyā asati jāti-nirodhā api nu kho jarā-maraṇaṃ paññāyethā?’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante”.|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu|| etaṃ nidānaṃ|| esa samudayo|| esa paccayo jarā-maraṇassa|| yadidaṃ jāti”.|| ||
[5][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Bhava-paccayā jātī’|| ti iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ yathā bhava-paccayā jāti.|| ||
Bhavo va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici seyyath’īdaṃ:|| kāma-bhavo|| rūpa-bhavo|| arūpa-bhavo, vā|| sabbaso bhave asati bhava-nirodhā api nu kho jāti paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu|| etaṃ nidānaṃ|| esa samudayo|| esa paccayo jātiyā|| yadidaṃ bhavo.”|| ||
[6][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Upādāna-paccayā bhavo’ ti iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ:|| yathā upādāna-paccayā bhavo.|| ||
Upādānaṃ va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci [58] kimhici seyyath’īdaṃ:|| kām’ūpadānaṃ vā|| diṭṭh’ūpadānaṃ vā|| sīla-b-bat’ūpādānaṃ vā|| atta-vād’ūpādānaṃ vā|| – sabbaso upādāne asati upādāna-nirodhā api nu kho bhavo papaññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo bhavassa yadidaṃ upādānaṃ.”|| ||
[7][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Taṇhā-paccayā upādānan’ ti iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ:|| yathā taṇhā-paccayā upādānaṃ.|| ||
Taṇhā va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici – seyyath’īdaṃ:|| rūpa-taṇhā sadda-taṇhā gandha-taṇhā rasa-taṇhā phoṭṭhabba-taṇhā dhamma-taṇhā sabbaso taṇhāya asati taṇhā-nirodhā api nu kho upādānaṃ paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo upādānassa yadidaṃ taṇhā.”|| ||
[8][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Vedanā-paccayā taṇhā’ ti iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,Noh’etaṃtad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ yathā vedanā-paccayā taṇhā.|| ||
Vedanā va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici -|| seyyath’īdaṃ cakkhu-samphassajā|| vedanā sota-samphassajā|| vedanā ghāna-sampassajā|| vedanā kāya-samphassajā|| vedanā mano-samphassajā vedanā,|| sabbaso vedanāya asati vedanā-nirodhā api nu kho taṇhā paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo taṇhāya yadidaṃ vedanā.”|| ||
[9][pts][bodh][than][olds] Iti kho Ānanda vedanaṃ paṭicca taṇhā,|| taṇhaṃ paṭicca pariyesanā,|| pariyesanaṃ paṭicca lābho,|| lābhaṃ paṭicca vinicchayo,|| vinicchayaṃ paṭicca chanda-rāgo,|| chanda-rāgaṃ paṭicca ajjhosānaṃ,|| ajjhosānaṃ paṭicca pariggaho,|| pariggahaṃ paṭicca macchariyaṃ,|| macchariyaṃ [59] paṭicca ārakkho,|| ārakkh-ā-dhikaraṇaṃ paṭicca daṇḍ’ādāna Satthā-dāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuva ṃ-pesuñña-musā-vādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.|| ||
[10][pts][bodh][than][olds] Ārakkhādhikaraṇaṃ daṇḍ’ādāna-Satth’ādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuva -pesuñña-musā-vādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavantī’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ yathā ārakkh-ā-dhikaraṇaṃ daṇḍ’ādāna-Satth’ādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṃ-pesiñña-musā-vādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti.|| ||
Ārakkho va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| sabbaso ārakkhe asati ārakkha-nirodhā api nu kho daṇḍ’ādāna-Satth’ādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuvaṃ-pesuñña-musā-vādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhaveyyun’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo daṇḍ’ādāna-Satth’ādāna-kalaha-viggaha-vivāda-tuvantuva -pesuñña-musā-vādānaṃ anekesaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ sambhavāya yadidaṃ ārakkho.|| ||
[11][pts][bodh][than][olds] “‘Macchariyaṃ paṭicca ārakkho’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ yathā macchariyaṃ paṭicca ārakkho.|| ||
Macchariyaṃ va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| sabbaso macchariye asati macchariya-nirodhā api nu kho ārakkho paññāyethāti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo ārakkhassa yadidaṃ macchariyaṃ.|| ||
[12][pts][bodh][than][olds] “‘Pariggahaṃ paṭicca macchariyan’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā pariggahaṃ paṭicca macchariyaṃ.|| ||
[60] Pariggaho va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| sabbaso pariggahe asati pariggaha-nirodhā api nu kho macchariyaṃ paññāyethā” ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo macchariyassa yadidaṃ pariggaho.|| ||
[13][pts][bodh][than][olds] “‘Ajjhosānaṃ paṭicca pariggaho’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā ajjhosānaṃ paṭicca paṭiggaho.|| ||
Ajjhosānaṃ va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| sabbaso ajjhosāne asati ajjhosāna-nirodhā api nu kho pariggaho paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo pariggahassa,|| yadidiṃ ajjhosānaṃ.”|| ||
[14][pts][bodh][than][olds] “‘Chanda-rāgaṃ paṭicca ajjhosānan” ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā chanda-rāgaṃ paṭicca ajjhosānaṃ.|| ||
Chanda-rāgo va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| sabbaso chanda-rāge asati chanda-rāga-nirodhā api nu kho ajjhosānaṃ paññāyethā?’ ti.”|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo ajjhosānassa,|| yadidaṃ chanda-rāgo.”|| ||
[15][pts][bodh][than][olds] “‘Vinicchayaṃ paṭicca chanda-rāgo’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā vinicchayaṃ paṭicca chanda-rāgo.|| ||
Vinicchayo va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| sabbaso vinicchaye asati vinicchaya-nirodhā api nu kho chanda-rāgo paññāyethā’ ti?|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo chanda-rāgassa,|| yadidaṃ vinicchayo.”|| ||
[16][pts][bodh][than][olds] “‘Lābhaṃ paṭicca vinicchayo’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā lābhaṃ paṭicca vinicchayo.|| ||
Lābho va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| sabbaso lābhe asati lābha-nirodhā api nu kho vinicchayo paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo vinicchayassa,|| yadidaṃ lābho.”|| ||
[17][pts][bodh][than][olds] “‘Pariyesanaṃ paṭicca lābho’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā pariyesanaṃ paṭicca lābho.|| ||
Pariyesanā va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| sabbaso pariyesanāya asati pariyesanā-nirodhā api nu kho lābho paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo lābhassa yadidaṃ pariyesanā.”|| ||
[18][pts][bodh][than][olds] “‘Taṇhaṃ paṭicca pariyesanā’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā taṇhaṃ paṭicca pariyesanā.|| ||
Taṇhā va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| seyyath’īdaṃ kāma-taṇhā|| bhava-taṇhā|| vibhava-taṇhā,|| sabbaso taṇhā asati taṇhā-nirodhā api nu kho pariyesanā paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’ Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo pariyesanāya yadidaṃ taṇhā.|| ||
“Iti kho Ānanda ime dve dhammā dvayena vedanāya eka-sam-osaraṇā bhavanti.”|| ||
[62] [19][wrrn][pts][bodh][than][olds] “Phassa-paccayā vedanā’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ yathā phassa-paccayā vedanā.|| ||
Phasso va hi Ānanda nābhavissa sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ kassaci kimhici,|| seyyath’īdaṃ cakkhu-samphasso|| sota-samphasso|| ghāna-samphasso|| jivhā-samphasso|| kāya-samphasso|| mano-samphasso,|| sabbaso phasse asati phassa-nirodhā api nu kho vedanā paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo vedanāya yadidaṃ phasso.”|| ||
[20][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Nāma-rūpa-paccayā phasso’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ yathā Nāma-rūpa-paccayā phasso.|| ||
Ye hi Ānanda ākārehi|| yehi liṅgehi|| yehi nimittehi|| yehi uddesehi|| nāma-kāyassa paññatti hoti,|| tesu ākāresu tesu liṅgesu tesu nimittesu tesu uddesesu asati api nu kho rūpa-kāye adhivacana-samphasso paññāyethā’ ti.|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Ye hi Ānanda ākārehi|| yehi liṅgehi|| yehi nimittehi|| yehi uddesehi|| rūpa-kāyassa paññatti hoti,|| tesu ākāresu tesu liṅgesu tesu nimittesu tesu uddesesu asati, api nu kho nāma-kāye paṭigha-samphasso paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Ye hi Ānanda ākārehi|| yehi liṅgehi|| yehi nimittehi|| yehi uddesehi|| nāma-kāyassa ca|| rūpa-kāyassa ca|| paññatti hoti,|| tesu ākāresu tesu liṅgesu|| tesu nimittesu|| tesu uddesesu asati,|| api nu kho adhivacana-samphasso vā paṭigha-samphasso vā paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Ye hi Ānanda ākārehi|| yehi liṅgehi|| yehi nimittehi|| yehi uddesehi|| nāma-rūpassa paññatti hoti,|| tesu ākāresu tesu liṅgesu|| tesu nimittesu|| tesu uddesesu asati,|| api nu kho phasso paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo phassassa,|| yadidaṃ nāma-rūpaṃ.|| ||
[21][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Viññāṇa-paccayā nāma-rūpan’ ti|| iti kho pan’etaṃ [63] vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā viññāṇa-paccayā nāma-rūpaṃ.|| ||
Viññāṇaṃ va hi Ānanda mātu kucchiṃ na okkamissatha,|| api nu kho nāma-rūpaṃ mātu kucchismiṃ samuccissathā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Viññāṇaṃ va hi Ānanda mātu kucchiṃ okkamitvā vokkamissatha,|| api nu kho nāma-rūpaṃ itthattāya abhinibbattissathā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante”.|| ||
“Viññāṇaṃ va hi Ānanda daharass’eva sato vocchijjissatha kumārakassa vā kumārikāya vā,|| api nu kho nāma-rūpaṃ vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjissathā ‘ ti.|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
‘Tasmāt ih’Ānanda es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo nāma-rūpassa, yadidaṃ viññāṇaṃ.”|| ||
[22][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Nāma-rūpa-paccayā viññāṇan’ ti|| iti kho pan’etaṃ vuttaṃ,|| tad Ānanda iminā p’etaṃ pariyāyena veditabbaṃ,|| yathā nāma-rūpa-paccayā viññāṇaṃ.|| ||
Viññāṇaṃ va hi Ānanda nāma-rūpe patiṭṭhaṃ na labhi’ssatha,|| api nu kho āyati jāti-jarā-maraṇaṃ dukkha-samudaya-sambhavo paññāyethā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda, es’eva hetu etaṃ nidānaṃ esa samudayo esa paccayo viññāṇassa,|| yadidaṃ nāma-rūpaṃ.”|| ||
“Ettāvatā kho Ānanda jāyetha vā jīyetha vā mīyetha vā cavetha vā upapajjetha vā,|| ettāvatā adhivacana-patho, ettāvatā nirutti-patho,|| ettāvatā paññatti-patho,|| ettāvatā paññā’vacaraṃ,|| ettāvatā vaṭṭaṃ vattati,|| [64] itthattaṃ paññapanāya,|| yadidaṃ nāma-rūpaṃ saha viññāṇena [añña-maññaṃ paccayatāya vattati].’ ti.”|| ||
[23][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Kittāvatā ca Ānanda attāṇaṃ paññapento paññapeti?|| ||
Rūpiṃ vā hi Ānanda parittaṃ attāṇaṃ paññapento, paññapeti|| ‘Rūpī me paritto attā’ ti.|| ||
Rūpiṃ vā hi Ānanda anantaṃ attāṇaṃ paññapento, paññapeti|| ‘Rūpī me ananto attā’ ti.|| ||
‘Arūpiṃ vā hi Ānanda parittaṃ attāṇaṃ paññapento, paññapeti|| ‘Arūpī me paritto attā’ ti;|| arūpiṃ vā hi Ānanda anantaṃ attāṇaṃ paññapento, paññapeti|| ‘Arūpī me ananto attā’ ti.|| ||
[24][pts][bodh][than][olds] “Tatr’Ānanda yo so rūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| etarahi vā so rūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| tattha bhāviṃ vā so rūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| “Atathaṃ vā pana santaṃ tathattāya upakappessāmī” ti|| iti vā pan’assa hoti.|| ||
Evaṃ santaṃ kho Ānanda rūpiṃ parittattānudiṭṭhi anusetīti icc ālaṃ vacanāya.|| ||
“Tatr’Ānanda yo so rūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| etarahi vā so rūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| tattha bhāviṃ vā so rūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| “Atathaṃ vā pana santaṃ tathattāya upakappessāmī” ti|| iti vā pan’assa hoti.|| ||
Evaṃ santaṃ kho Ānanda rūpiṃ anattattānudiṭṭhi anusetīti icc ālaṃ vacanāya.|| ||
“Tatr’Ānanda yo so arūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| etarahi vā so arūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| tattha bhāviṃ vā so arūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| “Atathaṃ vā pana santaṃ tathattāya upakappessāmī” ti|| iti vā pan’assa hoti.|| ||
Evaṃ santaṃ kho Ānanda arūpiṃ parittattānudiṭṭhi anusetī ti icc ālaṃ vacanāya.|| ||
“Tatr’Ānanda yo so arūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| etarahi vā so arūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| tattha bhāviṃ vā so arūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ paññapento paññapeti,|| “Atathaṃ vā pana santaṃ tathattāya upakappessāmī” ti|| iti vā [65] pan’assa hoti.|| ||
Evaṃ santaṃ kho Ānanda arūpiṃ anattattānudiṭṭhi anusetīti icc ālaṃ vacanāya.|| ||
Ettāvatā kho Ānanda attāṇaṃ paññapento paññapeti.|| ||
[25][pts][bodh][than][olds] “Kittāvatā ca Ānanda attāṇaṃ na paññapento na paññapeti?|| ||
Rūpiṃ vā hi Ānanda parittaṃ attāṇaṃ na paññapento na paññapeti|| ‘Rūpī me paritto attā’ ti;|| rūpiṃ vā hi Ānanda anantaṃ attāṇaṃ na paññapento na paññapeti|| ‘Rūpī me ananto attā’ ti;|| arūpiṃ vā hi Ānanda parittaṃ attāṇaṃ na paññapento na paññapeti|| ‘Arūpī me paritto attā’ ti;|| arūpiṃ vā hi Ānanda anantaṃ attāṇaṃ na paññapento na paññapeti|| ‘Arūpī me ananto attā’ ti.|| ||
[26][pts][bodh][than][olds] “Tatr’Ānanda yo so rūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ na paññapento,|| na paññapeti,|| etarahi vā so rūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| tattha bhāviṃ vā so rūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ na paññapento|| na paññapeti,|| “Atathaṃ vā pana santaṃ tathattāya upakappessāmī’ ti|| iti vā pan’assa na hoti.|| ||
Evaṃ santaṃ kho Ānanda rūpiṃ parittattānudiṭṭhi nānusetīti icc ālaṃ vacanāya.|| ||
“Tatr’Ānanda, yo so rūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| etarahi vā so rūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| tattha bhāviṃ vā so rūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ na paññapento|| na paññapeti,|| ‘Atathaṃ vā pana santaṃ tathattāya upakappessāmī’ ti|| iti vā pan’assa na hoti.|| ||
Evaṃ santaṃ kho Ānanda rūpiṃ anattattānudiṭṭhi nānusetī ti icc ālaṃ vacanāya.|| ||
“Tatr’Ānanda, yo so arūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| etarahi vā so arūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| tattha bhāviṃ vā so arūpiṃ parittaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| ‘Atathaṃ vā pana santaṃ tathattāya upakappessāmī’ ti|| iti vā pan’assa na hoti.|| ||
Evaṃ santaṃ kho Ānanda arūpiṃ parittattānudiṭṭhi nānusetīti icc ālaṃ vacanāya.|| ||
“Tatr’Ānanda, yo so arūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| etarahi mā so arūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| tattha bhāviṃ vā so arūpiṃ anantaṃ attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti,|| ‘Atathaṃ vā pana santaṃ tathattāya upakappessāmī’ti|| iti vā pan’assa [66] na hoti.|| ||
Evaṃ santaṃ kho Ānanda,|| arūpiṃ anattattānudiṭṭhi nānusetīti icc ālaṃ vacanāya.|| ||
Ettāvatā kho Ānanda attāṇaṃ|| na paññapento|| na paññapeti.|| ||
[27][pts][bodh][than][olds] “Kittāvatā ca Ānanda attāṇaṃ samanupassamāno samanupassati?|| ||
Vedanaṃ vāhi Ānanda attāṇaṃ samanupassamāno samanupassati.|| ||
‘Vedanā me attā’ ti.|| ||
‘Na h’eva kho me vedanā attā,|| appaṭisaṃvedano me attā’ ti,|| iti vā hi Ānanda attāṇaṃ samanupassamāno samanupassati.|| ||
‘Na h’eva kho me vedanā attā,|| no pi appaṭisaṃvedano me attā,|| attā me vedayati vedanā-dhammo hi me attā’ ti|| iti vā hi Ānanda,|| attāṇaṃ samanupassamāno samanupassa ti.|| ||
[28][wrrn][pts][bodh][than][olds] Tatr’Ānanda, yo so evam āha|| ‘Vedanā, me attā’ ti,|| so evam assa vacanīyo|| ‘Tisso kho imā āvuso vedanā,|| sukhā vedanā|| dukkhā vedanā|| adukkha-m-asukhā vedanā.|| ||
Imāsaṃ tvaṃ tissannaṃ vedanānaṃ katamaṃ attato samanupassasī’ ti?|| ||
Yasmiṃ Ānanda samaye sukhaṃ vedanaṃ vedeti,|| n’eva tasmiṃ samaye dukkhaṃ vedanaṃ vedeti,|| na adukkha-m-asukhaṃ vedanaṃ vedeti,|| sukhaṃ yeva tasmiṃ samaye vedanaṃ vedeti.|| ||
Yasmiṃ Ānanda, samaye dukkhaṃ vedanaṃ vedeti,|| n’eva tasmiṃ samaye sukhaṃ vedanaṃ vedeti,|| na adukkha-m-asukhaṃ vedanaṃ vedeti,|| dukkhaṃ yeva tasmiṃ samaye vedanaṃ vedeti.|| ||
Yasmiṃ Ānanda, samaye adukkha-m-asukhaṃ vedanaṃ vedeti,|| n’eva tasmiṃ samaye sukhaṃ vedanaṃ vedeti,|| na dukkhaṃ vedanaṃ vedeti,|| adukkha-m-asukhaṃ yeva tasmiṃ samaye vedanaṃ vedeti.|| ||
[29][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Sukhā pi kho Ānanda,|| vedanā|| aniccā|| saṅkhatā|| paṭicca-samuppannā|| khaya-dhammā|| vaya-dhammā|| virāga-dhammā|| nirodha-dhammā.|| ||
Dukkhā pi kho Ānanda|| vedanā|| aniccā|| saṅkhatā|| paṭicca-samuppannā|| khaya-dhammā|| [67] vaya-dhammā|| virāga-dhammā|| nirodha-dhammā.|| ||
Adukkha-m-asukhā pi kho Ānanda|| vedanā|| aniccā|| saṅkhatā|| paṭicca-samuppannā|| khaya-dhammā|| vaya-dhammā|| virāga-dhammā|| nirodha-dhammā.|| ||
Tassa sukhaṃ vedanaṃ vediya-mānassa|| ‘Eso me attā’ ti hoti,|| tassā yeva sukhāya vedanāya nirodhā|| ‘Vyāgā me attā’ ti hoti.|| ||
Dukkhaṃ vedanaṃ vediya-mānassa|| ‘Eso me attā’ ti hoti,|| tassā yeva dukkhāya vedanāya nirodhā|| ‘Vyāgā me attā’ ti hoti.|| ||
Adukkha-m-asukhaṃ vedanaṃ vediya-mānassa|| ‘Eso me attā’ ti hoti,|| tassā yeva adukkha-m-asukhāya vedanāya nirodhā|| ‘Vyaggo me attā’ ti hoti.|| ||
Iti so diṭṭhe’va dhamme aniccaṃ sukha-dukkhaṃ vokiṇṇaṃ uppāda-vaya-dhammaṃ attāṇaṃ samanupassamāno samanupassati yo so evam āha|| ‘Vedanā me attā’ ti.|| ||
Tasmāt ih’Ānanda, etena p’etaṃ nakkhamati|| ‘Vedanā me attā’ ti samanupassituṃ.|| ||
[30][wrrn][pts][bodh][than][olds] “Tatr’Ānanda, yo so evam āha|| ‘Na h’eva kho me vedanā attā,|| appaṭisaṃvedano me attā’ ti,|| so evam assa vacanīyo|| ‘Yattha pan’āvuso sabbaso vedayitaṃ n’atthi,|| api nu kho tattha “Asmīi” ti iyā’ ti.|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda, etena p’etaṃ nakkhamati|| ‘Na h’eva kho me vedanā attā,|| appaṭisaṃvedano me attā’ ti samanupassituṃ.|| ||
[31][wrrn][pts][bodh][than][olds] Tatr’Ānanda, yo so evam āha|| ‘Na h’eva kho me vedanā attā,|| no pi appaṭisaṃvedano me attā,|| attā me vedeti,|| vedanā-dhammo hi me attā’ ti,|| so evam assa vacanīyo:|| ‘Vedanā ca hi āvuso sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesā nirujjheyyuṃ,|| sabbaso vedanāya asati vedanā-nirodhā api nu kho tattha|| “Ayam aham asmī” ti iyā’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tasmāt ih’Ānanda, etena p’etaṃ nakkhamati|| ‘Na h’eva [68] kho me vedanā attā,|| no pi appaṭisaṃvedano attā,|| attā me vedayati,|| vedanā-dhammo hi me attā’ ti samanupassituṃ.”|| ||
[32][wrrn][pts][bodh][than][olds] “‘Yato kho Ānanda, bhikkhu n’eva vedanaṃ attāṇaṃ samanupassati,|| no pi appaṭisaṃvedanaṃ attāṇaṃ samanupassati,|| no pi ‘Attā me vedayati,|| vedanā-dhammo hi me attā’ ti samanupassati,|| so evaṃ asamanupassanto na kiñci loke upādiyati,|| anupādiyaṃ na paritassati,|| aparitassaṃ paccattaṃ yeva parinibkhāyati.|| ||
“Khīṇā jāti,|| vusitaṃ Brahma-cariyaṃ,|| kataṃ karaṇīyaṃ,|| nāparaṃ,|| itthattāyā’ ti pajānāti.|| ||
“Evaṃ vimutta-cittaṃ kho Ānanda, bhikkhuṃ yo evaṃ vadeyya|| ‘Hoti Tathāgato param maraṇā’ ti,|| iti sa diṭṭhi tad akallaṃ.|| ||
‘Na hoti Tathāgato param maraṇā’ ti,|| iti sa diṭṭhi tad akallaṃ.|| ||
‘Hoti ca na ca hoti Tathāgato param maraṇā’ ti,|| iti sa diṭṭhi tad akallaṃ.|| ||
‘N’eva hoti na na hoti Tathāgato param maraṇā’ ti,|| iti sa diṭṭhi tad akallaṃ.|| ||
Taṃ kissa hetu? Yāvatā’Ānanda adhivacanaṃ,|| yāvata adhivacana-patho,|| yāvatā nirutti yāvatā nirutti-patho,|| yāvatā paññatti,|| yāvatā paññatti-patho,|| yāvatā paññā yāvatā paññā’vacaraṃ,|| yāvatā vaṭṭaṃ yāvatā vaṭṭati tad abhiññā vimutto bhikkhu tad abhiññā vimutto bhikkhu na jānāti na passati|| iti sa diṭṭhi tad akallaṃ.|| ||
[33][pts][bodh][than][olds] “Satta kho imā Ānanda,|| viññāṇa-ṭhitiyo,|| dve āyatanāni.|| ||
Katamā satta?|| ||
Sant’Ānanda sattā nānātta-kāyā [69] nānatta-saññino seyyathā pi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā.|| ||
Ayaṃ paṭhamā viññāṇa-ṭhiti.|| ||
“Sant’Ānanda, sattā nānatta-kāyā ekatta-saññino seyyathā pi devā Brahma-kāyikā paṭham-ā-bhini-b-battā.|| ||
Ayaṃ dutiyā viññāṇa-ṭhiti.|| ||
Sant’Ānanda, sattā ekatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi devā Subhakiṇhā.|| ||
Ayaṃ catutthā viññāṇa-ṭhiti.|| ||
“Sant’Ānanda, sattā sabbaso rūpa-saññānaṃ samati-k-kamā|| paṭigha-saññānaṃ atthaṅ-gamā|| nānatta-saññānaṃ amanasikārā|| ‘Ananto ākāso’ ti|| Ākāsānañ-c’āyatanūpagā.|| ||
Ayaṃ pañcamī viññāṇa-ṭhiti.|| ||
“Sant’Ānanda, sattā sabbaso Ākāsanañ-c’āyatanaṃ samati-k-kamma|| ‘Anantaṃ viññāṇan’ ti|| Viññāṇañ-c’āyatanūpagā.|| ||
Ayaṃ chaṭṭhā viññāṇa-ṭhiti.|| ||
“Sant’Ānanda, sattā sabbaso Viññāṇañ-c’āyatanaṃ samati-k-kamma|| ‘N’atthi kiñcī’ ti|| Ākiñ caññ’āyatanūpagā.|| ||
Ayaṃ sattamī viññāṇa-ṭhiti.|| ||
Asaññasattāyatanaṃ, n’evasaññā-nāsaññāyatanam eva dutiyaṃ.|| ||
[34][pts][bodh][than][olds] “Tatr’Ānanda, yā’yaṃ paṭhamā viññāṇa-ṭhiti nānatta-kāyā nānatta-saññino seyyathā pi manussā|| ekacce ca devā|| ekacce ca vinipātikā.|| ||
Yo nu kho Ānanda,|| tañ ca pajānāti,|| tassā ca samudayaṃ pajānāti,|| tassā ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti,|| tassā ca assādaṃ pajānāti,|| tassā ca ādīnavaṃ pajānāti,|| tassā ca nissaraṇaṃ pajānāti,|| kallaṃ nu kho tena tad abhinanditun” ti?|| ||
“Tatr’Ānanda, yā’yaṃ dutiyā viññāṇa-ṭhiti nānatta-kāyā ekattasaññino seyyathā pi devā Brahma-kāyikā paṭham-ā-bhini-b-battā.|| ||
Yo nu kho Ānanda,|| tañ ca pajānāti,|| tassā ca samudayaṃ pajānāti,|| tassā ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti,|| tassā ca assādaṃ pajānāti,|| tassā ca ādīnavaṃ pajānāti,|| tassā ca nissaraṇaṃ pajānāti,|| kallaṃ nu kho tena tad abhinanditun’ ti?|| ||
“Tatr’Ānanda, yā’yaṃ tatiyā viññāṇa-ṭhiti ekattakāyā nānatta-saññino seyyathā pi devā Ābhassarā.|| ||
Yo nu kho Ānanda,|| tañ ca pajānāti,|| tassā ca samudayaṃ pajānāti,|| tassā ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti,|| tassā ca assādaṃ pajānāti,|| tassā ca ādīnavaṃ pajānāti,|| tassā ca nissaraṇaṃ pajānāti,|| kallaṃ nu kho tena tad abhinanditun’ ti?|| ||
“Tatr’Ānanda, yā’yaṃ catutthā viññāṇa-ṭhiti ekattakāyā ekattasaññino seyyathā pi devā Subhakiṇṇā.|| ||
Yo nu kho Ānanda,|| tañ ca pajānāti,|| tassā ca samudayaṃ pajānāti,|| tassā ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti,|| tassā ca assādaṃ pajānāti,|| tassā ca ādīnavaṃ pajānāti,|| tassā ca nissaraṇaṃ pajānāti,|| kallaṃ nu tena tad abhinanditun’ ti?|| ||
“Tatr’Ānanda, yā’yaṃ pañcamā viññāṇa-ṭhiti sabbaso rūpa-saññānaṃ samati-k-kamā paṭigha-saññānaṃ atthaṅ-gamā nānatta-saññānaṃ amanasikārā|| ‘ananto ākāso’ti|| Ākāsānañ-c’āyatanūpagā.|| ||
Yo nu kho Ānanda,|| tañ ca pajānāti,|| tassā ca samudayaṃ pajānāti,|| tassā ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti,|| tassā ca assādaṃ pajānāti,|| tassā ca ādīnavaṃ pajānāti,|| tassā ca nissaraṇaṃ pajānāti,|| kallaṃ nu kho tena tad abhinanditun’ ti?|| ||
“Tatr’Ānanda, yā’yaṃ chaṭṭhā viññāṇa-ṭhiti sabbaso Ākāsanañ-c’āyatanaṃ samati-k-kamma anantaṃ viññāṇa’nti Viññāṇañ-c’āyatanūpagā, yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti, tassā ca samudayaṃ pajānāti, tassā ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti, tassā ca assādaṃ pajānāti, tassā ca ādīnavaṃ pajānāti, tassā ca nissaraṇaṃ pajānāti, kallaṃ nu kho tena tad abhinanditun’ ti?|| ||
“Tatr’Ānanda, yā’yaṃ sattamā viññāṇa-ṭhiti sabbaso Viññāṇañ-c’āyatanaṃ samati-k-kamma|| ‘N’atthi kiñci’ ti|| Ākiñ caññ’āyatanūpagā.|| ||
Yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti,|| tassā ca samudayaṃ pajānāti,|| tassā ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti,|| tassā ca assādaṃ pajānāti,|| tassā ca ādīnavaṃ pajānāti,|| tassā ca nissaraṇaṃ pajānāti,|| kallaṃ nu tena tad abhinanditun’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tatr’Ānanda, yam idaṃ Asañña-sattāyatanaṃ.|| ||
Yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti,|| tassa ca samudayaṃ pajānāti,|| tassa ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti,|| tassa ca assādaṃ pajānāti,|| tassa ca ādīnavaṃ pajānāti,|| tassa ca nissaraṇaṃ pajānāti,|| kallaṃ nu kho tena tad abhinanditun’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Tatr’Ānanda, yam idaṃ n’evasaññā-nāsaññāyatanaṃ.|| ||
Yo nu kho Ānanda, tañ ca pajānāti,|| tassa ca samudayaṃ pajānāti,|| tassa ca atthaṅ-gamaṃ pajānāti,|| tassa ca assādaṃ pajānāti,|| tassa ca ādīnavaṃ pajānāti,|| tassa ca nissaraṇaṃ pajānāti,|| kallaṃ nu kho tena tad abhinanditun’ ti?|| ||
“No h’etaṃ bhante.”|| ||
“Yato kho Ānanda, bhikkhu imāsañ ca|| sattannaṃ viññāṇa-ṭhitinaṃ imesañ ca|| dvinnaṃ āyatanānaṃ samudayañ ca|| atthaṅ-gamañ ca|| assādañ ca|| ādīnavañ ca|| nissaraṇañ ca|| yathā-bhūtaṃ viditvā anupādā vimutto hoti,|| ayaṃ vuccati Ānanda, bhikkhu paññā-vimutto.|| ||
[35][pts][bodh][than][olds] “Aṭṭha kho ime Ānanda vimokkhā.|| ||
Katame aṭṭha?|| ||
Rūpī rūpāni passati.|| ||
Ayaṃ paṭhamo vimokkho.|| ||
Ajjhattaṃ arūpa-saññī bahiddhā rūpāni passati.|| ||
Ayaṃ dutiyo vimokkho.|| ||
[71] Subhan’t’eva adhimutto hoti.|| ||
Ayaṃ tatiyo vimokkho.|| ||
Sabbaso rūpa-saññānaṃ samati-k-kamā paṭigha-saññānaṃ atthaṅ-gamā nānatta-saññānaṃ amanasikārā|| ‘Ananto ākāso’ ti|| Ākāsanañ-c’āyatanaṃ upasampajja viharati.|| ||
Ayaṃ catuttho vimokkho.|| ||
Sabbaso Ākāsanañ-c’āyatanaṃ samati-k-kamma|| ‘Anantaṃ viññāṇan’ ti|| Viññāṇañ-c’āyatanaṃ upasampajja viharati.|| ||
Ayaṃ pañcamo vimokkho.|| ||
Sabbaso Viññāṇañ-c’āyatanaṃ samati-k-kamma|| ‘N’atthi kiñcī’ ti Ākiñcaññ’āyatanaṃ upasampajja viharati.|| ||
Ayaṃ chaṭṭho vimokkho,|| ||
Sabbaso Ākiñcaññ’āyatanaṃ samati-k-kamma n’evasaññā-nāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati.|| ||
Ayaṃ sattamo vimokkho.|| ||
Sabbaso n’evasaññā-nāsaññāyatanaṃ samati-k-kamma saññā-vedayita-nirodhaṃ upasampajja viharati.|| ||
Ayaṃ aṭṭhamo vimokkho.|| ||
Ime kho Ānanda, aṭṭha vimokkhā.|| ||
[36][pts][bodh][than][olds] “Yato kho Ānanda,|| bhikkhu ime aṭṭha vimokkhe anulomam pi samāpajjati,|| paṭilomam pi samāpajjati,|| anuloma-paṭilomam pi samāpajjati,|| yatth’icchakaṃ yad’icchakaṃ yāvad’icchakaṃ samāpajjati pi|| vuṭṭhāti pi,|| āsavānañ ca khayā anāsavaṃ ceto-vimuttiṃ|| paññā-vimuttiṃ|| diṭṭhe’va dhamme sayaṃ abhiññā sacchi-katvā upasampajja viharati,|| ayaṃ vuccat Ānanda, bhikkhu ubhato-bhāga-vimutto,|| imāya ca Ānanda ubhato-bhāga-vimuttiyā aññā ubhato-bhāga-vimutti uttarītarā vā paṇītatarā vā n’atthi” ti.|| ||
Idam avoca Bhagavā.|| ||
Attamano āyasmā Ānando Bhagavato bhāsitaṃ abhinandī ti.|| ||
Mahānidānasuttaṃ niṭṭhitaṃ dutiyaṃ.|| ||
Nguồn : Source link https://obo.genaud.net/
Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn