Phẩm Ái Dục: Tích Du Sĩ Upaka

353. “Sabbābhibhū sabbavidū’haṃ asmi
Sabbesu dhammesu anūpalitto
Sabbañjaho taṇhakkhaya vimutto
Sayaṃ abhiññāya kam uddiseyyaṃ”.

“Ta hàng phục tất cả
Ta biết rõ tất cả
Không uế nhiễm pháp nào
Ta từ bỏ tất cả
Ái diệt tự giải thoát
Đã tự mình thắng trí
Ta cần học việc gì?”.

Đức Thế Tôn thuyết lên kệ ngôn nầy khi Ngài trú tại Jetavana, đề cập đến du sĩ Upaka. Tương truyền rằng: Sau khi chiến thắng Ma Vương, Bồ Tát đắc thành quả vị Vô Thượng Chánh Đẳng Giác. Đức Thế Tôn an hưởng vị giải thoát trọn bốn mươi chín ngày dưới cội Đại Giác Cổ Thọ. Bấy giờ, sau 49 ngày Đức Thế Tôn đi đến kinh thành Bārāṇasī để tế độ cho năm thầy Koṇḍañña, tiến về vườn Isipatanamigādaya để chuyển Pháp Luân. Ngài ngự du hành suốt 48 do tuần, vì Ngài thấy được duyên lành của ngoại đạo du sĩ Upaka.

Trên đường du hành, ngoại đạo Upaka trông thấy Đức Thế Tôn, y chiêm ngưỡng Pháp tướng với Lục căn thanh tịnh, màu da trong sáng như vàng ròng tinh anh của Bậc Đạo Sư, y liền bạch hỏi rằng:

– Nầy Hiền giả, Hiền giả xuất gia với ai? Ai là Bậc Đạo Sư của Hiền giả? Hoặc Hiền giả hoan hỷ với Giáo Pháp của vị nào?

– Nầy Upaka! Như Lai không có ai là Tế Độ Sư cả, hay là Y Chỉ Sư.

CHÚ GIẢI:

Sabbābhibhū: tức là bậc Toàn thắng tất cả diễn tiến trong ba cõi.

Sabbavidū: tức là thông suốt các pháp diễn tiến trong bốn cõi.

Sabbesu dhammesu: là ái và kiếp diễn tiến trong ba cõi không thể nào xâm chiếm được.

Sabbañjaho: tức là đã từ bỏ các pháp trong ba cõi.

Taṇhakkhaye vimutto: nghĩa là đã giải thoát, tức là A La Hán đạo quả, là pháp chấm dứt ái dục, đã đến tận cùng của sự chứng đạt, chấm dứt trọn vẹn ái dục bằng sự giải thoát của Bậc Vô Học.

Sayaṃ abhiññāya: là tự mình thấu triệt các Pháp…

Kam uddiseyyaṃ: nghĩa là ta cần gì phải y cứ ai là TẾ ĐỘ SƯ hay Y CHỈ SƯ của ta nữa.

Dứt kệ ngôn, du sĩ Upaka không hoan hỷ cũng không phản đối lời dạy của Bậc Đạo Sư. Nhưng y lắc đầu lè lưỡi nói rằng:

– Nầy Hiền giả! Mong rằng Hiền giả sẽ là như thế.

Rồi y tiếp tục du phương theo con đường của mình, đi đến nhà người thợ săn.

Dịch Giả Cẩn Đề
Giữa đường gặp Phật hỏi đôi câu,
Nghe đáp làm thinh, lúc lắc đầu,
Lè lưỡi, bỏ đi vào lối nhỏ,
Vì chưa thấu đạt lý cao sâu,
Ú Pá Ká nầy tuy hữu duyên,
Nhưng thời chưa đến phải trì diên,
Về sau mới được theo cùng Phật,
A nhà có phần ngộ trước tiên.
DỨT TÍCH DU SĨ UPAKA