Dīgha Nikāya
Sutta 14
Adapted from the digital version of the Sri Lanka Buddha Jayanti Tripitaka Series
[1]
Ekaṃ samayaṃ Bhagavā Sāvatthiyaṃ viharati|| Jetavane Anāthapiṇḍikassa ārāme Kareri-kuṭikāyaṃ.|| ||
Atha kho sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchā-bhattaṃ piṇḍa-pāta-paṭikkantānaṃ Kareri-maṇḍala-māḷe sanni-sinnānaṃ sanni-patinānaṃ pubbe-nivāsa-paṭisaṃyuttā dhammī kathā udapādi:|| ||
“Iti pubbe nivāso,|| iti pubbe nivāso” ti.|| ||
2. Assosi kho Bhagavā dibbāya sota-dhātuyā visuddhāya atikkanta-mānusikāya tesaṃ bhikkhūnaṃ imaṃ kathā-sallāpaṃ.|| ||
Atha kho Bhagavā uṭṭhāy’āsanā yena Kareri-maṇḍala-māḷo ten’upasaṅkami,|| upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.|| ||
Nisajja kho Bhagavā bhikkhū āmantesi:|| ||
“Kāya nu’ttha bhikkhave,|| etarahi kathāya sanni-sinnā?|| ||
Kā ca pana vo antarā kathā vippakatā” ti?|| ||
3. Evaṃ vutte te bhikkhū Bhagavantaṃ etad avocuṃ:|| ||
“Idha bhante amhākaṃ pacchā-bhattaṃ piṇḍa-pāta- [2] paṭikkantānaṃ Kareri-maṇḍala-māḷe sanni-sinnānaṃ sanni-patitānaṃ pubbe-nivāsa-paṭisaṃyuttā dhammī kathā udapādi:|| ||
‘Iti pubbe-nivāso,|| iti pubbe-nivāso’ ti.|| ||
Ayaṃ kho no bhante antarā kathā vippakathā|| atha Bhagavā anuppatto” ti.|| ||
4. “Iccheyyātha no tumhe bhikkhave,|| pubbe-nivāsa-paṭisaṃyuttaṃ dhammiṃ kathaṃ sotun” ti?|| ||
“Etassa Bhagavā kālo,|| etasusa Sugata kālo,|| yaṃ Bhagavā pubbe-nivāsa-paṭisaṃyuttaṃ dhammiṃ kathaṃ kareyya|| Bhagavato sutvā bhikkhu dhāressantī” ti.|| ||
“Tena hi bhikkhave, suṇātha,|| sādhukaṃ manasi-karotha,|| bhāsissāmī” ti.|| ||
“Evaṃ bhante” ti|| kho te bhikkhu Bhagavato paccassosuṃ.|| ||
Bhagavā etad avoca:
5. Ito so bhikkhave, eka-navuto kappo yaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Ito so bhikkhave, eka-tiṃso kappo yaṃ Sikhī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Tasmiṃ yeva kho bhikkhave, eka-tiṃse kappe Vessabhū Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi|| ||
Imasmiṃ yeva kho bhikkhave, bhadda-kappe Kakusandho Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Imasmiṃ yeva kho bhikkhave, bhadda-kappe Koṇāgamano Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Imasmiṃ yeva kho bhikkhave, bhadda-kappe Kassapo Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Imasmiṃ yeva kho bhikkhave, bhadda-kappe ahaṃ etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho loke uppanno.|| ||
■
6. Vipassī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Sikhī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho [3] khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vessabhū bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Kakusandho bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Koṇāgamano bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kassapo bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Ahaṃ bhikkhave, etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosiṃ,|| khattiya-kule uppanno.|| ||
■
7. Vipassī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Sikhī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vessabhū bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Kakusandho bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Koṇāgamano bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kassapo bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Ahaṃ bhikkhave, etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho Gotamo gottena.|| ||
■
8. Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa asīti vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Sikhissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa sattativassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vessabhussa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa saṭṭhivassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kakusandhassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa cattārīsam vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tiṃsa vassa-sahassāni āyuppamā- [4] ṇaṃ ahosi.|| ||
Kassapassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa vīsatiṃ vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Mayhaṃ bhikkhave, etarahi appakaṃ āyu-p-pamāṇaṃ parittaṃ lahukaṃ yo ciraṃ jīvati so vassa-sataṃ appaṃ vā bhiyyo.|| ||
■
9. Vipassī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.|| ||
Sikhī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho puṇḍarīkassa mūle abhisambuddho.|| ||
Vessabhū bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sālassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kakusandho bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sirīsassa mūle abhisambuddho.|| ||
Koṇāgamano bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho udumbarassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kassapo bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho nigrodhassa mūle abhisambuddho.|| ||
Ahaṃ bhikkhave, etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho assatthassa mūle abhisambuddho.|| ||
■
10. Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khaṇḍa-Ṭissaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Sikhissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Abhibhū-Sambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vessabhussa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Soṇ-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kakusandhassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Vidhura-Sañjīvaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bhiyyos-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi [5] aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kassapassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Tissa-Bhāradvājaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Mayhaṃ bhikkhave, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Sāriputta-Moggallānaṃ nāma sāvakayugaṃ hoti aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
■
11. Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asīti-bhikkhu-sahassāni.|| ||
Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvākānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Sikhissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Sikhissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vessabhussa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi saṭṭhi bhikkhu-sahassāni.|| ||
Vessabhussa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kakusandhassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi cattārīsam bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kakusandhassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa bhikkhave, Bhagavato arahato sammā- [6]sambuddhassa|| eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi tiṃsa bhikkhu-sahassāni.|| ||
Koṇāgamanassa bhikkhave,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kassapassa bhikkhave,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi vīsati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kassapassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Mayhaṃ bhikkhave, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aḍḍhate’asāni bhikkhu-satāni.|| ||
Mayhaṃ bhikkhave, ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
■
12. Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Sikhissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khemaṅkaro nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vessabhussa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Upasanto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kakusandhassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Buddhijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Koṇāgamanassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sotthijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kassapassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sabbamitto nāma bhikkhū upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Mayhaṃ bhikkhave, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Ānando bhikkhu upaṭṭhāko hoti aggupaṭṭhāko.|| ||
■
13. Vipassissa bhikkhatva Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bandhumā nāma rājā pitā ahosi|| Ban- [7] dhumatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Bandhumassa rañño Bandhumatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Sikhissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aruṇo nāma rājā pitā ahosi|| Pabhāvatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Aruṇassa rañño aruṇavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vessabhussa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Suppatīto nāma rājā pitā ahosi|| Yasavatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Suppatītassa rañño anomaṃ nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kakusandhassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aggidatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Visākhā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana bhikkhave, samayena Khemo nāma rājā ahosi.|| ||
Khemassa rañño Khemavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Uttarā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana bhikkhave, samayena Sobho nāma rājā ahosi.|| ||
Sobhassa rañño sobhāvatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kassapassa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Dhanavatī nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana bhikkhave, samayena Kikī nāma rājā ahosi.|| ||
Kikissa rañño Bārāṇasī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Mayhaṃ bhikkhave, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Suddhodano rājā pitā ahosi,|| Māyā devī mātā janetti.|| ||
Kapilavatthu nāma nagaraṃ rāja-dhānī” ti.|| ||
Idam avoca Bhagavā,|| idaṃ vatvā Sugato uṭṭhāy’āsanā vihāraṃ pāvisi.|| ||
[8] 14. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acira-pakkantassa Bhagavato ayam antarā kathā udapādi:|| ||
“Acchariyaṃ āvuso|| abbhutaṃ āvuso|| Tathāgatassa mahiddhi-katā mah-ā-nubhāvatā,|| yatra hi nāma Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi anussarissati,|| nāmato pi anussarissati,|| gottato pi anussarissati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarissati,|| sāvaka-yugato pi anussarissati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarissati:|| ||
‘Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā|| evaṃ gottā|| evaṃ sīlā|| evaṃ dhammā|| evaṃ paññā|| evaṃ vihārī|| evaṃ vimuttā|| te Bhagavanto ahesuṃ iti pī’ ti.|| ||
Kin nu kho āvuso?|| ||
Tathāgatass’eva nu kho esā dhamma-dhātu suppaṭi-viddhā,|| yassā dhamma-dhātuyā suppaṭi-viddhattā Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi anussarati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato pi anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
‘Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā|| evaṃ gottā|| evaṃ sīlā|| evaṃ dhammā|| evaṃ paññā|| evaṃ vihārī|| evaṃ vimuttā|| te Bhagavanto ahesuṃ iti pī’ ti.|| ||
Udāhu devatā Tathāgatassa etam atthaṃ ārocesuṃ yena Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chin- [9] na-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi anussarati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato pi anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
‘Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā|| evaṃ gottā|| evaṃ sīlā|| evaṃ dhammā|| evaṃ paññā|| evaṃ vihārī|| evaṃ vimuttā|| te Bhagavanto ahesuṃ iti pī’ ti?|| ||
Ayañ ca h’idaṃ tesaṃ bhikkhūnaṃ antarā kathā vippakatā hoti.|| ||
■
15. Atha kho Bhagavā sāyaṇha-samayaṃ paṭisallāṇā vuṭṭhito yena,|| Kareri-maṇḍala-māḷo ten’upasaṅkami.|| ||
Upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.|| ||
Nisajja kho Bhagavā bhikkhū āmantesi:|| ||
“Kāyanu’ttha bhikkhave, etarahi kathāya sanni-sinnā?|| ||
Kā ca pana vo antarā kathā vippakatā?” ti?|| ||
Evaṃ vutte te bhikkhū Bhagavantaṃ etad avocuṃ:|| ||
“Idha bhante amhākaṃ acira-pakkantassa Bhagavato ayam antarā kathā udapādi:
‘Acchariyaṃ āvuso abbhutaṃ āvuso Tathāgatassa mahiddhi-katā mah-ā-nubhāvatā,|| yatra hi nāma Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chinna vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi anussarissati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato pi anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
“Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā|| evaṃ gottā|| evaṃ sīlā|| evaṃ dhammā|| evaṃ paññā|| evaṃ vihārī|| evaṃ vimuttā|| te Bhagavanto ahesuṃ iti pī” ti.|| ||
Kin nu kho āvuso?|| ||
Tathāgatass’eva nu kho esā dhamma-dhātu suppaṭi-viddhā yassā dhamma-dhātuyā suppaṭi-viddhattā Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi anussarati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato pi anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
‘Evaṃ [10] jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā|| evaṃ gottā|| evaṃ sīlā|| evaṃ dhammā|| evaṃ paññā|| evaṃ vihārī|| evaṃ vimuttā|| te Bhagavanto ahesuṃ iti pī’ ti?|| ||
Udāhu devatā Tathāgatassa etam atthaṃ ārocesuṃ yena Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi anussarati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato pi anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
‘Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā|| evaṃ gottā|| evaṃ sīlā|| evaṃ dhammā|| evaṃ paññā|| evaṃ vihārī|| evaṃ vimuttā|| te Bhagavanto ahesuṃ iti pī’ ti?|| ||
Ayaṃ kho no bhante antarā kathā vippakatā|| atha Bhagavā anuppatto” ti.|| ||
■
16. “Tathāgatass’ev’esā bhikkhave, dhamma-dhātu suppaṭi-viddhā yassā dhamma-dhātuyā suppaṭi-viddhattā Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi anussarati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato pi anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
‘Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā|| evaṃ gottā|| evaṃ sīlā|| evaṃ dhammā|| evaṃ paññā|| evaṃ vihārī|| evaṃ vimuttā|| te Bhagavanto ahesuṃ iti pī’ ti.|| ||
Devatā pi Tathāgatassa etam atthaṃ ārocesuṃ yena Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe sabba-dukkha-vītivatte jātito pi anussarati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato pi anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
‘Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā|| evaṃ gottā|| evaṃ sīlā|| evaṃ dhammā|| evaṃ paññā|| evaṃ vihārī|| evaṃ vimuttā|| te Bhagavanto ahesuṃ iti pī’ ti.|| ||
■
17. Iccheyyātha no tumhe bhikkhave,|| bhiyyoso mattāya [11] pubbe-nivāsa-paṭisaṃyuttaṃ dhammiṃ kathaṃ sotun” ti?
“Etassa Bhagavā kālo,|| etassa Sugata kālo.|| ||
Yaṃ Bhagavā bhiyyoso mattāya pubbe-nivāsa-paṭisaṃyuttaṃ dhammiṃ kathaṃ kareyya,|| Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī” ti.|| ||
“Tena hi bhikkhave,|| suṇātha,|| sādhukaṃ manasi-karotha,|| bhāsissāmī” ti.|| ||
“Evaṃ bhante” ti|| kho te bhikkhu Bhagavato paccassosuṃ.|| ||
■
Bhagavā etad avoca:
18. “Ito so bhikkhave, eka-navuto kappo|| yaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Vipassī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vipassī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vipassī bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa asīti-vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vipassī bhikkhave, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.|| ||
Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khaṇḍa-Ṭissaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asīti-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vipassissa bhikkhave, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bandhumā nāma rājā pitā ahosi.|| ||
Bandhumatī [12] nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Bandhumassa rañño Bandhumatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
19. Atha kho bhikkhave, Vipassī Bodhisatto Tusitā kāyā cavitvā sato sampajāno mātu-kucchiṃ okkami.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
20. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto Tusitā kāyā cavitvā mātu-kucchiṃ okkamati,|| atha sa-devake loke sa-Mārake sa-brahmake,|| sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātu-bhavati ati-k-kamma devānaṃ devānubhāvaṃ.|| ||
Yā pi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāra-timisā,|| yattha pi’me candima-suriyā evaṃ mahiddhikā evaṃ mah-ā-nubhāvā ābhāya nānubhonti,|| tattha pi appamāṇo uḷāro obhāso pātu-bhavati ati-k-kamm’eva devānaṃ devānubhāvā.|| ||
Ye pi tattha sattā uppannā,|| te pi ten’obhāsena aññam aññaṃ sañjānanti:|| ||
‘Aññe pi kira bho santi sattā idh’ūpapannā’ ti.|| ||
Ayañ ca dasa-sahassī loka-dhātu saṃkampati sampakampati sampavedhati.|| ||
Appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātu-bhavati ati-k-kamm’eva devānaṃ devānubhāvaṃ.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
21. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu-kucchiṃ okkanto hoti,|| cattāro naṃ deva puttā catuddisaṃ rakkhāya upagacchanti:|| ‘Mā naṃ Bodhisattaṃ vā Bodhisattamātaraṃ vā manusso vā amanusso vā koci vā viheṭhesī’ ti.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
22. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu-kucchiṃ okkanto hoti,|| pakatiyā sīla-vatī Bodhisatta-mātā hoti viratā pāṇ-ā-tipātā,|| viratā adinn’ādānā,|| viratā kāmesu [13] micchā-cārā, viratā musā-vādā,|| viratā surā-meraya-majja-pamādaṭṭhānā.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
23. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu-kucchiṃ okkanto hoti,|| na Bodhisatta-mātu purisesu mānasaṃ uppajjati kāma-guṇūpasaṃhitaṃ,|| anatikka-maniyā ca Bodhisatta-mātā hoti kenaci purisena ratta-cittena.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
24. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu-kucchiṃ okkanto hoti,|| lābhinī Bodhisatta-mātā hoti pañcannaṃ kāma-guṇānaṃ|| sā pañcahi kāma-guṇehi samappitā samaṅgībhūtā parivāreti.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
25. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu-kucchiṃ okkanto hoti,|| na Bodhisatta-mātu koci eva ābādho uppajjati|| sukhinī Bodhisatta-mātā hoti akilanta-kāyā|| Bodhisattañ ca Bodhisatta-mātā tiro-kucchi-gataṃ passati sabbaṅga-paccaṅgiṃ abhinindriyaṃ.|| ||
Seyyathā pi, bhikkhave, maṇi veeriyo subho jātimā aṭṭhaṃso suparikamma-kato accho vi-p-pasanno sabbākāra-sampanno.|| ||
Tatra’ssa suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā|| pītaṃ vā|| lohitaṃ vā|| odātaṃ vā|| paṇḍu-suttaṃ vā.|| ||
Tam enaṃ cakkhumā puriso hatthe karitvā pacc’avekkheyya:|| ||
‘Ayaṃ kho maṇi veeriyo subho jātimā aṭṭhaṃso supari-kamma-kato accho vi-p-pasanno sabbākāra-sampanno.|| ||
Tatr’idaṃ suttaṃ āvutaṃ nīlaṃ vā|| pītaṃ vā|| lohitaṃ vā|| odātaṃ vā|| paṇḍusuttaṃ vā’ ti.|| ||
Evam eva kho bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu-kucchiṃ okkanto hoti,|| na Bodhisatta-mātu koci-d-eva ābādho uppajjati,|| sukhinī Bodhisatta-mātā hoti akilanta-kāyā|| Bodhisattañ [14] ca Bodhisatta-mātā tiro-kucchi-gataṃ passati sabbaṅga-paccaṅgiṃ abhīnindriyaṃ|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
26. Dhammatā esā bhikkhave, sattāha-jāte Bodhisatte Bodhisatta-mātā kālaṃ karoti,|| Tusitaṃ kāyaṃ uppajjati.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
27. Dhammatā esā bhikkhave, yathā aññā itthikā nava vā dasa vā māse gabbhaṃ kucchinā pariharitvā vijāyanti,|| na h’evaṃ Bodhisattaṃ Bodhisatta-mātā vijāyati|| das’eva māsāni Bodhisattaṃ Bodhisatta-mātā kucchinā pariharitvā vijāyati.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
28. Dhammatā esā bhikkhave, yathā aññā itthikā nisinnā vā nipannā vā vijāyanti,|| na h’evaṃ Bodhisattaṃ Bodhisatta-mātā vijāyati|| ṭhitā’va Bodhisattaṃ Bodhisatta-mātā vijāyati.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
29. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu kucchimhā ni-k-khamati,|| devā paṭhamaṃ patigaṇhanti,|| pacchā manussā.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
30. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu kucchimhā ni-k-khamati,|| appatto va Bodhisatto paṭhaviṃ hoti,|| cattāro naṃ deva puttā paṭiggahetvā mātu purato ṭhapenti:|| ||
‘Attamanā devi hohi Mahesakkho|| te putto uppanno’ ti.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
31. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu kucchimhā ni-k-khamati,|| visado va ni-k-khamati,|| amakkhito uddena|| amakkhito semhena|| amakkhito ruhirena,|| amakkhito kenaci asucinā,|| suddho visado.|| ||
Seyyathā pi, bhikkhave, maṇi-ratanaṃ Kāsike vatthe nikkhittaṃ,|| n’eva maṇi-ratanaṃ Kāsikaṃ vatthaṃ makkheti,|| nā pi Kāsikaṃ vatthaṃ maṇi-ratanaṃ makkheti.|| ||
Taṃ kissa hetu?|| ||
Ubhinnaṃ suddhattā.|| ||
Evam eva kho bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu kucchimhā ni-k-khamati,|| visado va ni-k-khamati,|| amakkhito uddena|| amakkhito [15] semhena|| amakkhito ruhirena|| amakkhito kenaci asucinā,|| suddho visado.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
32. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu kucchimhā ni-k-khamati,|| dve udakassa dhārā antaḷikkhā pātu-bhavanti.:|| ekā sītassa ekā uṇhassa,|| yena Bodhisattassa udaka-kiccaṃ karonti mātucca.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
33. Dhammatā esā bhikkhave, sampati-jāto Bodhisatto samehi pādehi patiṭṭhahitvā uttarābhimukho satta pada-vītihārena gacchati,|| setamhi chatte anuhīramāne,|| sabbā ca disā viloketi,|| āsahiñ ca vācaṃ bhāsati:|| ||
‘Aggo’ham asmi lokassa,|| jeṭṭho’ham asmi lokassa,|| seṭṭho’ham asmi lokassa,|| ayam antimā jāti,|| n’atthi’dāni puna-b-bhavo’ ti.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
■
34. Dhammatā esā bhikkhave, yadā Bodhisatto mātu kucchimhā ni-k-khamati,|| atha sa-devake loke sa-Mārake sa-brahmake,|| sa-s-samaṇa-brāhmaṇiyā pajāya sadeva-manussāya appamāṇo uḷāro obhāso pātu-bhavati,|| ati-k-kamm’eva devānaṃ devānubhāvaṃ.|| ||
Yā pi tā lokantarikā aghā asaṃvutā andhakārā andhakāra-timisā,|| yattha pi’me candima-suriyā evaṃ mahiddhikā evaṃ mah-ā-nubhāvā ābhāya nānubhonti,|| tattha pi appamāṇo uḷāro obhāso pātu bhavati ati-k-kamm’eva devānaṃ devānubhāvaṃ.|| ||
Ye pi tattha sattā uppannā,|| te pi ten’obhāsena aññam aññaṃ sañjānanti:|| ||
‘Aññe pi kira bho santi sattā idh’ūpapannā’ ti.|| ||
Ayañ ca dasa-sahassī loka-dhātu saṃkampati sampakampati sampavedhati.|| ||
Appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātu-bhavati ati-k-kamm’eva devānaṃ devānubhāvaṃ.|| ||
Ayam ettha dhammatā.|| ||
[16] 35. Jāte kho pana bhikkhave,|| Vipassamhi kumāre, Bandhumato rañño paṭivedesuṃ:|| ||
‘Putto te deva jāto,|| taṃ devo passatu’ ti.|| ||
Addasā kho bhikkhave, Bandhumā rājā Vipassiṃ kumāraṃ, disvā nemitte brāhmaṇe āmantāpetvā etad avoca:
‘Passantu bhonto nemittā brāhmaṇā kumāran’ ti.|| ||
Addasaṃsu kho bhikkhave,|| nemittā brāhmaṇā Vipassiṃ kumāraṃ disvā Bandhumaṃ rājānaṃ etad avocuṃ:|| ||
‘Attamano deva hohi,|| Mahesakkho te deva putto uppanno.|| ||
Lābhā te mahārāja,|| su-laddhaṃ te mahārāja,|| yassa te kule eva-rūpo putto uppanno.|| ||
■
36. “Ayaṃ hi deva kumāro dvattiṃsa Mahā-purisa-lakkhaṇehi samannāgato,|| yehi samannāgatassa Mahā-purisassa dve gatiyo bhavanti anaññā:|| ||
Sace agāraṃ ajjhā-vasati,|| rājā hoti cakka-vattī|| dhammiko Dhamma-rājā|| cāturanto vijitāvī|| jana-padatthāvariya-p-patto|| satta-ratana-samannāgato.|| ||
Tass’imāni satta ratanāni bhavanti,|| seyyath’īdaṃ:
Cakka-ratanaṃ|| hatthi-ratanaṃ|| assa-ratanaṃ|| maṇi-ratanaṃ|| itthi-ratanaṃ|| gahapati-ratanaṃ|| parināyaka-ratanam eva sattamaṃ.|| ||
Paro sahassaṃ kho pan’assa puttā bhavanti sūrā viraṅga-rūpā parasena-p-pamaddanā.|| ||
So imaṃ paṭhaviṃ sāgara-pariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijīya ajjhā-vasati.|| ||
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati,|| arahaṃ hoti Sammā-SamBuddho loke vivatta-c-chado.|| ||
37. Katamehi c’āyaṃ dve kumāro dvattiṃsa Mahā-purisa-lakkhaṇehi samannāgato yehi samannāgatassa Mahā-purisassa dve gatiyo bhavanti anaññā?|| ||
Sace agāraṃ ajjhā-vasati,|| rājā hoti cakka-vattī dhammiko Dhamma-rājā cāturanto vijitāvī jana-padatthāvariya-p-patto satta-ratana-samannāgato.|| ||
Tass’imāni satta ratanāni [17] bhavanti:|| seyyath’īdaṃ:|| ||
Cakka-ratanaṃ|| hatthi-ratanaṃ|| assa-ratanaṃ|| maṇi-ratanaṃ|| itthi-ratanaṃ|| gahapati-ratanaṃ|| parināyaka-ratanam eva sattamaṃ.|| ||
Paro sahassaṃ kho pan’assa puttā bhavanti sūrā vīraṅga-rūpā parasena-p-pamaddanā.|| ||
So imaṃ paṭhaviṃ sāgara-pariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhā-vasati.|| ||
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati,|| arahaṃ hoti Sammā-SamBuddho loke vivatta-c-chado.|| ||
‘Ayaṃ hi deva kumāro suppati-ṭ-ṭhita-pādo.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro suppati-ṭ-ṭhita-pādo,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Imassa deva kumārassa heṭṭhā-pāda-talesu cakkāni jātāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāra-paripūrāṇi.|| ||
Yam pi deva imassa kumārassa heṭṭhā-pāda-talesu cakkāni jātāni sahassārāni sanemikāni sanābhikāni sabbākāra-paripūrāṇi,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro āyata-paṇhi.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro āyata-paṇhi,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro dīghaṅgulī.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro dīghaṅgulī,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro mudu-taluṇa-hattha-pādo.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro mudu-taluṇa-hattha-pādo,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro jālahatthapādo.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro jālahatthapādo,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro ussaṅkha-pādo.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro ussaṅkha-pādo,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro eṇi-jaṅgho.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro eṇi-jaṅgho,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro ṭhitako va anonamanto ubhohi pāṇi-talehi channukāni parimasati1 parimajjati.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro ṭhitako va anonamanto ubhohi pāṇi-talehi jannukāni parimasati parimajjati,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro kosohita-vatthaguyho.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro kosohita-vatthaguyho,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro suvaṇṇa-vaṇṇo kañcana-sannibhattaco.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro suvaṇṇa-vaṇṇo kañcana-sannibhattaco,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro sukhumacchavi.|| ||
Sukhu- [18] mattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalippati.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro sukhumacchavi,|| sukhumattā chaviyā rajojallaṃ kāye na upalippati,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro ekeka-lomo,|| ekekāni lo-māni loma kūpesu jātāni.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro ekeka-lomo|| ekekāni lo-māni loma kūpesu jātāni,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro uddhagga-lomo|| uddhaggāni lo-māni jātāni nīlāni añjana-vaṇṇāni kuṇḍalā-vattāni dakkhiṇā-vattaka-jātāni.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro uddhagga-lomo|| uddhaggāni lo-māni jātāni nīlāni añjana-vaṇṇāni kuṇḍalā-vattāni dakkhiṇā-vattaka-jātāni,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro brahmujju-gatto.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro brahmujju-gatto,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa mahā purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro sattussado.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro sattussado,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro sīha-pubbaddhakāyo.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro sīha-pubbaddhakāyo,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro citantaraṃso.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro citantaraṃso,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro nigrodha-parimaṇḍalo yāvatakcassa kāyo tāvatakcassa vyāmo,|| yāvatakcassa vyāmo tāvatakvassa kāyo.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro nigrodha-parimaṇḍalo yāvatakvassa kāyo tāvatakvassa vyāmo,|| yāvatakvassa vyāmo tāvatakvassa kāyo,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro samavatta-k-khandho.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro samavatta-k-khandho,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro ras’aggasaggī.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro ras’aggasaggī,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro sīha-hanu.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro sīha-hanu,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro cattāḷīsa-danto.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro cattāḷīsa-danto,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro sama-danto.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro sama-danto,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro avivara-danto.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro avivara-danto,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro susukka-dāṭho.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro susukka-dāṭho,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro pahūta-jivho.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro pahūta-jivho,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro brahmassaro karavīka-bhāṇī.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro brahmassaro karavīka-bhāṇī,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro abhinīla-netto.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro abhinīla-netto,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro go-pakhumo.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro go-pakhumo,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Imassa deva kumārassa uṇṇā bhamukantare jātā odātā mudu-tūla-sannihā.|| ||
Yam pi deva imassa kumārassa uṇṇā bhamukantare jātā odātā mudu-tūla-sannibhā,|| [19] idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
Ayaṃ hi deva kumāro uṇhīsa-sīso.|| ||
Yam pāyaṃ deva kumāro uṇhīsa-sīso,|| idam pi’ssa Mahā-purisassa Mahā-purisa-lakkhaṇaṃ bhavati.|| ||
■
38. Imehi kho ayaṃ deva kumāro dvattiṃsa Mahā-purisa-lakkhaṇehi samannāgato,|| yehi samannāgatassa Mahā-purisassa dve gatiyo bhavanti anaññā.|| ||
Sace agāraṃ ajjhā-vasati,|| rājā hoti cakka-vatti|| dhammiko Dhamma-rājā|| cāturanto vijitāvī|| jana-padatthāvariya-p-patto|| satta-ratana-samannāgato.|| ||
Tass’imāni satta-ratanāni bhavanti,|| seyyath’īdaṃ|| ||
Cakka-ratanaṃ|| hatthi-ratanaṃ|| assa-ratanaṃ|| maṇi-ratanaṃ|| itthi-ratanaṃ|| gahapati-ratanaṃ|| parināyaka-ratanam eva sattamaṃ.|| ||
Paro sahassaṃ kho pan’assa puttā bhavanti sūrā vīraṅga-rūpā parasena-p-pamaddanā.|| ||
So imaṃ paṭhaviṃ sāgara-pariyantaṃ adaṇḍena asatthena dhammena abhivijiya ajjhā-vasati.|| ||
Sace kho pana agārasmā anagāriyaṃ pabbajati,|| arahaṃ hoti Sammā-SamBuddho loke vīvattacchado’ ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā nemitte brāhmaṇe ahatehi vatthehi acchādāpetvā sabba-kāmehi santappesi.|| ||
39. Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā Vipassissa kumārassa dhātiyo upaṭṭhāpesi.|| ||
Aññā sudaṃ pāyenti|| aññā nahāpenti|| aññā dhārenti|| aññā aṅkena pariharanti.|| ||
Jātassa kho pana bhikkhave, Vipassissa kumārassa setacchattaṃ dhārīyittha divā c’eva rattiñ ca:|| ||
‘Mā naṃ sītaṃ vā|| uṇhaṃ vā|| tiṇaṃ vā|| rajo vā|| ussāvo vā bādha’ ti.|| ||
Jāto kho pana bhikkhave, Vipassī kumāro bahuno janassa piyo ahosi manāpo.|| ||
Seyyathā pi, bhikkhave, uppalaṃ vā|| [20] padumaṃ vā|| puṇḍarīkaṃ vā|| bahuno janassa piyaṃ manāpaṃ,|| evam eva kho, bhikkhave, Vipassī kumāro bahuno janassa piyo ahosi manāpo.|| ||
Svāssudaṃ aṅken’eva aṅkaṃ pariharīyati.|| ||
40. Jāto kho pana bhikkhave, Vipassī kumāro mañjussaro ca ahosi|| vaggu-ssaro ca|| madhura-ssaro ca|| pemanīva-ssaro ca.|| ||
Seyyathā pi bhikkhave, Himavante pabbate karavīkā nāma sakuṇa-jāti mañju-ssarā ca|| vaggu-ssarā ca|| madhura-ssarā ca|| pemanīya-ssarā ca,|| evam eva kho, bhikkhave, Vipassī kumāro mañjussaro ca ahosi|| vaggu-ssaro ca|| madhura-ssaro ca|| pemanīva-ssaro ca.|| ||
■
41. Jātassa kho pana bhikkhave, Vipassissa kumārassa kamma-vipākajaṃ dibbaṃ cakkhu pātur ahosi,|| yena sudaṃ samantā yojanaṃ passati divā c’eva rattiñ ca.|| ||
42. Jāto kho pana bhikkhave, Vipassī kumāro animisanto pekkhati,|| seyyathā pi devā Tāvatiṃsā.|| ||
‘Animisanto kumāro pekkhatī’ ti kho bhikkhave, Vipassissa kumārassa|| “Vipassī, Vipassī” tv’eva samaññā udapādi.|| ||
Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā attha-karaṇe nisinno,|| Vipassiṃ kumāraṃ aṅke nisīdāpetvā atthe [21] anusāsati.|| ||
Tatra sudaṃ bhikkhave, Vipassī kumāro pitu aṅke nisinno viceyya viceyya atthe panayati ñāyena.|| ||
“Viceyya viceyya kumāro atthe panayati ñāyenā” ti kho bhikkhave, Vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya “Vipassī, Vipassī” tv’eva samaññā udapādi.|| ||
43. Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā Vipassissa kumārassa tayo pāsāde kārāpesi,|| ekaṃ vassikaṃ|| ekaṃ hemantikaṃ|| ekaṃ gimhikaṃ,|| pañca kāma-guṇāni upaṭṭhāpesi.|| ||
Tatra sudaṃ bhikkhave, Vipassī kumāro vassike pāsāde vassike cattāro māse nippurisehi turiyehi paricāriyamāno na heṭṭhā pāsādaṃ orohati.|| ||
Jāti-khaṇḍaṃ niṭṭhitaṃ
§
Paṭhama Kabhāṇavāraṃ*
44. Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro bahunnaṃ vassānaṃ|| bahunnaṃ vassa-satānaṃ|| bahunnaṃ vassa-sahassānaṃ accayena sārathiṃ āmantesi:|| ||
‘Yojehi samma sārathi bhaddāni bhaddāni yānāni,|| uyyāna-bhūmiṃ gacchāma bhūmiṃ dassanāyā’ ti.|| ||
‘Evaṃ devā’ ti kho bhikkhave, sārathi Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojapetvā Vipassissa kumārassa paṭivedesi:|| ||
‘Yuttāni kho te deva bhaddāni bhaddāni yānāni|| yassa dāni kālaṃ maññasī’ ti.|| ||
45. Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro bhaddaṃ yānaṃ abhirūhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyāna-bhūmiṃ niyyāsi.|| ||
Addasā kho bhikkhave, Vipassī kumāro uyyāna- [22] bhūmiṃ niyyanto purisaṃ jiṇṇaṃ gopānasi-vaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍa-parāyaṇaṃ pavedhamānaṃ gacchantaṃ āturaṃ gata-yobbanaṃ.|| ||
Disvā sārathiṃ āmantesi:|| ||
“Ayam pana samma sārathi puriso kiṅ kato?|| ||
Kesā pi ssa na yathā aññesaṃ,|| kāyo pi’ssa na yathā aññesan” ti?|| ||
“Eso kho deva jiṇṇo nāmā” ti.|| ||
“Kim pan’eso samma sārathi jiṇṇo nāmā” ti?|| ||
“Eso kho deva jiṇṇo nāma:|| na dāni tena ciraṃ jīvitabbaṃ bhavissatī” ti.|| ||
“Kim pana samma sārathi aham pi jarā dhammo jaraṃ anatīto” ti?|| ||
“Tvañ ca deva mayañ c’amhā sabbe jarā dhammā jaraṃ anatītā” ti.|| ||
“Tena hi samma sārathī alan dān’ajja uyyāna-bhūmiyā,|| ito va antepuraṃ paccaniyyāhī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti kho bhikkhave, sārathī Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā tato va antepuraṃ paccaniyyāsi.|| ||
Tatra sudaṃ bhikkhave, Vipassī kumāro antepura-gato dukkhī dummano pajjhāyati:|| ||
“Dhir atthu kira bho jāti nāma,|| yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī” ti.|| ||
■
46. Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā sārathiṃ āmantāpetvā etad avoca:|| ||
“Kacci samma sārathi kumāro uyyāna-bhūmiyā abhiramittha?|| ||
Kaccī samma sārathi kumāro uyyāna-bhūmiyā atta-mano ahosī” ti?|| ||
“Na kho deva kumāro uyyāna-bhūmiyā abhiramittha.|| ||
Na kho deva kumāro uyyāna-bhūmiyā atta-mano ahosī” ti.|| ||
“Kim pana samma sārathi addasa kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanto” ti?|| ||
■
[23] 47. Addasā kho deva, kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanto purisaṃ jiṇṇaṃ gopānasi-vaṅkaṃ bhoggaṃ daṇḍa-parāyaṇaṃ pavedhamānaṃ gacchantaṃ āturaṃ gata-yobbanaṃ.|| ||
Disvā maṃ etad avoca:|| ||
“Ayam pana samma sārathi puriso kiṅ kato?|| ||
Kesā pi ssa na yathā aññesaṃ,|| kāyo pi’ssa na yathā aññesan” ti?|| ||
“Eso kho deva jiṇṇo nāmā” ti.|| ||
“Kim pan’eso samma sārathi jiṇṇo nāmā” ti?|| ||
“Eso kho deva jiṇṇo nāma:|| na dāni tena ciraṃ jīvitabbaṃ bhavissatī” ti.|| ||
“Kim pana samma sārathi aham pi jarā dhammo jaraṃ anatīto” ti?|| ||
“Tvañ ca deva mayañ c’amhā sabbe jarā dhammā jaraṃ anatītā” ti.|| ||
“Tena hi samma sārathī alan dān’ajja uyyāna-bhūmiyā,|| ito va antepuraṃ paccaniyyāhī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti kho ahaṃ deva, Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā tato va antepuraṃ paccaniyyāsi.|| ||
So kho kumāro antepura-gato dukkhī dummano pajjhāyati:|| ||
“Dhir atthu kira bho jāti nāma,|| yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī” ti.|| ||
■
48. Atha kho bhikkhave, Bandhumassa rañño etad ahosi:|| ||
“Mā h’eva kho Vipassī kumāro na rajjaṃ kāresi.|| ||
Mā h’eva Vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.|| ||
Mā h’eva nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ saccaṃ assa vacanan” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā Vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāma-guṇāni upaṭṭhāpesi yathā Vipassī kumāro rajjaṃ kāreyya,|| yatha Vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya,|| yathā nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ micchā assa vacanaṃ.|| ||
Tatra sudaṃ bhikkhave, Vipassī kumāro pañcahi kāma-guṇehi samappito samaṅgī-bhūto parivāreti.|| ||
49. Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro bahunnaṃ vassānaṃ|| bahunnaṃ vassa-satānaṃ|| bahunnaṃ vassa-sahassānaṃ accayena sārathiṃ āmantesi:|| ||
‘Yojehi samma sārathi bhaddāni bhaddāni yānāni,|| uyyāna-bhūmiṃ gacchāma bhūmiṃ dassanāyā’ ti.|| ||
‘Evaṃ devā’ ti kho bhikkhave, sārathi Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojapetvā Vipassissa kumārassa paṭivedesi:|| ||
‘Yuttāni kho te deva bhaddāni bhaddāni yānāni|| yassa dāni kālaṃ maññasī’ ti.|| ||
[24] 50. Addasā kho bhikkhave, Vipassī kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanto purisaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷha-gilānaṃ sake mutta-karīse paḷipannaṃ semānaṃ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ aññehi saṃvesiyamānaṃ.|| ||
Disvā sārathiṃ āmantesi:|| ||
“Ayam pana, samma sārathi, puriso kiṅ kato?|| ||
Akkhīni pi’ssa na yathā aññesaṃ,|| saro pi’ssa na yathā aññesan” ti?|| ||
“Eso kho deva, vyādhito nāmā” ti.|| ||
“Kim pana so samma sārathi, vyādhito nāmā” ti?|| ||
“Eso kho deva, vyādhito nāma:|| app eva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā” ti.
“Kim pana samma sārathi, aham pi vyādhi-dhammo vyādhiṃ anatīto” ti?|| ||
“Tvañ ca deva mayañ c’amhā sabbe vyādhi-dhammā vyādhiṃ anatītā” ti.|| ||
“Tena hi samma sārathī, alan dān’ajja uyyāna-bhūmiyā|| ito va antepuraṃ paccaniyyāhī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti|| kho bhikkhave, sārathi Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā tato va antepuraṃ paccaniyyāsi.|| ||
Tatra sudaṃ bhikkhave, Vipassī kumāro antepura-gato dukkhī dummano pajjhāyati:|| ||
“Dhir atthu kira bho jāti nāma,|| yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī|| vyādhi paññāyissati” ti.|| ||
■
51. Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā sārathiṃ āmantāpetvā etad avoca:|| ||
“Kacci samma sārathi kumāro uyyāna-bhūmiyā abhiramittha?|| ||
Kaccī samma sārathi kumāro uyyāna-bhūmiyā atta-mano ahosī” ti?|| ||
“Na kho deva kumāro uyyāna-bhūmiyā abhiramittha.|| ||
Na kho deva kumāro uyyāna-bhūmiyā atta-mano ahosī” ti.|| ||
“Kim pana samma sārathi addasa kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanto” ti?|| ||
■
52. Addasā kho deva, kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanto purisaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷha-gilānaṃ sake mutta- [25] karīse paḷipannaṃ semānaṃ aññehi vuṭṭhāpiyamānaṃ aññehi saṃvesiyamānaṃ.|| ||
Disvā maṃ etad avoca:|| ||
“Ayam pana, samma sārathi, puriso kiṅ kato?|| ||
Akkhīni pi’ssa na yathā aññesaṃ,|| saro pi’ssa na yathā aññesan” ti?|| ||
“Eso kho deva, vyādhito nāmā” ti.|| ||
“Kim pana so samma sārathi, vyādhito nāmā” ti?|| ||
“Eso kho deva, vyādhito nāma:|| app eva nāma tamhā ābādhā vuṭṭhaheyyā” ti.
“Kim pana samma sārathi, aham pi vyādhi-dhammo vyādhiṃ anatīto” ti?|| ||
“Tvañ ca deva mayañ c’amhā sabbe vyādhi-dhammā vyādhiṃ anatītā” ti.|| ||
“Tena hi samma sārathī, alan dān’ajja uyyāna-bhūmiyā|| ito va antepuraṃ paccaniyyāhī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti|| kho ahaṃ deva, Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā tato va antepuraṃ paccaniyyāsi.|| ||
So kho deva, kumāro antepura-gato dukkhī dummano pajjhāyati:|| ||
“Dhir atthu kira bho jāti nāma,|| yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissatī|| vyādhi paññāyissati” ti.|| ||
■
53. Atha kho bhikkhave, Bandhumassa rañño etad ahosi:|| ||
“Mā h’eva kho Vipassī kumāro na rajjaṃ kāresi.|| ||
Mā h’eva Vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.|| ||
Mā h’eva nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ saccaṃ assa vacanan” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā Vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāma-guṇāni upaṭṭhāpesi yathā Vipassī kumāro rajjaṃ kāreyya,|| yatha Vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya,|| yathā nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ micchā assa vacanaṃ.|| ||
Tatra sudaṃ bhikkhave, Vipassī kumāro pañcahi kāma-guṇehi samappito samaṅgī-bhūto parivāreti.|| ||
54. Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro bahunnaṃ vassānaṃ|| bahunnaṃ vassa-satānaṃ|| bahunnaṃ vassa-sahassānaṃ|| accayena sārathiṃ āmantesi:|| ||
‘Yojehi samma sārathi bhaddāni bhaddāni yānāni,|| uyyāna-bhūmiṃ gacchāma bhūmiṃ dassanāyā’ ti.|| ||
‘Evaṃ devā’ ti kho bhikkhave, sārathi Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojapetvā Vipassissa kumārassa paṭivedesi:|| ||
‘Yuttāni kho te deva bhaddāni bhaddāni yānāni|| yassa dāni kālaṃ maññasī’ ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro bhaddaṃ yānaṃ abhirūhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyāna-bhūmiṃ niyyāsi.|| ||
55. Addasā kho bhikkhave, Vipassī kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanto mahā-jana-kāyaṃ sanni-patitaṃ nānārattāṇañ ca dussānaṃ milātaṃ kayiramānaṃ.|| ||
Disvā sārathiṃ āmantesi:|| ||
“Kin nu kho so samma sārathi,|| mahājana-kāyo sanni-patito,|| nānārattāṇañ ca dussānaṃ milātaṃ kayiratī” ti?|| ||
[26] “Eso kho deva, kāla-kato nāmā” ti.|| ||
“Tena hi samma sārathi, yena so kāla-kato tena rathaṃ pesehī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti|| kho bhikkhave, sārathi Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā yena so kāla-kato tena rathaṃ pesesi.|| ||
56. Addasā kho bhikkhave, Vipassī kumāro petaṃ kāla-kataṃ.|| ||
Disvā sārathiṃ āmantesi:|| ||
“Kim panāyaṃ samma sārathi, kāla-kato nāmā” ti?|| ||
“Eso kho deva kāla-kato nāma:|| ||
Na dāni taṃ dakkhinti mātā vā pitā vā aññe vā ñāti-sālohitā.|| ||
So pi na dakkhissati mātaraṃ vā pitaraṃ vā aññe vā ñāti-sālohite” ti.|| ||
“Kim pana samma sārathi, aham pi maraṇa dhammo maraṇaṃ anatīto?|| ||
Mam pi na dakkhinti devo vā devī vā aññe vā ñāti-sālohitā?|| ||
Aham pi na dakkhissāmi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñāti-sālohite” ti?|| ||
“Tvañ ca deva, mayañ c’amhā sabbe maraṇa-dhammā maraṇaṃ anatītā.|| ||
Tam pi na dakkhinti devo vā devī vā aññe vā ñāti-sālohitā.|| ||
Tvam pi na dakkhissasi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñāti-sālohite” ti.|| ||
“Tena hi samma sārathī, alan dān’ajja uyyāna-bhūmiyā|| ito va antepuraṃ paccaniyyāhī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti|| kho ahaṃ deva, Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā tato va antepuraṃ paccaniyyāsi.|| ||
So kho deva, kumāro antepura-gato dukkhī dummano pajjhāyati:|| ||
“Dhir atthu kira bho jāti nāma,|| yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati|| vyādhi paññāyissati|| maraṇaṃ paññāyissatī” ti.|| ||
■
57. Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā sārathiṃ āmantāpetvā etad avoca:|| ||
“Kacci samma sārathi kumāro uyyāna-bhūmiyā abhiramittha?|| ||
Kaccī samma sārathi kumāro uyyāna-bhūmiyā atta-mano ahosī” ti?|| ||
[27] “Na kho deva kumāro uyyāna-bhūmiyā abhiramittha.|| ||
Na kho deva kumāro uyyāna-bhūmiyā atta-mano ahosī” ti.|| ||
“Kim pana samma sārathi addasa kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanto” ti?|| ||
■
58. Addasā kho deva, kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanto mahā-jana-kāyaṃ sanni-patitaṃ nānārattāṇañ ca dussānaṃ milātaṃ kayiramānaṃ.|| ||
Disvā maṃ etad avoca:|| ||
“Kin nu kho so samma sārathi,|| mahājana-kāyo sanni-patito,|| nānārattāṇañ ca dussānaṃ milātaṃ kayiratī” ti?|| ||
“Eso kho deva, kāla-kato nāmā” ti.|| ||
“Tena hi samma sārathi, yena so kāla-kato tena rathaṃ pesehī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti|| kho bhikkhave, sārathi Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā yena so kāla-kato tena rathaṃ pesesi.|| ||
59. Addasā deva, kumāro petaṃ kāla-kataṃ.|| ||
Disvā maṃ etad avoca:|| ||
“Kim panāyaṃ samma sārathi, kāla-kato nāmā” ti?|| ||
“Eso kho deva kāla-kato nāma:|| ||
Na dāni taṃ dakkhinti mātā vā pitā vā aññe vā ñāti-sālohitā.|| ||
So pi na dakkhissati mātaraṃ vā pitaraṃ vā aññe vā ñāti-sālohite” ti.|| ||
“Kim pana samma sārathi, aham pi maraṇa dhammo maraṇaṃ anatīto?|| ||
Mam pi na dakkhinti devo vā devī vā aññe vā ñāti-sālohitā?|| ||
Aham pi na dakkhissāmi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñāti-sālohite” ti?|| ||
“Tvañ ca deva, mayañ c’amhā sabbe maraṇa-dhammā maraṇaṃ anatītā.|| ||
Tam pi na dakkhinti devo vā devī vā aññe vā ñāti-sālohitā.|| ||
Tvam pi na dakkhissasi devaṃ vā deviṃ vā aññe vā ñāti-sālohite” ti.|| ||
“Tena hi samma sārathī, alan dān’ajja uyyāna-bhūmiyā|| ito va antepuraṃ paccaniyyāhī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti|| kho ahaṃ deva, Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā tato va antepuraṃ paccaniyyāsi.|| ||
So kho deva, kumāro antepura-gato dukkhī dummano pajjhāyati:|| ||
“Dhir atthu kira bho jāti nāma,|| yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati|| vyādhi paññāyissati|| maraṇaṃ paññāyissatī” ti.|| ||
■
60. Atha kho bhikkhave, Bandhumassa rañño etad ahosi:|| ||
“Mā h’eva kho Vipassī kumāro na rajjaṃ kāresi.|| ||
Mā h’eva Vipassī kumāro agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.|| ||
[28] Mā h’eva nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ saccaṃ assa vacanan” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Bandhumā rājā Vipassissa kumārassa bhiyyoso mattāya pañca kāma-guṇāni upaṭṭhāpesi yathā Vipassī kumāro rajjaṃ kāreyya,|| yatha Vipassī kumāro na agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya,|| yathā nemittānaṃ brāhmaṇānaṃ micchā assa vacanaṃ.|| ||
Tatra sudaṃ bhikkhave, Vipassī kumāro pañcahi kāma-guṇehi samappito samaṅgī-bhūto parivāreti.|| ||
61. Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro bahunnaṃ vassānaṃ|| bahunnaṃ vassa-satānaṃ|| bahunnaṃ vassa-sahassānaṃ|| accayena sārathiṃ āmantesi:|| ||
‘Yojehi samma sārathi bhaddāni bhaddāni yānāni,|| uyyāna-bhūmiṃ gacchāma bhūmiṃ dassanāyā’ ti.|| ||
‘Evaṃ devā’ ti kho bhikkhave, sārathi Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā bhaddāni bhaddāni yānāni yojapetvā Vipassissa kumārassa paṭivedesi:|| ||
‘Yuttāni kho te deva bhaddāni bhaddāni yānāni|| yassa dāni kālaṃ maññasī’ ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro bhaddaṃ yānaṃ abhirūhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi uyyāna-bhūmiṃ niyyāsi.|| ||
62. Addasā kho bhikkhave, Vipassī kumāro uyyāna-bhūmiṃ niyyanno purisaṃ bhaṇḍuṃ pabba-jitaṃ kāsāvavasanaṃ.|| ||
Disvā sārathiṃ āmantesi:|| ||
“Ayam pana samma sārathi, puriso kiṅ kato?|| ||
Sīsam pi’ssa na yathā aññesaṃ,|| vatthāni pi’ssa na yathā aññesan” ti?|| ||
“Eso kho deva, pabba-jito nāmā’ ti.|| ||
Kim pan’eso samma sārathi, pabba-jito nāmā” ti?|| ||
“Eso kho deva pabba-jito nāma:|| ||
‘Sādhu Dhamma-cariyā,|| sādhu sama-cariyā,|| sādhu kusala-kiriyā,|| sādhu puñña-kiriyā,|| sādhu avihiṃsā,|| sādhu bhūtānukampā” ti.|| ||
“Sādhu kho so samma sārathi, pabba-jito nāma.|| ||
Sādhu [29] samma sārathi, Dhamma-cariyā,|| sādhu sama-cariyā,|| sādhu kusala-kiriyā,|| sādhu puñña-kiriyā,|| sādhu avihiṃsā,|| sādhu bhūtānukampā.|| ||
Tena hi samma sārathi,|| yena so pabba-jito tena rathaṃ pesehī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti kho bhikkhave, sārathi Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā yena so pabba-jito tena rathaṃ pesesi.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro taṃ pabba-jitaṃ etad avoca:|| ||
“Tvam pana samma kiṅ kato?|| ||
Sīsam pi tena na yathā aññesaṃ,|| vatthāni pi te na yathā aññesan” ti?|| ||
“Ahaṃ kho deva, pabba-jito nāmā” ti.|| ||
“Kiṃ pana tvaṃ samma pabba-jito nāmā” ti?|| ||
“Ahaṃ kho deva pabba-jito nāma,|| sādhu Dhamma-cariyā,|| sādhu sama-cariyā,|| sādhu kusala-kiriyā,|| sādhu puñña-kiriyā,|| sādhu avihiṃsā,|| sādhu bhūtānukampā” ti.|| ||
“Sādhu kho tvaṃ samma, pabba-jito nāma,|| sādhu Dhamma-cariyā,|| sādhu sama-cariyā,|| sādhu kusala-kiriyā,|| sādhu puñña-kiriyā,|| sādhu avihiṃsā,|| sādhu bhūtānukampā” ti.
■
63. Atha kho bhikkhave, Vipassī kumāro sārathiṃ āmantesi:|| ||
“Tena hi samma sārathi,|| rathaṃ ādāya ito va antepuraṃ paccaniyyāhi.|| ||
Ahaṃ pana idh’eva kesa-massuṃ obhāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissāmī” ti.|| ||
“Evaṃ devā” ti|| kho bhikkhave, sārathī,|| Vipassissa kumārassa paṭi-s-sutvā|| rathaṃ ādāya tato va antepuraṃ paccaniyyāsi.|| ||
Vipassī pana bhikkhave, kumāro tatth’eva kesa-massuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbaji.|| ||
■
64. Assosi kho bhikkhave, Bandhumatiyā rāja-dhāniyā mahā-jana-kāyo catur-ā-sīti-pāṇa-sahassāni:|| ||
“Vipassī kira kumāro kesa-massuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni [30] acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabba-jito” ti.|| ||
Sutvāna tesaṃ etad ahosi|| ||
“Na hi nūna so orako Dhamma-Vinayo,|| na sā orakā pabbajjā,|| yattha Vipassī kumāro kesa-massuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabba-jito.|| ||
Vipassī pi nāma kumāro kesa-massuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissati,|| kim aṅga pana na mayan” ti?|| ||
Atha kho so bhikkhave, maha-janakāyo catur-ā-sīti-pāṇa-sahassāni kesa-massuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā Vipassiṃ Bodhisattaṃ agārasmā anagāriyaṃ pabba-jitaṃ anupabbajiṃsu.|| ||
Tāya sudaṃ bhikkhave, parisāya parivuto Vipassi Bodhisatto gāma-nigama-rāja-dhānīsu cārikaṃ carati.|| ||
65. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa raho-gatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi:|| ||
“Na kho me taṃ paṭirūpaṃ yo’haṃ ākiṇṇo viharāmi|| ||
Yan nūn-ā-haṃ eko gaṇamhā vūpakaṭṭho vihareyyan” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassī Bodhisatto aparena samayena eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihāsi.|| ||
Aññen’eva tāni catur-ā-sīti-pabba-jita-sahassāni agamaṃsu,|| aññena Vipassī Bodhisatto.|| ||
66. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa vāsūpagatassa raho-gatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi:|| ||
“Kicchaṃ vatāyaṃ loko āpanno,|| jāyati ca jīyati mīyati ca cavati ca uppajjati ca.|| ||
Atha ca pan’imassa duk- [31] khassa nissaraṇaṃ na-p-pajānāti jarā-maraṇassa.|| ||
Kudassu nāma imassa dukkhassa nissaraṇaṃ paññāyissati jarā-maraṇassā” ti?|| ||
67. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati jarā-maraṇaṃ hoti,|| kim paccayā jarā-maraṇan” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Jātiyā kho sati jarā-maraṇaṃ hoti,|| jāti-paccayā jarā-maraṇan” ti.|| ||
68. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati jāti hoti,|| kim paccayā jātī” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Bhave kho sati jāti hoti,|| bhava paccayā jātī” ti.|| ||
69. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati bhavo hoti,|| kim paccayā bhavo” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Upādāne kho sati bhavo hoti,|| upādāna-paccayā bhavo” ti.|| ||
70. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati upādānaṃ hoti,|| kim paccayā upādānan” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Taṇhāya kho sati upādānaṃ hoti,|| taṇhā-paccayā upādānan” ti.
71. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati taṇhā hoti,|| kim paccayā taṇhā” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Vedanāya kho sati taṇhā hoti,|| vedanā-paccayā taṇhā” ti.|| ||
72. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati vedanā hoti,|| kim paccayā vedanā” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa [32] yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Phasse kho sati vedanā hoti,|| phassa-paccayā vedanā” ti.|| ||
73. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati phasso hoti,|| kim paccayā phasso” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Saḷāyatane kho sati phasso hoti,|| saḷāyatana-paccayā phasso” ti.|| ||
74. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati saḷāyatanaṃ hoti,|| kim paccayā saḷāyatanan”ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Nāma-rūpe kho sati saḷāyatanaṃ hoti,|| nāma-rūpa-paccayā saḷāyatanan” ti.
75. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati nāma-rūpaṃ hoti,|| kim paccayā nāma-rūpan” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Viññāṇe kho sati nāma-rūpaṃ hoti,|| viññāṇa-paccayā nāma-rūpan” ti.
76. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho sati viññāṇaṃ hoti,|| kim paccayā viññāṇan” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Nāma-rūpe kho sati viññāṇaṃ hoti,|| nāma-rūpa-paccayā viññāṇan” ti.|| ||
77. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Paccudāvattati kho idaṃ viññāṇaṃ,|| nāma-rūpamhā,|| nā paraṃ gacchati.|| ||
Ettāvatā jāyetha vā jīyetha vā mīyetha vā cavetha vā upapajjetha vā,|| yad idaṃ nāma-rūpa-paccayā viññāṇaṃ,|| viññāṇa-paccayā nāma-rūpaṃ,|| nāma-rūpa-paccayā saḷāyatanaṃ,|| saḷāyatana-paccayā phasso,|| phassa-paccayā vedanā,|| vedanā-paccayā [33] taṇhā,|| taṇhā paccayā upādānaṃ,|| upādāna-paccayā bhavo,|| bhava-paccayā jāti,|| jāti-paccayā jarā-maraṇaṃ|| soka-parideva-dukkha-domanass-ūpāyāsā sambhavanti.|| ||
Evam etassa kevalassa dukkha-k-khandhassa samudayo hotī” ti.|| ||
78. “Samudayo, samudayo” ti|| kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa|| pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi,|| ñāṇaṃ udapādi,|| paññā udapādi,|| vijjā udapādi,|| āloko udapādi.|| ||
79. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi|| ||
“Kim hi nu kho sati jarā-maraṇaṃ na hoti,|| kissa nirodhā jarā-maraṇa-nirodho” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Jātiyā kho asati jarā-maraṇaṃ na hoti,|| jāti nirodho jarā-maraṇa-nirodho” ti.|| ||
80. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho asati jāti na hoti,|| kissa nirodhā jāti-nirodho” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Bhave kho asati jāti na hoti,|| bhava-nirodhā jāti-nirodho” ti.|| ||
81. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho asati bhavo na hoti,|| kissa nirodhā bhava-nirodho” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattatassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Upādāne kho asati bhavo na hoti,|| upādāna-nirodhā bhava-nirodho” ti.|| ||
82. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho asati upādānaṃ na hoti,|| kissa nirodhā upādāna-nirodho” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
Taṇhāya kho asati upādānaṃ na hoti,|| taṇhā-nirodhā upādāna-nirodho” ti.|| ||
83. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho asati taṇhā na hoti,|| kissa nirodhā taṇhā-nirodho” ti.|| ||
Atha kho bhikkhatva Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhi- [34] samayo:|| ||
“Vedanāya kho asati taṇhā na hoti,|| vedanā nirodhā taṇhā-nirodho” ti.|| ||
84. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
‘Kim hi nu kho asati vedanā na hoti,|| kissa nirodhā vedanā-nirodho” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhīsamayo:|| ||
“Phasso kho asati vedanā na hoti,|| phassa-nirodhā vedanā-nirodho” ti.|| ||
85. Atha kho bhikkhave, Vipassisasa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho asati phasso na hoti,|| kissa nirodhā phassa-nirodho” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Saḷāyatane kho asati phasso na hoti,|| saḷāyatana nirodhā phassa-nirodho” ti.|| ||
86. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho asati saḷāyatanaṃ na hoti,|| kissa nirodhā saḷāyatana nirodho” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Nāma-rūpe kho asati saḷāyatanaṃ na hoti,|| nāma-rūpa-nirodhā saḷāyatana-nirodho” ti.|| ||
87. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Kim hi nu kho asati nāma-rūpaṃ na hoti,|| kissa nirodhā nāma-rūpa-nirodho” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, vipassassa Bodhisattassa yoniso mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“Viññāṇe kho asati nāma-rūpaṃ na hoti,|| viññāṇa-nirodhā nāma-rūpa-nirodho” ti.|| ||
88. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
‘Kim hi nu kho asati viññāṇaṃ na hoti,|| kissa nirodhā viññāṇa-nirodho” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa yoniso-mana-sikārā ahu paññāya abhisamayo:|| ||
“nāma-rūpe kho asati viññāṇaṃ na hoti|| nāma-rūpa-nirodhā viññāṇa-nirodho” ti.|| ||
89. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa etad ahosi:|| ||
“Adhigato kho myāyaṃ vipassanā-Maggo bo- [35] dhāya:|| yad idaṃ nāma-rūpa-nirodhāya viññāṇa-nirodho,|| viññāṇa-nirodhā nāma-rūpa-nirodho,|| nāma-rūpa-nirodhā saḷāyatana-nirodho,|| saḷāyatana-nirodhā phassa-nirodho,|| phassa-nirodhā vedanā-nirodho,|| vedanā-nirodhā taṇhā-nirodho,|| taṇhā-nirodhā upādāna-nirodho,|| upādāna-nirodhā bhava-nirodho,|| bhava-nirodhā jāti-nirodho,|| jāti-nirodhā jarā-maraṇaṃ,|| soka-parideva-dukkha-domanass’upāyāsā nirujjhanti.|| ||
Evam etassa kevalassa dukkha-k-khandhassa nirodho hotī” ti.|| ||
“Nirodho, nirodho” ti|| kho bhikkhave, Vipassissa Bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi,|| ñāṇaṃ udapādi,|| paññā udapādi,|| vijjā udapādi,|| āloko udapādi.
90. Atha kho bhikkhave, Vipassī Bodhisatto aparena samayena pañcas’ūpādāna-k-khandhesu udaya-vyayānupassī vihāsi:|| ||
“Iti rūpaṃ,|| iti rūpassa samudayo,|| iti rūpassa atthaṅ-gamo.|| ||
Iti vedanā,|| iti vedanāya samudayo,|| iti vedanāya atthaṅ-gamo.|| ||
Iti saññā,|| iti saññāya samudayo,|| iti saññāya atthaṅ-gamo.|| ||
Iti saṅkhārā,|| iti saṅkhārānaṃ samudayo,|| iti saṅkhārānaṃ atthaṅ-gamo.|| ||
Iti viññāṇaṃ,|| iti viññāṇassa samudayo,|| iti viññāṇassa atthaṅ-gamo” ti.|| ||
Tassa pañcasu upādāna-k-khandhesu udaya-vyavayānupassino viharato na cirass’eva anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci” ti.|| ||
Dutiyaṃ bhāṇavāraṃ niṭṭhitaṃ
§
91. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa etad ahosi:|| ||
“Yan nūn-ā-haṃ dhammaṃ deseyyan” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bhagavato arahato [36] Sammā Sambuddhassa etad ahosi:|| ||
“Adhigato kho me āyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍita-vedanīyo.|| ||
Ālayā-rāmā kho panāyaṃ pajā|| ālaya-ratā|| ālaya-sammuditā.|| ||
Ālayā-rāmāya kho pana pajāya|| ālaya-ratāya|| ālaya-sammuditāya|| duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yad idaṃ ida-paccayatā paṭicca-samuppādo.|| ||
Idam pi kho ṭhānaṃ duddasaṃ yad idaṃ sabba-saṅkhāra-samatho sabbūpadhi-paṭinissaggo taṇha-k-khayo virāgo nirodho Nibbānaṃ.|| ||
Ahañ c’eva kho pana Dhammaṃ deseyyaṃ,|| pare ca me na ājāneyyuṃ,|| so mam’assa kilamatho,|| sā mam’assa vīhesā” ti.|| ||
92. Api’ssu bhikkhave, Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ, imā anacchariyā gāthā paṭibhaṃsu pubbe a-s-suta-pubbā:|| ||
“Kicchena me adhigataṃ halan dāni pakāsituṃ,|| Rāga-dosa-paretehi nāyaṃ dhammo su-sambudho|| Paṭisota-gāmiṃ nipuṇaṃ gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ,|| Rāga-rattā na dakkhinti tamokkhandhena āvaṭā” ti.|| ||
Iti ha bhikkhave, Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa paṭisaṃcikkhato appossukkatāya cittaṃ nami,|| no dhamma-desanāya.|| ||
93. Atha kho bhikkhave, aññatarassa Mahā-Brahmuno Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa cetasā ceto-parivitakkam aññāya [37] etad ahosi:|| ||
“Nassati vata bho loko,|| vinassati vata bholoko,|| yatra hi nāma Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati,|| no Dhamma-desanāyā” ti.|| ||
94. Atha kho so bhikkhave, Mahā-brahmā|| seyyathā pi nāma balavā puriso sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya,|| pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiñjeyya,|| evam eva Brahmaloke antara-hito Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa purato pātur ahosi.|| ||
Atha kho bhikkhave, Mahā-Brahmā ekaṃsaṃ uttarā-saṅgaṃ karitvā dakkhīṇaṃ jānu-maṇḍalaṃ puthuviyaṃ nihantvā,|| yena Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho ten añjaliṃ panāmetvā Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ etad avoca:|| ||
“Desetu bhante Bhagavā dhammaṃ,|| desetu Sugato dhammaṃ.|| ||
Santi sattā apparajakkha-jātikā.|| ||
Assavanatā Dhammassa parihāyanti.|| ||
Bhavissanti Dhammassa aññātāro” ti.|| ||
95. Atha kho bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Mahā-Brahmānaṃ etad avoca:|| ||
“Mayham pi kho brahme, etad ahosi:|| ||
“Yan nūn-ā-haṃ dhammaṃ deseyyan” ti.|| ||
Tassa mayhaṃ Brahme etad ahosi:|| ||
“Adhigato kho me āyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍita-vedanīyo.|| ||
Ālayā-rāmā kho panāyaṃ pajā|| ālaya-ratā|| ālaya-sammuditā.|| ||
Ālayā-rāmāya kho pana pajāya|| ālaya-ratāya|| ālaya-sammuditāya|| duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yad idaṃ ida-paccayatā paṭicca-samuppādo.|| ||
Idam pi kho ṭhānaṃ duddasaṃ,|| yad idaṃ sabba-saṅkhāra-samatho sabbūpadhi-paṭinissaggo taṇha-k-khayo virāgo nirodho Nibbānaṃ.|| ||
Ahañ c’eva kho pana Dhammaṃ deseyyaṃ,|| pare ca me na ājāneyyuṃ,|| so mam’assa kilamatho,|| sā mam’assa vīhesā” ti.|| ||
Api’ssu maṃ [38] Brahme, imā anacchariyā gāthā paṭibhaṃsu pubbe a-s-suta-pubbā:|| ||
“Kicchena me adhigataṃ halan dāni pakāsituṃ,|| Rāga-dosa-paretehi nāyaṃ dhammo su-sambudho|| Paṭisota-gāmiṃ nipuṇaṃ gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ,|| Rāga-rattā na dakkhinti tamokkhandhena āvaṭā” ti.|| ||
Iti ha me Brahme paṭisaṃcikkhato appossukkatāya cittaṃ nami,|| no dhamma-desanāya” ti.|| ||
■
96. Dutyam pi kho bhikkhave, so Mahā-Brahmā Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ etad avoca:|| ||
“Desetu bhante Bhagavā dhammaṃ,|| desetu Sugato dhammaṃ.|| ||
Santi sattā apparajakkha-jātikā.|| ||
Assavanatā Dhammassa parihāyanti.|| ||
Bhavissanti Dhammassa aññātāro” ti.|| ||
Dutyam pi, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Mahā-Brahmānaṃ etad avoca:|| ||
“Mayham pi kho brahme, etad ahosi:|| ||
“Yan nūn-ā-haṃ dhammaṃ deseyyan” ti.|| ||
Tassa mayhaṃ Brahme etad ahosi:|| ||
“Adhigato kho me āyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍita-vedanīyo.|| ||
Ālayā-rāmā kho panāyaṃ pajā|| ālaya-ratā|| ālaya-sammuditā.|| ||
Ālayā-rāmāya kho pana pajāya|| ālaya-ratāya|| ālaya-sammuditāya|| duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yad idaṃ ida-paccayatā paṭicca-samuppādo.|| ||
Idam pi kho ṭhānaṃ duddasaṃ,|| yad idaṃ sabba-saṅkhāra-samatho sabbūpadhi-paṭinissaggo taṇha-k-khayo virāgo nirodho Nibbānaṃ.|| ||
Ahañ c’eva kho pana Dhammaṃ deseyyaṃ,|| pare ca me na ājāneyyuṃ,|| so mam’assa kilamatho,|| sā mam’assa vīhesā” ti.|| ||
Api’ssu maṃ Brahme, imā anacchariyā gāthā paṭibhaṃsu pubbe a-s-suta-pubbā:|| ||
“Kicchena me adhigataṃ halan dāni pakāsituṃ,|| Rāga-dosa-paretehi nāyaṃ dhammo su-sambudho|| Paṭisota-gāmiṃ nipuṇaṃ gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ,|| Rāga-rattā na dakkhinti tamokkhandhena āvaṭā” ti.|| ||
Iti ha me Brahme paṭisaṃcikkhato appossukkatāya cittaṃ nami,|| no dhamma-desanāya” ti.|| ||
■
97. Tatiyam pi kho bhikkhave, so Mahā-Brahmā Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ etad avoca:|| ||
“Desetu bhante Bhagavā dhammaṃ,|| desetu Sugato dhammaṃ.|| ||
Santi sattā apparajakkha-jātikā.|| ||
Assavanatā Dhammassa parihāyanti.|| ||
Bhavissanti Dhammassa aññātāro” ti.|| ||
98. Atha kho bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddha-cakkhunā lokaṃ volokesi.|| ||
Addasā kho bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho buddha-cakkhunā lokaṃ volokento,|| satte appa-rajakkhe mahā-rajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paraloka-vajja-bhaya-dassāvino viharante, appekacce na paraloka-vajja-bhaya-dassāvino viharante.|| ||
Seyyathā pi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaddhāni udakānuggatāni anto-nimugga-posīni,|| appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarikāni vā udake jātāni udake saṃvaddhāni samodakaṃ ṭhitāni,|| appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaddhāni udakā accuggamma ṭhanti anupalittāni udakena,|| [39] evam eva kho, bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho buddha-cakkhunā lokaṃ volokento addasa satte appa-rajakkhe mahā-rajakkhe tikkhindriye mudindiye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye,|| appekacce paraloka-vajja-bhaya-dassāvino viharante.|| ||
99. Atha kho so bhikkhave, Mahā-Brahmā Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa cetasā ceto-parivitakkam aññāya Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ gāthāhi ajjhabhāsi:|| ||
“Sele yathā pabbata-muddhaniṭaṭhito|| Yathā pi passe janataṃ samantato,|| Tath’ūpamaṃ dhammamayaṃ Sumedha|| Pāsādam āruyha samanta-cakkhu,|| Sokāvatiṇṇaṃ janataṃ apeta-soko|| Avekkhassu jāti-jarābhibhūtaṃ.|| Uṭṭhehi vīra vijita-saṅgāma sattha-vāha aṇana vicara loke. Desetu Bhagavā dhammaṃ, aññātāro bhavissantī” ti.|| ||
100. Atha kho bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho taṃ Mahā-Brahmānaṃ gāthāya paccabhāsi:|| ||
“Apārutā tesaṃ amatassa dvārā|| Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ|| vihiṃsa-saññī paguṇaṃ n’abhāsiṃ|| Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu Brahme” ti.|| ||
Atha kho so bhikkhave, Mahā-Brahmā:|| ||
“Katāvakāso kho’mhi Vipassinā Bhagavatā arahatā Sammā-SamBuddhena Dhamma-desanāyā” ti.|| ||
Vipassiṃ Bhagavantaṃ [40] Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatth’ev’antara-dhāyi.|| ||
101. Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa etad ahosi:|| ||
“Kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ Dhammaṃ deseyyaṃ,|| ko imaṃ dhammaṃ khippam eva ājānissatī” ti?|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa etad ahosi:|| ||
“Ayaṃ kho Khaṇḍo ca rāja-putto Tisso ca purohita-putto Bandhumatiyā rāja-dhāniyā paṭivasanti paṇḍitā viyattā medhāvino dīgha-rattaṃ apparajakkha-jātikā.|| ||
Yan nūn-ā-haṃ Khaṇḍassa ca rāja-puttassa Tissassa ca purohita-puttassa paṭhamaṃ Dhammaṃ deseyyaṃ.|| ||
Te imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissantī” ti.|| ||
102. Atha kho bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho,|| seyyathā pi nāma balavā puriso sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya,|| pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiñjeyya,|| evam eva bodhi-rukkha-mūle antara-hito Bandhumatiyā rāja-dhāniyā Kheme Miga-dāye pātur ahosi.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho dāya-pālaṃ āmantesi:|| ||
“Ehi tvaṃ samma dāya-pāla Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ pavisitvā Khaṇḍañ ca rāja-puttaṃ Tissañ ca purohita-puttaṃ etad avoca:|| ||
“Vipassī bhante Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ anuppatto Kheme Miga-dāye viharati.|| ||
So tumhākaṃ dassana-kāmo” ti.|| ||
“Evaṃ bhante” ti kho bhikkhave, dāya-pālo Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa paṭi-s-sutvā Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ pavisitvā Khaṇḍañ ca rāja-puttaṃ Tissañ ca purohita-puttaṃ etad avoca:|| ||
“Vipassī bhante Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ anuppatto Kheme Miga-dāye viharati.|| ||
So tumhākaṃ dassana-kāmo” ti.|| ||
103. Atha kho bhikkhave, Khaṇḍo ca rāja-putto Tisso [41] vā purohita-putto bhaddāni bhaddāni yānāni yojāpetvā bhaddaṃ yānaṃ abhirūhitvā bhaddehi bhaddehi yānehi Bandhumatiyā rāja-dhāniyā niyyaṃsu,|| yena Khemo Migadāyo tena pāyaṃsu.|| ||
Yāvatikā yānassa bhūmi yānena gantvā yānā paccerohitvā pattikā va yena Vipassī Bhagavā arahaṃ samamāsambuddho ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ nisīdiṃsu.|| ||
104. Tesaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho ānupubbiṃ-kathaṃ kathesi,|| seyyath’īdaṃ:|| dāna-kathaṃ|| sīla-kathaṃ|| sagga-kathaṃ|| kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ nekkhamme ca ānisaṃsaṃ pakāsesi.|| ||
Yadā te Bhagavā aññāsi kalla-citte mudu-citte vinīvaraṇa-citte udagga-citte pasanna-citte,|| atha yā Buddhānaṃ sāmukkaṃ-sikā dhamma-desanā taṃ pakāsesi:|| dukkhaṃ,|| samudayaṃ,|| nirodhaṃ,|| Maggaṃ.|| ||
Seyyathā pi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagata-kāḷakaṃ samma-d-eva rajanaṃ patigaṇheyya,|| evam eva Khaṇḍassa ca rāja-puttassa ca Tissassa ca purohita-puttassa tasmiṃ yeva āsane virajaṃ vīta-malaṃ dhamma-cakkhuṃ udapādi:|| ||
“Yaṃ kiñci samudaya-dhammaṃ,|| sabban taṃ nirodha-dhamman” ti.|| ||
105. Te diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṃ-kathā vesārajja-pattā apara-paccayā satthu sāsane Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ etad avocuṃ:|| ||
“Abhikkntaṃ bhante,|| abhikkantaṃ bhante!|| ||
Seyyathā pi bhante nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya,|| paṭicchantaṃ vā vivareyya,|| mūḷhassa vā Maggaṃ ācikkheyya,|| andha-kāre vā tela-pajjotaṃ dhāreyya|| ‘cakkhu-manto rūpāni dakkhintī’ ti,|| evam eva Bhagavatā aneka-pariyāyena dhammo pakāsito.|| ||
Ete mayaṃ bhante Bhagavantaṃ [42] saraṇaṃ gacchāma Dhammañ ca.|| ||
Labheyyāma mayaṃ bhante Bhagavato santike pabbajjaṃ,|| labheyyāma upasampadan” ti.|| ||
106. Alatthuṃ kho bhikkhave, Khaṇḍo ca rāja-putto Tisso ca purohita-putto Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa santike pabbajjaṃ,|| alatthuṃ upasampadaṃ.|| ||
Te Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi|| saṅkhārānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ Nibbāne ānisaṃsaṃ pakāsesi.|| ||
Tesaṃ Vipassinā Bhagavatā arahatā Sammā-SamBuddhena dhammiyā kathāya sandassiyamānānaṃ samādapiyamānānaṃ samuttejiyamānānaṃ sampahaṃsiyamānānaṃ na cirass’eva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu.|| ||
107. Assosi kho bhikkhave, Bandhumatiyā rāja-dhāniyā mahā-jana-kāyo catur-ā-sīti-pāṇa-sahassāni:|| ||
“Vipassī kira Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ anuppatto Kheme Miga-dāye viharati.|| ||
Khaṇḍo ca kira rāja-putto Tisso ca purohita-putto Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa santike kesa-massuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabba-jitā” ti.|| ||
Sutvāna n’esaṃ etad ahosi:|| ||
“Na hi nūna so orako Dhamma-Vinayo,|| na sā orakā pabbajjā,|| yattha Khaṇḍo ca rāja-putto Tisso ca purohita-putto kesa-massuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabba-jitā.|| ||
Khaṇḍo ca nāma rāja-putto Tisso ca purohita-putto Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa santike kesa-massuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajissanti,|| kim aṅgapana mayan” ti?|| ||
108. Atha kho so bhikkhave, mahā-jana-kāyo catur-ā-sīti-pāṇa-sahassāni Bandhumatiyā rāja-dhāniyā ni-k-khamitvā yena Khemo Miga-dāyo,|| yena Vipassī Bhagavā arahaṃ [43] Sammā-SamBuddho, ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ nisīdiṃsu.|| ||
109. Tesaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho ānupubbiṃ-kathā kathesi,|| seyyath’īdaṃ:|| dāna-kathaṃ|| sīla-kathaṃ|| sagga-kathaṃ|| kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ nekkhamme ca ānisaṃsaṃ pakāsesi.|| ||
Yadā te Bhagavā aññāsi kalla-citte mudu-citte vinīvaraṇa-citte udagga-citte pasanna-citte,|| atha yā Buddhānaṃ sāmukkaṃ-sikā dhamma-desanā taṃ pakāsesi:|| dukkhaṃ,|| samudayaṃ,|| nirodhaṃ,|| Maggaṃ.|| ||
Seyyathā pi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagata-kāḷakaṃ samma-d-eva rajanaṃ patigaṇheyya,|| evam eva Khaṇḍassa ca rāja-puttassa ca Tissassa ca purohita-puttassa tasmiṃ yeva āsane virajaṃ vīta-malaṃ dhamma-cakkhuṃ udapādi:|| ||
“Yaṃ kiñci samudaya-dhammaṃ,|| sabban taṃ nirodha-dhamman” ti.|| ||
110. Te diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṃ-kathā vesārajja-pattā apara-paccayā satthu sāsane Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ etad avocuṃ:|| ||
“Abhikkntaṃ bhante,|| abhikkantaṃ bhante!|| ||
Seyyathā pi bhante nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya,|| paṭicchantaṃ vā vivareyya,|| mūḷhassa vā Maggaṃ ācikkheyya,|| andha-kāre vā tela-pajjotaṃ dhāreyya|| ‘cakkhu-manto rūpāni dakkhintī’ ti,|| evam eva Bhagavatā aneka-pariyāyena dhammo pakāsito.|| ||
Ete mayaṃ bhante Bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma Dhammañ ca.|| ||
Labheyyāma mayaṃ bhante Bhagavato santike pabbajjaṃ,|| labheyyāma upasampadan” ti.|| ||
111. Alatthuṃ kho bhikkhave, tāni catur-ā-sīti-pāṇa-sahassāni Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa santike pabbajjaṃ,|| alatthuṃ upasampadaṃ.|| ||
Te Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi,|| [44] saṅkhārānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ Nibbāne ānisaṃsaṃ pakāsesi.|| ||
Tesaṃ Vipassinā Bhagavatā arahatā Sammā-SamBuddhena dhammiyā kathāya sandassiyamānānaṃ samādāpiyamānānaṃ samuttejīyamānānaṃ sampahaṃsiyamānānaṃ na cirass’eva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu.|| ||
112. Assosuṃ kho bhikkhave, tāni purimāni catur-ā-sīti pabba-jitasahassāni:|| ||
“Vipassī kira Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ anuppatto Kheme Miga-dāye viharati,|| Dhammañ ca kira desetī” ti.|| ||
Atha kho bhikkhave, tāni catur-ā-sīti pabba-jita-sahassāni yena Bandhumatī rāja-dhāni yena Khemo Miga-dāyo yena Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho, ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ nisīdiṃsu.|| ||
113. Tesaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho ānupubbiṃ-kathaṃ kathesi,|| seyyath’īdaṃ:|| dāna-kathaṃ|| sīla-kathaṃ|| sagga-kathaṃ|| kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ nekkhamme ca ānisaṃsaṃ pakāsesi.|| ||
Yadā te Bhagavā aññāsi kalla-citte mudu-citte vinīvaraṇa-citte udagga-citte pasanna-citte,|| atha yā Buddhānaṃ sāmukkaṃ-sikā dhamma-desanā taṃ pakāsesi:|| dukkhaṃ,|| samudayaṃ,|| nirodhaṃ,|| Maggaṃ.|| ||
Seyyathā pi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagata-kāḷakaṃ samma-d-eva rajanaṃ patigaṇheyya,|| evam eva Khaṇḍassa ca rāja-puttassa ca Tissassa ca purohita-puttassa tasmiṃ yeva āsane virajaṃ vīta-malaṃ dhamma-cakkhuṃ udapādi:|| ||
“Yaṃ kiñci samudaya-dhammaṃ,|| sabban taṃ nirodha-dhamman” ti.|| ||
114. Te diṭṭha-dhammā patta-dhammā vidita-dhammā pariyogāḷha-dhammā tiṇṇa-vicikicchā vigata-kathaṃ-kathā vesārajja-pattā apara-paccayā satthu sāsane Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ etad avocuṃ:|| ||
[45] “Abhikkntaṃ bhante,|| abhikkantaṃ bhante!|| ||
Seyyathā pi bhante nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya,|| paṭicchantaṃ vā vivareyya,|| mūḷhassa vā Maggaṃ ācikkheyya,|| andha-kāre vā tela-pajjotaṃ dhāreyya|| ‘cakkhu-manto rūpāni dakkhintī’ ti,|| evam eva Bhagavatā aneka-pariyāyena dhammo pakāsito.|| ||
Ete mayaṃ bhante Bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāma Dhammañ ca.|| ||
Labheyyāma mayaṃ bhante Bhagavato santike pabbajjaṃ,|| labheyyāma upasampadan” ti.|| ||
115. Alatthuṃ kho bhikkhave, tāni catur-ā-sīti-pāṇa-sahassāni Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa santike pabbajjaṃ,|| alatthuṃ upasampadaṃ.|| ||
Te Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi|| saṅkhārānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ Nibbāne ca ānisaṃsaṃ pakāsesi.|| ||
Tesaṃ Vipassinā Bhagavatā arahatā Sammā-SamBuddhena dhammiyā kathāya sandasyiyamānānaṃ samādāpiyamānānaṃ samuttejiyamānānaṃ sampahaṃsiyamānānaṃ na cirass’eva anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu.|| ||
116. Tena kho pana bhikkhave, samayena Bandhumatiyā rāja-dhāniyā mahā-bhikkhu-saṅgho paṭivasati aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Atha kho bhikkhave, Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa raho-gatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi:|| ||
“Mahā kho etarahi bhikkhu-saṅgho Bandhumatiyā rāja-dhāniyā paṭivasati aṭṭha-saṭṭhi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Yan nūn-ā-haṃ bhikkhu anujāneyyaṃ:|| ||
‘Caratha bhikkhave, cārikaṃ bahu-jana-hitāya bahu-jana-sukhāya lok-ā-nukampāya,|| atthāya hitāya sukhāya deva-manussānaṃ.|| ||
Mā ekena dve agamittha.|| ||
Desetha bhik- [46] khave, dhammaṃ ādi kalyāṇaṃ majjhe kalyāṇaṃ pariyosāna-kalyāṇaṃ sātthaṃ savyañ janaṃ,|| kevala-paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ Brahma-cariyaṃ pakāsetha.|| ||
Santi sattā appa-rajakkha-jātikā,|| assavaṇatā Dhammassa parihāyanti,|| bhavissanti Dhammassa aññātāro.|| ||
Api ca channaṃ channaṃ vassāna accayena Bandhumatī rāja-dhāni upasaṅkamitabbā Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
■
117. Atha kho bhikkhave, aññataro Mahā-Brahmā Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa cetasā ceto-parivitakkam aññāya,|| seyyathā pi nāma balavā puriso sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya,|| pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiñjeyya,|| evam eva Brahmaloke antara-hito Vipassissa Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa purato pātur ahosi.|| ||
Atha kho so bhikkhave, Mahā-Brahmā ekaṃsaṃ uttarā-saṅgaṃ karitvā yena Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho ten’añjalim panā-metvā Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ etad avoca:|| ||
“Evam etaṃ Bhagavā, evam etam Sugata!|| ||
Mahā kho bhante etarahi bhikkhu-saṅgho Bandhumatiyā rāja-dhāniyā paṭivasati aṭṭha-saṭṭhi bhikkhu-sata-sahassaṃ,|| anujānātu bhante Bhagavā bhikkhū:|| ||
“Caratha bhikkhave, cārikaṃ bahu-jana-hitāya bahu-jana-sukhāya lok-ā-nukampāya,|| atthāya hitāya sukhāya deva-manussānaṃ.|| ||
Mā ekena dve agamittha.|| ||
Desetha bhikkhave, dhammaṃ ādi-kalyāṇaṃ majjhe kalyāṇaṃ pariyosāna-kalyāṇaṃ sātthaṃ savyañ janaṃ kevala-paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ Brahma-cariyaṃ pakāsetha.|| ||
Santi sattā appa-rajakkha-jātikā,|| assavaṇatā Dhammassa parihāyanti|| bhavissanti Dhammassa aññātāro” ti.|| ||
Api ca bhante, mayaṃ tathā karissāma yathā bhikkhu channaṃ channaṃ vassānaṃ accayena Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ upasaṅkamissanti Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
Idam avoca bhikkhave, so Mahā-Brahmā.|| ||
Idaṃ vatvā [47] Vipassiṃ Bhagavantaṃ Arahantaṃ Sammā-Sambuddhaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatth’ev’antara-dhāyi.|| ||
118. Atha kho bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sāyaṇha-samayaṃ paṭisallāṇā vuṭṭhito bhikkhu āmantesi:|| ||
“Idha mayhaṃ bhikkhave, raho-gatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi:|| ||
“Mahā kho etarahi bhikkhu-saṅghā Bandhumatiyā rāja-dhāniyā paṭivasati aṭṭha-saṭṭhi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Yan nūn-ā-haṃ bhikkhu anujāneyyaṃ|| ||
“Caratha bhikkhave, cārikaṃ bahu-jana-hitāya bahu-jana-sukhāya lok-ā-nukampāya,|| atthāya hitāya sukhāya deva-manussānaṃ.|| ||
Mā ekena dve agamittha.|| ||
Desetha bhikkhave, dhammaṃ ādi-kalyāṇaṃ majjhe kalyāṇaṃ pariyosāna-kalyāṇaṃ sātthaṃ savyañ janaṃ kevala-paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ Brahma-cariyaṃ pakāsetha.|| ||
Santi sattā appa-rajakkha-jātikā,|| assavaṇatā Dhammassa parihāyanti|| bhavissanti Dhammassa aññātāro” ti.|| ||
Api ca channaṃ channaṃ vassānaṃ accayena Bandhumatī rāja-dhāni upasaṅkamitabbā Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
119. Atha kho bhikkhave, aññataro Mahā-Brahmā mama cetasā ceto-parivitakkam aññāya,|| seyyathā pi nāma balavā puriso sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya,|| pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiñjeyya,|| evam eva Brahmaloke antara-hito mama purato pātur ahosi.|| ||
Atha kho so bhikkhave, Mahā-Brahmā ekaṃsaṃ uttarā-saṅgaṃ karitvā yenāhaṃ ten’añjalim panāmetvā maṃ etad avoca:|| ||
“Evam etaṃ Bhagavā, evam etam Sugata!|| ||
Mahā kho bhante etarahi bhikkhu-saṅgho Bandhumatiyā rāja-dhāniyā paṭivasati aṭṭha-saṭṭhi bhikkhu-sata-sahassaṃ,|| anujānātu bhante Bhagavā bhikkhū:|| ||
“Caratha bhikkhave, cārikaṃ bahu-jana-hitāya bahu-jana-sukhāya lok-ā-nukampāya,|| atthāya hitāya sukhāya deva-manussānaṃ.|| ||
Mā ekena dve agamittha.|| ||
Desetha bhikkhave, dhammaṃ ādi-kalyāṇaṃ majjhe kalyāṇaṃ pariyosāna-kalyāṇaṃ sātthaṃ savyañ janaṃ kevala-paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ Brahma-cariyaṃ pakāsetha.|| ||
Santi sattā appa-rajakkha-jātikā,|| assavaṇatā Dhammassa parihāyanti|| bhavissanti Dhammassa aññātāro” ti.|| ||
[48] Api ca bhante, mayaṃ tathā karissāma yathā bhikkhu channaṃ channaṃ vassānaṃ accayena Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ upasaṅkamissanti Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
Idam avoca bhikkhave, so Mahā-Brahmā.|| ||
Idaṃ vatvā maṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatth’ev’antara-dhāyi.|| ||
120. “Anujānāmi bhikkhave, caratha cārikaṃ bahu-jana-hitāya bahu-jana-sukhāya lok-ā-nukampāya,|| atthāya hitāya sukhāya deva-manussānaṃ.|| ||
Mā ekena dve agamittha.|| ||
Desetha bhikkhave, dhammaṃ ādi-kalyāṇaṃ majjhe kalyāṇaṃ pariyosāna-kalyāṇaṃ sātthaṃ savyañ janaṃ kevala-paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ Brahma-cariyaṃ pakāsetha.|| ||
Santi sattā appa-rajakkha-jātikā,|| assavaṇatā Dhammassa parihāyanti|| bhavissanti Dhammassa aññātāro.|| ||
Api ca bhikkhave, channaṃ channaṃ vassānaṃ accayena Bandhumatī rāja-dhāni upasaṅkamitabbā Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
121. Atha kho bhikkhave, bhikkhū yebhuyyena ekāhen’eva jana-pada-cārikaṃ pakkamiṃsu.|| ||
122. Tena kho pana bhikkhave, samayena Jambudīpe catur-ā-sīti āvāsa-sahassāni honti.|| ||
Ekamhi vasse nikkhante devatā saddamanussāvesuṃ:|| ||
“Nikkhantaṃ kho mārisā ekaṃ vassaṃ pañca dāni vassāni sesāni.|| ||
Pañcannaṃ vassānaṃ accayena Bandhumatī rāja-dhāni upasaṅkamitabbā Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
Dvīsu vassesu nikkhantesu devatā saddamasussāvesuṃ:|| ||
“Nikkhantāni kho mārisā dve vassāni,|| cattāri dāni vassāni sesāni.|| ||
Catunnaṃ vassānaṃ accayena Bandhumatī rāja-dhāni upasaṅkamitabbā Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
Tīsu vassesu nikkhantesu devatā saddamanussāvesuṃ:|| ||
‘Nikkhantāni kho mārisā tīṇi vassāni|| tīṇi dāni vassāni [49] sesāni.|| ||
Tiṇṇaṃ vassānaṃ accayena Bandhumatī rāja-dhāni upasaṅkamitabbā Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
Catusu vassesu nikkhantesu devatā saddamanussāvesuṃ:|| ||
“Nikkhantāni kho mārisā cattāri vassāni|| dve dāni vassāni sesāni.|| ||
Dvinnaṃ vassānaṃ accayena Bandhumatī rāja-dhāni upasaṅkamitabbā Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
Pañcasu vassesu nikkhantesu devatā saddamanussāvesuṃ:|| ||
“Nikkhantāni kho mārisā pañca vassāni|| ekaṃ dāni vassaṃ sesaṃ.|| ||
Ekassa vassassa accayena Bandhumatī rāja-dhāni upasaṅkamitabbā Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
Chasu vassesu nikkhantesu devatā saddamanussāvesuṃ:|| ||
“Nikkhantāni kho mārisā chabbassāni|| samayo dāni Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ upasaṅkamituṃ Pātimokkhuddesāyā” ti.|| ||
Atha kho te bhikkhave, bhikkhu, appekacce saken’eva iddhānubhāvena,|| app ekacce devatānaṃ iddhānubhāvena,|| ekāhen’eva Bandhumatiṃ rāja-dhāniṃ upasaṅkamiṃsu Pātimokkhuddesāya.|| ||
123. Tatra sudaṃ bhikkhave, Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho bhikkhu-saṅghe evaṃ Pātimokkhaṃ uddisati:|| ||
“Khantī paramaṃ tapo titikkhā,|| Nibbānaṃ paramaṃ vadanti Buddhā.|| Na hi pabba-jito parūpaghātī|| Samaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.|| ||
Sabba-pāpassa akaraṇaṃ kusalassa upasampadā,|| Sacitta-pariyodapanaṃ, etaṃ Buddhāna sāsanaṃ.|| ||
Anūpavādo anūpaghāto Pātimokkhe ca saṃvaro,|| [50] Mattaññutā ca bhattasmiṃ pantañ ca sayanāsanaṃ,|| Adhicitte ca āyogo etaṃ Buddhāna sāsanaṃ” ti.|| ||
124. Ekam idāhaṃ bhikkhave, samayaṃ Ukkaṭṭhāyaṃ viharāmi Subhaga-vane sāla-rāja-mūle.|| ||
Tassa mayhaṃ bhikkhave, raho-gatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivikko udapādi:|| ||
‘Na kho so sattāvāso sulabha-rūpo yo mayā anāvuttha-pubbo iminā dīghena addhunā aññatra Suddhāvāsehi devehi.|| ||
Yan nūn-ā-haṃ yena Suddhāvāsā devā ten’upasaṅkameyyan” ti.|| ||
Atha kho ahaṃ bhikkhave,|| seyyathā pi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya,|| pasāritaṃ vā bāhaṃ sammiñjeyya,|| evam eva Ukkaṭṭhāyaṃ Subhaga-vane sāla-rāja-mūle antara-hito Avihesu devesu pātur ahosim.|| ||
125. Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
“Ito so mārisa,eka-navuto kappo|| yaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa asīti-vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khaṇḍa-Ṭissaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa,[51] Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asīti-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bandhumā nāma rājā pitā ahosi.|| ||
Bandhumatīnāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Bandhumassa rañño Bandhumatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Vipassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
126. Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Ito so mārisa, eka-tiṃso kappo yaṃ Sikhī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa sattativassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho puṇḍarīkassa mūle abhisambuddho.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Abhibhū-Sambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khemaṅkaro nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aruṇo nāma rājā pitā ahosi|| Pabhāvatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Aruṇassa rañño aruṇavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Sikhissimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
127. Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Tasmiṃ yeva kho mārisa, eka-tiṃse kappe Vessabhū Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa saṭṭhivassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sālassa mūle abhisambuddho.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Soṇ-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi saṭṭhi bhikkhu-sahassāni.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Upasanto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Suppatīto nāma rājā pitā ahosi|| Yasavatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Suppatītassa rañño anomaṃ nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Vessabhussimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
128. Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Kakusandho Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa cattārīsam vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sirīsassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Vidhura-Sañjīvaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi cattārīsam bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Buddhijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aggidatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Visākhā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Khemo nāma rājā ahosi.|| ||
Khemassa rañño Khemavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Kakusandhassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
129. Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Koṇāgamano Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tiṃsa vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho udumbarassa mūle abhisambuddho.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bhiyyos-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi tiṃsa bhikkhu-sahassāni.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sotthijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Uttarā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Sobho nāma rājā ahosi.|| ||
Sobhassa rañño sobhāvatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Koṇāgamanassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
130. Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Kassapo Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa vīsatiṃ vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho nigrodhassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Tissa-Bhāradvājaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kassapassa mārisa,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi vīsati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sabbamitto nāma bhikkhū upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Dhanavatī nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Kikī nāma rājā ahosi.|| ||
Kikissa rañño Bārāṇasī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Kassapassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
131. Tasmiṃ yeva kho bhikkhave, deva-nikāye devatā-satāni yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:
“Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe ahaṃ etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho loke uppanno.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosiṃ,|| khattiya-kule uppanno.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho Gotamo gottena.|| ||
Bhagavā mārisa, [52] etarahi appakaṃ āyu-p-pamāṇaṃ parittaṃ lahukaṃ yo ciraṃ jīvati so vassa-sataṃ appaṃ vā bhiyyo.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho assatthassa mūle abhisambuddho.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Sāriputta-Moggallānaṃ nāma sāvakayugaṃ hoti aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aḍḍhate’asāni bhikkhu-satāni.|| ||
Bhagavā mārisa, ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Ānando bhikkhu upaṭṭhāko hoti aggupaṭṭhāko.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Suddhodano rājā pitā ahosi,|| Māyā devī mātā janetti.|| ||
Kapilavatthu nāma nagaraṃ rāja-dhānī” ti.|| ||
Bhagavato mārisa, evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
132. Atha kho ahaṃ bhikkhave, Avihehi devehi saddhiṃ yena Atappā devā ten’upasaṅkamiṃ.|| ||
Tasmiṃ bhikkhave, devanikāye nekāni devatā-sahassāni yenāhaṃ ten’upasaṅkamiṃ.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave tā devatā maṃ etad avocum:
“Ito so mārisa,eka-navuto kappo|| yaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa asīti-vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khaṇḍa-Ṭissaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asīti-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bandhumā nāma rājā pitā ahosi.|| ||
Bandhumatīnāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Bandhumassa rañño Bandhumatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Vipassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Ito so mārisa, eka-tiṃso kappo yaṃ Sikhī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa sattativassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho puṇḍarīkassa mūle abhisambuddho.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Abhibhū-Sambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khemaṅkaro nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aruṇo nāma rājā pitā ahosi|| Pabhāvatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Aruṇassa rañño aruṇavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Sikhissimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Tasmiṃ yeva kho mārisa, eka-tiṃse kappe Vessabhū Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa saṭṭhivassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sālassa mūle abhisambuddho.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Soṇ-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi saṭṭhi bhikkhu-sahassāni.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Upasanto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Suppatīto nāma rājā pitā ahosi|| Yasavatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Suppatītassa rañño anomaṃ nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Vessabhussimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Kakusandho Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa cattārīsam vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sirīsassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Vidhura-Sañjīvaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi cattārīsam bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Buddhijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aggidatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Visākhā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Khemo nāma rājā ahosi.|| ||
Khemassa rañño Khemavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Kakusandhassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Koṇāgamano Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tiṃsa vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho udumbarassa mūle abhisambuddho.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bhiyyos-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi tiṃsa bhikkhu-sahassāni.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sotthijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Uttarā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Sobho nāma rājā ahosi.|| ||
Sobhassa rañño sobhāvatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Koṇāgamanassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Kassapo Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa vīsatiṃ vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho nigrodhassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Tissa-Bhāradvājaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kassapassa mārisa,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi vīsati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sabbamitto nāma bhikkhū upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Dhanavatī nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Kikī nāma rājā ahosi.|| ||
Kikissa rañño Bārāṇasī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Kassapassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ yeva kho bhikkhave, deva-nikāye devatā-satāni yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:
“Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe ahaṃ etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho loke uppanno.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosiṃ,|| khattiya-kule uppanno.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho Gotamo gottena.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi appakaṃ āyu-p-pamāṇaṃ parittaṃ lahukaṃ yo ciraṃ jīvati so vassa-sataṃ appaṃ vā bhiyyo.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho assatthassa mūle abhisambuddho.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Sāriputta-Moggallānaṃ nāma sāvakayugaṃ hoti aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aḍḍhate’asāni bhikkhu-satāni.|| ||
Bhagavā mārisa, ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Ānando bhikkhu upaṭṭhāko hoti aggupaṭṭhāko.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Suddhodano rājā pitā ahosi,|| Māyā devī mātā janetti.|| ||
Kapilavatthu nāma nagaraṃ rāja-dhānī” ti.|| ||
Bhagavato mārisa, evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
133. Atha kho ahaṃ bhikkhave, Avihehi ca devehi, Atappehi ca devehi saddhiṃ yena Sudassā devā ten’upasaṅkamiṃ.|| ||
Tasmiṃ bhikkhave, devanikāye nekāni devatā-sahassāni yenāhaṃ ten’upasaṅkamiṃ.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave tā devatā maṃ etad avocum:
“Ito so mārisa,eka-navuto kappo|| yaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa asīti-vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khaṇḍa-Ṭissaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asīti-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bandhumā nāma rājā pitā ahosi.|| ||
Bandhumatīnāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Bandhumassa rañño Bandhumatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Vipassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Ito so mārisa, eka-tiṃso kappo yaṃ Sikhī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa sattativassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho puṇḍarīkassa mūle abhisambuddho.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Abhibhū-Sambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khemaṅkaro nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aruṇo nāma rājā pitā ahosi|| Pabhāvatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Aruṇassa rañño aruṇavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Sikhissimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Tasmiṃ yeva kho mārisa, eka-tiṃse kappe Vessabhū Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa saṭṭhivassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sālassa mūle abhisambuddho.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Soṇ-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi saṭṭhi bhikkhu-sahassāni.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Upasanto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Suppatīto nāma rājā pitā ahosi|| Yasavatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Suppatītassa rañño anomaṃ nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Vessabhussimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Kakusandho Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa cattārīsam vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sirīsassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Vidhura-Sañjīvaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi cattārīsam bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Buddhijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aggidatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Visākhā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Khemo nāma rājā ahosi.|| ||
Khemassa rañño Khemavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Kakusandhassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Koṇāgamano Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tiṃsa vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho udumbarassa mūle abhisambuddho.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bhiyyos-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi tiṃsa bhikkhu-sahassāni.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sotthijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Uttarā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Sobho nāma rājā ahosi.|| ||
Sobhassa rañño sobhāvatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Koṇāgamanassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Kassapo Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa vīsatiṃ vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho nigrodhassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Tissa-Bhāradvājaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kassapassa mārisa,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi vīsati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sabbamitto nāma bhikkhū upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Dhanavatī nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Kikī nāma rājā ahosi.|| ||
Kikissa rañño Bārāṇasī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Kassapassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ yeva kho bhikkhave, deva-nikāye devatā-satāni yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:
“Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe ahaṃ etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho loke uppanno.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosiṃ,|| khattiya-kule uppanno.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho Gotamo gottena.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi appakaṃ āyu-p-pamāṇaṃ parittaṃ lahukaṃ yo ciraṃ jīvati so vassa-sataṃ appaṃ vā bhiyyo.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho assatthassa mūle abhisambuddho.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Sāriputta-Moggallānaṃ nāma sāvakayugaṃ hoti aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aḍḍhate’asāni bhikkhu-satāni.|| ||
Bhagavā mārisa, ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Ānando bhikkhu upaṭṭhāko hoti aggupaṭṭhāko.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Suddhodano rājā pitā ahosi,|| Māyā devī mātā janetti.|| ||
Kapilavatthu nāma nagaraṃ rāja-dhānī” ti.|| ||
Bhagavato mārisa, evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
134. Atha kho ahaṃ bhikkhave, Avihehi ca devehi, Atappehi ca devehi Sudassehi ca devehi saddhiṃ yena Akaniṭṭha devā ten’upasaṅkamiṃ.|| ||
Tasmiṃ bhikkhave, devanikāye nekāni devatā-sahassāni yenāhaṃ ten’upasaṅkamiṃ.|| ||
[53] Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave tā devatā maṃ etad avocum:
“Ito so mārisa,eka-navuto kappo|| yaṃ Vipassī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa asīti-vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vipassī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho pāṭaliyā mūle abhisambuddho.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khaṇḍa-Ṭissaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aṭṭha-saṭṭhi-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asīti-bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Asoko nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bandhumā nāma rājā pitā ahosi.|| ||
Bandhumatīnāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Bandhumassa rañño Bandhumatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vipassissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Vipassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Ito so mārisa, eka-tiṃso kappo yaṃ Sikhī Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa sattativassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Sikhī mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho puṇḍarīkassa mūle abhisambuddho.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Abhibhū-Sambhavaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi bhikkhu-sata-sahassaṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Khemaṅkaro nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aruṇo nāma rājā pitā ahosi|| Pabhāvatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Aruṇassa rañño aruṇavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Sikhissa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Sikhissimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Tasmiṃ yeva kho mārisa, eka-tiṃse kappe Vessabhū Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosi,|| khattiya-kule udapādi.|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Koṇḍañño gottena ahosi.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa saṭṭhivassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Vessabhū mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sālassa mūle abhisambuddho.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Soṇ-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi asītiṃ bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sattati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi saṭṭhi bhikkhu-sahassāni.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ime tayo sāvakānaṃ sannipātā ahesuṃ sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Upasanto nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Suppatīto nāma rājā pitā ahosi|| Yasavatī nāma devī mātā ahosi janetti.|| ||
Suppatītassa rañño anomaṃ nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Vessabhussa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Vessabhussimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Kakusandho Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa cattārīsam vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kakusandho mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho sirīsassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Vidhura-Sañjīvaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi cattārīsam bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Buddhijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Aggidatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Visākhā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Khemo nāma rājā ahosi.|| ||
Khemassa rañño Khemavatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kakusandhassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Kakusandhassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Koṇāgamano Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa tiṃsa vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Koṇāgamano mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho udumbarassa mūle abhisambuddho.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Bhiyyos-Uttaraṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi tiṃsa bhikkhu-sahassāni.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sotthijo nāma bhikkhu upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Yaññadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Uttarā nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Sobho nāma rājā ahosi.|| ||
Sobhassa rañño sobhāvatī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Koṇāgamanassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Koṇāgamanassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ bhikkhave, deva-nikāye’nekāni devatā-sahassāni anekāni devatā sata-sahassaṃ yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:|| ||
Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe Kassapo Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho loke udapādi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho brāhmaṇo jātiyā ahosi,|| brāhmaṇakule udapādi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho Kassapo gottena ahosi.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa vīsatiṃ vassa-sahassāni āyu-p-pamāṇaṃ ahosi.|| ||
Kassapo mārisa, Bhagavā arahaṃ Sammā-SamBuddho nigrodhassa mūle abhisambuddho.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Tissa-Bhāradvājaṃ nāma sāvakayugaṃ ahosi aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Kassapassa mārisa,|| Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi vīsati bhikkhu-sahassāni.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Sabbamitto nāma bhikkhū upaṭṭhāko ahosi aggupaṭṭhāko.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa Brahmadatto nāma brāhmaṇo pitā ahosi|| Dhanavatī nāma Brāhmaṇī mātā ahosi janetti.|| ||
Tena kho pana mārisa, samayena Kikī nāma rājā ahosi.|| ||
Kikissa rañño Bārāṇasī nāma nagaraṃ rāja-dhāni ahosi.|| ||
Kassapassa mārisa, Bhagavato arahato Sammā Sambuddhassa|| evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Kassapassimhi Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
■
Tasmiṃ yeva kho bhikkhave, deva-nikāye devatā-satāni yen āhaṃ ten’upasaṅkamiṃsu.|| ||
Upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā eka-m-antaṃ aṭṭhaṃsu.|| ||
Eka-m-antaṃ ṭhitā kho bhikkhave, tā devatā maṃ etad avocuṃ:
“Imasmiṃ yeva kho mārisa, bhadda-kappe ahaṃ etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho loke uppanno.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho khattiyo jātiyā ahosiṃ,|| khattiya-kule uppanno.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho Gotamo gottena.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi appakaṃ āyu-p-pamāṇaṃ parittaṃ lahukaṃ yo ciraṃ jīvati so vassa-sataṃ appaṃ vā bhiyyo.|| ||
Bhagavā mārisa etarahi arahaṃ Sammā-SamBuddho assatthassa mūle abhisambuddho.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Sāriputta-Moggallānaṃ nāma sāvakayugaṃ hoti aggaṃ bhadda-yugaṃ.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi aḍḍhate’asāni bhikkhu-satāni.|| ||
Bhagavā mārisa, ayaṃ eko sāvakānaṃ sannipāto ahosi sabbesaṃ yeva khīṇ’āsavānaṃ.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Ānando bhikkhu upaṭṭhāko hoti aggupaṭṭhāko.|| ||
Bhagavā mārisa, etarahi arahato Sammā Sambuddhassa Suddhodano rājā pitā ahosi,|| Māyā devī mātā janetti.|| ||
Kapilavatthu nāma nagaraṃ rāja-dhānī” ti.|| ||
Bhagavato mārisa, evaṃ abhini-k-khamanaṃ ahosi,|| evaṃ pabbajjā,|| evaṃ padhānaṃ evaṃ abhisambodhi,|| evaṃ dhamma-cakka-ppavattanaṃ.|| ||
Te mayaṃ mārisa, Bhagavatī Brahma-cariyaṃ caritvā kāmesu kāma-c-chandaṃ virāchetvā idh’ūpapannā” ti.|| ||
135. Iti kho bhikkhave, Tathāgatass ev’esā dhamma-dhātu suppaṭi-viddhā yassā dhamma-dhātuyā suppaṭi-viddhattā Tathāgato atīte Buddhe parinibbute chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe,|| sabba-dukkha-vītivante jātito pi anussarati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato [54] pi anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
“Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā,|| evaṃ gottā,|| evaṃ sīlā,|| evaṃ dhammā,|| evaṃ paññā,|| evaṃ vihārī,|| evaṃ vimuttā te Bhagavanto ahesuṃ itipī.|| ||
136. Devatā pi Tathāgatassa etam atthaṃ ārocesuṃ,|| yena Tathāgato atīte Buddhe parinibbuto chinna-papañce chinna-vaṭume pariyādinna-vaṭṭe,|| sabba-dukkha-vītivante jātito pi anussarati,|| nāmato pi anussarati,|| gottato anussarati,|| āyu-p-pamāṇato pi anussarati,|| sāvaka-yugato pi anussarati,|| sāvaka-sannipātato pi anussarati:|| ||
“Evaṃ jaccā te Bhagavanto ahesuṃ iti pi,|| evaṃ nāmā,|| evaṃ gottā,|| evaṃ sīlā,|| evaṃ dhammā,|| evaṃ paññā,|| evaṃ vihārī,|| evaṃ vimuttā te Bhagavanto ahesuṃ itipī” ti.|| ||
Idam avoca Bhagavā.|| ||
Attamanā te bhikkhū Bhagavato bhāsitaṃ “abhinandun” ti.|| ||
Mahāpadāna Suttantaṃ

Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn